แนวทางการสร้างขวัญกำลังใจตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
ขวัญกำลังใจ, สังคหวัตถุ 4, ครูโรงเรียนพระปริยัติธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการสร้างขวัญกำลังใจ 2) ศึกษาวิธีการสร้างขวัญกำลังใจ และ 3) พัฒนาแนวทางการสร้างขวัญกำลังใจตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารและครู จำนวน 92 รูป/คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
- สภาพการสร้างขวัญกำลังใจโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (x̄ = 3.50, SD = 0.41) โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์และให้เกียรติ (x̄ = 3.74, SD = 0.63) การปฏิบัติต่อครูอย่างเท่าเทียมและเป็นธรรม (x̄ = 3.69, SD = 0.66) และการส่งเสริมความก้าวหน้าและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (x̄ = 3.58, SD = 0.56) ทั้งนี้ พบว่าจุดเด่นอยู่ที่บรรยากาศการสื่อสารแบบเปิดและการมีส่วนร่วม แต่ยังมีข้อจำกัดด้านความต่อเนื่องของการพัฒนาวิชาชีพและการติดตามผล
- วิธีการสร้างขวัญกำลังใจประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ การสนับสนุนทุนและพัฒนาวิชาชีพ การจัดสวัสดิการและค่าตอบแทน การสื่อสารเชิงบวก การส่งเสริมความก้าวหน้า การปฏิบัติอย่างเป็นธรรม และการประเมินผลที่ชัดเจน โดยบูรณาการหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา
- องค์ความรู้ใหม่คือ “รูปแบบการบูรณาการสังคหวัตถุ 4 กับการบริหารทรัพยากรมนุษย์ 6 ด้าน” ซึ่งนำไปสู่แนวทางการพัฒนา 4 ประการ ได้แก่ การให้ การสื่อสารเชิงบวก การปฏิบัติเพื่อส่วนรวม และความเสมอภาคอย่างเป็นธรรม อันส่งผลต่อการเสริมสร้างขวัญกำลังใจของครูอย่างเป็นระบบและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. เรียกใช้เมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://www.moe.go.th
เกสร แก้วคง. (2566). แนวทางการส่งเสริมขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงานของครูไม่มีวิทยฐานะในโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดพิษณุโลก .ใน วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ชัยณรงค์ เขียวแก้ว. (2567). การศึกษาการสร้างขวัญกำลังใจในการปฏิบัติงานของครูต่อการบริหารงานบุคคลของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดชัยนาทตามหลักสังคหวัตถุธรรม. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 12(3), 70–85.
ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2563). การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS และ AMOS (พิมพ์ครั้งที่ 18). เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมสโปรดักส์.
ธีระศักดิ์ อุ่นอารมณ์เลิศ. (2549). เครื่องมือวิจัยทางการศึกษา: การสร้างและการพัฒนา. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
พระครูสังฆรักษ์สุพจน์ พฺรหฺมาโณ (เสี่ยนดอน). (2561). รูปแบบการส่งเสริมขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงานของครูตามหลักพุทธบริหารการศึกษา โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา .ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Herzberg, F. (1959). The motivation to work. New York: John Wiley & Sons.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
OECD. (2019). Education at a glance 2019: OECD indicators. Paris: OECD Publishing.
Yukl, G. (2013). Leadership in organizations (8th ed.). Boston, MA: Pearson Education.
Colquitt, J. A., Conlon, D. E., Wesson, M. J., Porter, C. O., & Ng, K. Y. (2001). Justice at the millennium: A meta-analytic review of 25 years of organizational justice research. Journal of Applied Psychology, 86(3), 425–445.
