การพัฒนาภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมของผู้อำนวยการโรงเรียน พระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา: กรณีศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาในจังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
การพัฒนา, ภาวะผู้นำ, หลักพุทธธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมของผู้อำนวยการโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาในจังหวัดอุบลราชธานี (2) วิธีการพัฒนาภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมของผู้อำนวยการโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา และ (3) ประเมินความพึงพอใจต่อการพัฒนาภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมของผู้อำนวยการโรงเรียนดังกล่าว กลุ่มตัวอย่างจำนวน 238 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างผู้บริหารที่มีภาวะผู้นำโดดเด่น จำนวน 5 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การพัฒนาภาวะผู้นำดำเนินการผ่านโครงการอบรมผู้อำนวยการโรงเรียนพระปริยัติธรรม จำนวน 26 โรงเรียน โดยประเมินผลจากการทดสอบก่อนเรียน–หลังเรียน และการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมโครงการ ผลการววิจัยพบว่า ๑) สภาพภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมของผู้อำนวยการโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาภาพรวมอยู่ในระดับมากทุกด้าน ส่วนในรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือการบริหารคนและความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล รองลงมาตามลำดับคือ คุณธรรมและความซื่อตรงของผู้นำ การทำงานที่มุ่งความสำเร็จ มีจิตสำนึกต่อส่วนรวม การใช้ปัญญาในการคิดย่างมีเหตผลและการพัฒนาตนเองในการสร้างความก้าวหน้าในอาชีพ 2) วิธีการพัฒนาพบว่า หลังการอบรมผู้อำนวยการโรงเรียนที่ร่วมโครงการมีพัฒนาการที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) ผลการประเมินความพึงพอใจในภาพรวม อยู่ในระดับมาก ทั้งด้านเนื้อหาหลักสูตร กระบวนการและกิจกรรม ความพึงพอใจภาพรวม และประโยชน์ในการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). นโยบายและจุดเน้นการจัดการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายพระศรีเจริญรัตน์. (2567). แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษากลุ่มโรงเรียนเครือข่ายพระศรีเจริญรัตน์ พ.ศ. 2567–2571. อำนาจเจริญ: กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายพระศรีเจริญรัตน์.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). การบริหารงานแนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย). กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิเชียร วิทยอุดม. (2564). การบริหารทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร: ธนธัชการพิมพ์.
สมคิด บางโม. (2565). องค์การและการจัดการ. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แนวทางการบริหารงานทั่วไปของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
Armstrong, M. (2022). Armstrong's Handbook of Human Resource Management Practice (15th ed.). London: Kogan Page.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2023). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (6th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Dessler, G. (2020). Human Resource Management (16th ed.). Harlow: Pearson.
Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2024). Educational Administration: Theory, Research, and Practice (11th ed.). New York: McGraw-Hill.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2023). Organizational Behavior (19th ed.). Harlow: Pearson.
Yukl, G. (2020). Leadership in Organizations (9th ed.). Harlow: Pearson.
