แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย
คำสำคัญ:
แนวทางการพัฒนา, ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม, ผู้บริหารสถานศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น ในการพัฒนาแนวทางภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดหนองคาย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี แบ่งเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบันและพึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น จากกลุ่มตัวอย่างครูและบุคลากรทางการศึกษาปีการศึกษา 2567 จำนวน 254 โรงเรียน จำนวน 2,470 คน หาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น มีค่าความเชื่อมั่น 0.97 ระยะที่ 2 การพัฒนาแนวทางภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา โดยการนำผลจากระยะที่ 1 วิเคราะห์ตั้งคำถามสัมภาษณ์ ใช้การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างกับผู้เชี่ยวชาญ 9 คน โดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง และระยะที่ 3 ประเมินแนวทางภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษากลุ่มผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้ทรงคุณวุฒิ 9 คน ใช้การวิเคราะห์แบบประเมินมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ
ผลการวิจัย พบว่า
- สภาพปัจจุบันของภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา อยู่ในระดับมาก สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุด โดยลำดับความต้องการจำเป็นจากมากไปน้อย ได้แก่ ด้านการเห็นอกเห็นใจ ด้านความยุติธรรม ด้านความซื่อสัตย์ และด้านความเคารพ
- แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา ประกอบด้วยแนวทาง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านความยุติธรรม ด้านความซื่อสัตย์ ด้านการเห็นอกเห็นใจ และด้านความเคารพ (ด้านละ 5 แนวทาง)
- ผลการประเมินแนวทางของผู้บริหารสถานศึกษา ในด้านความเหมาะสม ความเป็นประโยชน์ และความเป็นไปได้ พบว่าภาพรวมอยู่ในระดับมาก
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับหลัก). (2542). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 74 ก หน้าที่ 4 (14 สิงหาคม 2542).
ธีรพัฒน์ เพชรศรีจันทร. (2565). ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความ ผูกพันต่อ องค์การของข้าราชการครู. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์.
นพพร ประดิษฐ์ภูมิ. (2561). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงเชิงจริยธรรมที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการ บริหารจัดการภายใต้หลักธรรมาภิบาลของเทศบาลเมืองวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว.
ในรายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยบูรพา.
พระมานัต ธมฺมทินฺโน. (2563). การพัฒนาหลักสูตรภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติจังหวัดนครพนม. ในรายงานการวิจัย.
มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
เพ็ญศิริ สมเรือน. (2560). ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาตราด. ในรายงานวิจัย. มหาวิทยาลัยบูรพา.
สมศักดิ์ ดลประสิทธิ์. (2561). รายงานวิจัยการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาความเป็นผู้ประกอบการ. (อินเตอร์เน็ต). เรียกใช้เมื่อ 18 กรกฎาคม 2568 จาก http://www.onec.go.th
สดุดี จีระออน. (2561). คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้บริหารสถานศึกษายุคประเทศไทย 4.0 ตามความ คิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3. ในรายงานวิจัย. มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ.
สุนทรีย์ ปาลวัฒน์ชัย. (2559). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามแนวทฤษฎีการสร้างความรู้เพื่อส่งเสริม สมรรถภาพทางคณิตศาสตร์. ในรายงานวิจัย. มหาวิทยาลัยบูรพา.
สุสุเทพ ธรรมะตระกูล. (2560). ผลการใช้แบบทดสอบทางจิตวิทยาเพื่อการแนะแนวการศึกษาและอาชีพ สำหรับครูผู้สอนในโรงเรียนมัธยมศึกษาและศึกษานิเทศก์ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาใน จังหวัดเพชรบูรณ์. กรุงเทพมหานคร: ในรายงานวิจัย. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2558). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร:
โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปี 2567. เรียกใช้เมื่อ 20 กรกฎาคม 2568 จาก http://www.nkedu1.go.th/NEW2563
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 2. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปี 2567. เรียกใช้เมื่อ 20 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.smart.nongkhai2.go.th.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (ฉบับที่ 13). (2565). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 139 ตอนพิเศษ 258 ง (1 พฤศจิกายน 2565).
สำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา. (2567). คู่มือการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการ ดำเนินงานของสถานศึกษาออนไลน์ (Integrity and Transparency Assessment Online: ITA Online) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. เรียกใช้เมื่อ 24 กรกฎาคม 2568 จาก ita.obec.go.th
หนูไกร มาเชค. (2559). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมในผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. ในรายงานวิจัย. มหาวิทยาลัยบูรพา.
Brown & Trevino. (2006). Ethical Leadership: A Review and Future Directions. The drive and national achievement. Amsterdam, Netherlands.
Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Izhak, & Ori. (2020). A Review of Rigor and Ethics in Qualitative Educational Administration, Management, and Leadership. Thousand Oaks, CA.
Yukl, G. (2010). Leadership in Organizations (7th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
Prentice Hall, 2010 (7). University of Michigan.
