นโยบายการศึกษากับการบริหารงานภาครัฐ
คำสำคัญ:
การบริหารงานภาครัฐ, การบริหารนโยบายการศึกษา, การบริหารการศึกษาบทคัดย่อ
บทความนี้วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างนโยบายการศึกษากับการบริหารจัดการภาครัฐของประเทศไทย โดยพิจารณาบทบาทของการบริหารภาครัฐในฐานะกลไกสำคัญที่ขับเคลื่อนการนำนโยบายการศึกษาไปสู่การปฏิบัติ ตั้งแต่ระดับประเทศจนถึงระดับสถานศึกษา บทความนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยใช้กรอบการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (Public Sector Management Quality Award: PMQA) เพื่อเป็นแนวทางในการอธิบายบทบาทของการบริหารภาครัฐต่อการดำเนินนโยบายการศึกษาในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาผลการศึกษาพบว่า ความสำเร็จของการนำนโยบายการศึกษาไปปฏิบัติขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของการบริหารภาครัฐ โดยเฉพาะด้านการวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ การจัดสรรทรัพยากร การกำกับติดตามและประเมินผล ตลอดจนการใช้ระบบบริหารคุณภาพ เช่น PMQA เพื่อยกระดับประสิทธิภาพของหน่วยงานภาครัฐ ดังนั้น การพัฒนาระบบการบริหารภาครัฐควรเน้นการบริหารที่ยืดหยุ่น โปร่งใส ตรวจสอบได้ และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อเพิ่มศักยภาพในการขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาและรองรับการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2566). คู่มือการใช้งานระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา iSEE Public. กรุงเทพมหานคร: สำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา.
ชัชรินทร์ เลิศยศบดินทร์. (2567). คุณภาพของเยาวชนไทยผ่านผลสอบ PISA 2022. วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ, 15(2), 25–35.
ปกรณ์ ศิริประกอบ. (2559). 3 พาราไดม์ทางรัฐประศาสนศาสตร์: แนวคิด ทฤษฎี และการนำไปปฏิบัติจริง (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เสาวลักษณ์ ณ พัทลุง. (2556). นวัตกรรมกับการบริหารงานภาครัฐ. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2568, จาก MGR Online
สิริวิท อิสโร. (2558). ประสิทธิผลของการบริหารคุณภาพในองค์การภาครัฐของไทย (Effectiveness of quality management in Thai public organizations). วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 7(1), 1–20.
วิเชียร ไทยแท้. (2550). การบริหารสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แนวทางการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาตามหลักสูตรฐานสมรรถนะ. กรุงเทพมหานคร: สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน (พ.ศ. 2566–2570). สืบค้นจาก สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา. (2564). หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินวิทยฐานะตามหลักเกณฑ์ใหม่ (ว.PA). กรุงเทพมหานคร: สำนักงาน ก.ค.ศ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2564). คู่มือการพัฒนาระบบราชการด้วยกรอบ PMQA 4.0. กรุงเทพมหานคร: สำนักงาน ก.พ.ร.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2566). คู่มือการประเมินสถานะของหน่วยงานภาครัฐในการเป็นระบบราชการ 4.0 ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: สำนักงาน ก.พ.ร.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. สืบค้นจาก สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะหลักของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานการติดตามและประเมินผลแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 ระยะ 5 ปีแรก. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Boonmoh, A., Jumpakate, T., & Karpklon, S. (2024). Digital inequality and learning loss among vulnerable children during COVID-19 pandemic in Thailand. International Journal of Educational Development, 104, 102943. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2023.102943
Dunn, W. N. (2017). Public policy analysis: An integrated approach (6th ed.). Routledge.
Dye, T. R. (2016). Understanding public policy (15th ed.). Pearson.
Easton, D. (1965). A systems analysis of political life. John Wiley & Sons.
Gulick, L., & Urwick, L. (1937). Papers on the science of administration. Institute of Public Administration.
Hood, C. (1991). A public management for all seasons? Public Administration, 69(1), 3–19.
Lasswell, H. D. (1951). The policy orientation. In D. Lerner & H. D. Lasswell (Eds.), The policy sciences: Recent developments in scope and method (pp. 3–15). Stanford University Press.
OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264305274-en
OECD. (2020). Digital government review of Thailand: Towards the digital transformation of the public sector. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/abb8f9e5-en
Osborne, D., & Gaebler, T. (1992). Reinventing government: How the entrepreneurial spirit is transforming the public sector. Addison-Wesley.
Simon, H. A. (1947). Administrative behavior: A study of decision-making processes in administrative organization. Macmillan.
World Bank. (2017). World development report 2017: Governance and the law. World Bank Publications. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-0950-7
