รูปแบบการพัฒนาบทบาทและภาวะผู้นำของสมาชิกสภาองค์กรชุมชนโดยใช้หลักพุทธธรรมในเขตอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี
คำสำคัญ:
รูปแบบการพัฒนา, บทบาทและภาวะผู้นำ, สมาชิกสภาองค์กรชุมชน, หลักพุทธธรรม, จังหวัดอุดรธานีบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปัจจุบันของบทบาทและภาวะผู้นำของสมาชิกสภาองค์กรชุมชนในเขตอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี (2) พัฒนาบทบาทและภาวะผู้นำของสมาชิกสภาองค์กรชุมชนโดยประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมและ (3) เสนอรูปแบบการพัฒนาบทบาทและภาวะผู้นำของสมาชิกสภาองค์กรชุมชนตามหลักพุทธธรรมในพื้นที่ศึกษา การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยเรื่องรูปแบบการพัฒนาบทบาทและภาวะผู้นำของสมาชิกสภาองค์กรชุมชนโดยใช้หลักพุทธธรรมในเขตอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานีครั้งนี้ จำนวน 30 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึกและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
- สมาชิกสภาองค์กรชุมชนมีบทบาทสำคัญในฐานะผู้นำการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน โดยเน้นภาวะผู้นำทางความรู้ การรวบรวม วิเคราะห์ และถ่ายทอดองค์ความรู้ให้สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่น พร้อมส่งเสริมการมีส่วนร่วม การสื่อสาร และการประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ผู้นำที่มีประสิทธิภาพต้องมีทัศนคติเชิงบวก ยึดมั่นคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาล มีทักษะการบริหารจัดการ การทำงานเป็นทีม การพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนมีความคิดสร้างสรรค์และวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนอย่างครอบคลุม
- แนวทางการพัฒนาสามารถประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรม ได้แก่ ไตรสิกขา สัปปุริสธรรม 7 พรหมวิหาร 4 และอคติ 4 เป็นกรอบในการพัฒนา ไตรสิกขาเป็นพื้นฐานด้านศีล สมาธิ และปัญญา สัปปุริสธรรม 7 ส่งเสริมความเข้าใจตนเองและชุมชน พรหมวิหาร 4 หล่อหลอมจิตใจให้มีเมตตาและความเป็นธรรม ส่วนอคติ 4 ช่วยป้องกันความลำเอียงในการบริหารงาน
- รูปแบบการพัฒนาที่เสนอประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ความรู้ ทัศนคติ ทักษะการทำงาน ความคิดสร้างสรรค์ และการบริหารจัดการ โดยบูรณาการหลักพุทธธรรมเป็นฐานในการเสริมสร้างภาวะผู้นำที่มีคุณธรรม โปร่งใส และมีประสิทธิภาพ นำไปสู่ความร่วมมือของประชาชนและการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
จันทรัตน์ ตะปูลิง, ทวัสชัย ขัตติยเมธี,และ โสรวิช วงศ์สาอาด. (2567). ธรรมะพุทธศาสนาและความ
เป็นผู้นำ. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(2), 955–964.
ทัชชกร แสงทองดี. (2562). องค์ประกอบของภาวะผู้นำในองค์กรเชิงพุทธ. วารสารวิจยวิชาการ, 2(1), 135–148.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). ภาวะผู้นำ. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระปลัดนัฐพงศ์ ขนฺติสมฺปนฺโน (หมื่นแก้ว). (2567). ภาวะผู้นำเชิงพุทธตามหลักธรรมาภิบาล. วารสารการพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 9(6), 409–423.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2559). พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.สังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2555-2559).
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Likert, R. (1967). The human organization: Its management and value. New York, NY: McGraw-Hill.
world bank. (2564). Thailand economic monitor: Inequality, opportunity, and human capital. Washington, DC: World Bank
