แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำความยุติธรรมทางสังคมของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย
คำสำคัญ:
แนวทางการพัฒนา, ภาวะผู้นำ, ความยุติธรรมทางสังคมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา หาแนวทาง และประเมินแนวทาง การพัฒนาภาวะผู้นำความยุติธรรมทางสังคมของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย วิจัยเป็นแบบผสมผสานวิธี ผู้วิจัยแบ่งการวิจัย เป็น 3 ระยะ ประกอบด้วยระยะที่ 1 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย ปีการศึกษา 2568 จำนวน 338 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบสอบถามภาวะผู้นำความยุติธรรมทางสังคมของผู้บริหารสถานศึกษา มีความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.95 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการใช้แจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 2 กลุ่มผู้ให้ข้อมูลจำนวน 9 คน จาก 3 กลุ่ม กลุ่มละ 3 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 3 กลุ่มผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้เชี่ยวชาญ จํานวน 9 คน โดยมาจากการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้ภาวะผู้นำความยุติธรรมทางสังคมของผู้บริหารสถานศึกษา โดยรวม อยู่ในระดับมาก 2) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำความยุติธรรมทางสังคมของผู้บริหารสถานศึกษา มีจำนวนทั้งสิ้น 12 แนวทาง ประกอบด้วย ด้านการยอมรับความหลากหลาย จำนวน 4 แนวทาง ด้านการกระจายทรัพยากรอย่างเป็นธรรม จำนวน 4 แนวทาง และ ด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ จำนวน 4 แนวทาง 3) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำความยุติธรรมทางสังคมของผู้บริหารสถานศึกษา มีความเป็นประโยชน์ ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ ความสอดคล้อง อยู่ในระดับมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ภิรมย์ จีนธาดา. (2561). รูปแบบการส่งเสริมการจัดการศึกษาเพื่อความยุติธรรมทางสังคมใน สถานศึกษาในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต ภาควิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ภิรมย์ จีนธาดา, เอกรินทร์ สังข์ทอง และ เรชา ชูสุวรรณ. (2559). ความยุติธรรมทางสังคมกับการจัดการศึกษา. วารสารคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 27(3), 171-181.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหนองคาย เขต 1. (2568). BIGDATA สพป.นค.1 ระบบบริการข้อมูลกลางภาครัฐ. เรียกใช้เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2568 จาก https://bigdata.nongkhai2.go.th/
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหนองคาย เขต 2. (2568). ระบบข้อมูลสารสนเทศเพื่อการบริหารการศึกษา (Big Data). เรียกใช้เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2568 https://bigdata.nongkhai2.go.th/
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2565). แผนพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570). กรุงเทพฯ: ราชกิจจานุเบกษา.
อดุล โตเขียว. (2563). รูปแบบผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในศตวรรษที่ 21. วารสารสันติศึกษา ปริทรรศน์ มจร, 8(2), 515-526.
Akman, Y. (2020). The relationship between social justice leadership, trust in principals, and student motivation. International Journal of Educational Methodology, 6(4), 775–784.
Ayanoğlu, E., & Arastaman, G. (2023). Social justice leadership in education: What do school principals do for social justice? Educational Sciences: Theory & Practice, 23(1), 1–15.
Bogotch, I., & Shields, C. M. (2014). Introduction: Do promises of social justice trump paradigms of educational leadership? In I.
Bogotch & C. M. Shields (Eds.), International handbook of educational leadership and social (in)justice (pp. 1–12). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-6555-9
Bruccoleri, C. (2008). Perceptions and voices of four social justice activists: Towards enacting social justice in schools. Alberta: University of Calgary.
Cazden, C. B. (2012). A framework for social justice in education. International Journal of Educational Psychology, 1(3), 178–198.
DeMatthews, D., & Mawhinney, H. (2013). Social justice leadership and inclusion: Exploring challenges in an urban district struggling to address inequities. Educational Administration Quarterly, 50(5), 844-881.
Fraser, N. (2009). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world. New York: Columbia University Press.
Frazer, L. R. (2009). Toward a theory of critical teaching for social justice in outdoor education studies: A grounded theory study of philosophical perspectives and teaching practices. Wisconsin: University of Wisconsin-Madison.
Guskey, T. R. (2000). Evaluating Professional Development.Thousand Oaks: Corwin Press.
Hatley, K. (2023). The role of social justice theory in education studies. Journal of Educational Research and Practice, 13(1), 1–15.
Kavrayıcı, S. (2024). Social justice leadership in school settings: A qualitative study. Educational Leadership Review, 25(2), 1–15.
Koçak, S. (2021). Does social justice leadership in education improve the school belonging and resilience of students? Educational Administration Theory and Practice, 27(1), 1061–1084.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Lewis, C. (2019). Principals' socially just leadership practices. Tennessee: University of Tennessee.
Marshall, C., & Oliva, M. (2006b). Leaders for social justice: Making revolutions in education. Boston: Allyn & Bacon.
Nganga, L., & Jamison, M. (2023). Learning to lead for equity and social justice through critical reflection and autobiography. Journal of Educational Leadership, Policy and Practice, 38(2), 1–15.
Rawls, J. (1999). A theory of justice: Revised edition. Boston: Harvard University Press.
Robertson, E. S. (2008). Teacher for social justice: A case study of one elementary teacher's experience with implementing social justice education in the social studies. Austin, TX: University of Texas at Austin.
