แนวทางการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นองค์การสมรรถนะสูง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น
คำสำคัญ:
แนวทางการบริหาร, การบริหารสถานศึกษา, องค์การสมรรถนะสูงบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นองค์การสมรรถนะสูง 2) หาแนวทางการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นองค์การสมรรถนะสูง และ 3) ประเมินแนวทางการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นองค์การสมรรถนะสูง รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ดำเนินการเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น กลุ่มตัวอย่างคือผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จำนวน 367 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.96 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการจัดลำดับความต้องการจำเป็น ระยะที่ 2 ศึกษาแนวทางการบริหารโดยการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง กลุ่มผู้ให้ข้อมูลที่คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 9 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และระยะที่ 3 ประเมินแนวทางโดยผู้เชี่ยวชาญที่คัดเลือกแบบเจาะจง จำนวน 9 คน ตามเกณฑ์ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นองค์การสมรรถนะสูงโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยความต้องการจำเป็นลำดับแรกคือด้านการมุ่งเน้นผลลัพธ์และการวัดผลการดำเนินงาน รองลงมาคือด้านการจัดการความรู้และนวัตกรรม และด้านการพัฒนาศักยภาพของบุคลากรตามลำดับ 2) ได้แนวทางการบริหารรวมทั้งสิ้น 36 แนวทาง ครอบคลุม 7 ด้าน ได้แก่ การมุ่งเน้นผลลัพธ์และการวัดผลการดำเนินงาน การจัดการความรู้และนวัตกรรม การพัฒนาศักยภาพบุคลากร การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การปรับตัวและความยืดหยุ่นขององค์การ การกำหนดทิศทางองค์การ และการมุ่งเน้นผู้รับบริการ 3) ผลการประเมินแนวทางโดยผู้เชี่ยวชาญพบว่า มีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์โดยรวมอยู่ในระดับมาก
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
จุฬาลักษณ์ โสระพันธ์. (2567). แนวทางการพัฒนาองค์การสมรรถนะสูงในสถานศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษา, 18(2), 61–80.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
ประเวศ วะสี. (2564). การปฏิรูปการศึกษาไทยในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: หมอชาวบ้าน.
พรทิพย์ ศรีสุข. (2562). การบริหารเชิงกลยุทธ์ของโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารการบริหารการศึกษา, 15(1), 88–102.
พรทิพย์ สุขสวัสดิ์. (2562). ปัจจัยความสำเร็จของสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ. วารสารศึกษาศาสตร์, 30(2), 115–130.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2565). การพัฒนาองค์การสู่ความเป็นเลิศ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริเพ็ญ พิทักษ์, และคณะ. (2567). บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. วารสารการบริหารการศึกษา, 19(1), 45–48.
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2565). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2565. กรุงเทพฯ: สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2565). รายงานผลการประเมิน PISA 2022 ประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. (2568). รายงานผลการดำเนินงานประจำปี 2568. ขอนแก่น: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4.
สุธิดา สอนสืบ, และคณะ. (2567). ปัญหาและความต้องการพัฒนาสมรรถนะด้านเทคโนโลยีของสถานศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษา, 19(2), 87–92.
อุษณีย์ ศิลป์สมบูรณ์. (2564). การจัดการความรู้กับการพัฒนานวัตกรรมในสถานศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์, 32(1), 67–80.
de Waal, A. (2020). Creating high-performance organizations in Asia: Issues to consider. International Journal of Management and Applied Research, 7(2), 87–103.
Ghavifekr, S., & Ramzy, M. I. (2020). Exploring effective leadership practices of school principals to enhance academic excellence of teachers and students’ achievement. International Journal of Leadership in Education, 23(4), 434–456.
Mustamin. (2012). The competency of school principals: What kind of need competency for school success. Journal of Education and Learning, 6(1), 33–42.
Sidi, R. R. (2018). Characteristics of school culture in high performing secondary schools in Mombasa County, Kenya. Journal of Education and Practice, 9(12), 99–106.
