การพัฒนาความสามารถในการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์สำหรับเด็กปฐมวัยของนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย โดยใช้การจัดการเรียนรู้เชิงรุก
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, การออกแบบกิจกรรม, ความคิดสร้างสรรค์, เด็กปฐมวัยบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาผลการจัดการเรียนรู้เชิงรุกต่อการพัฒนาความสามารถในการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์สำหรับเด็กปฐมวัยของนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย 2) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัยที่มีต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่มุ่งพัฒนาความสามารถในการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์สำหรับเด็กปฐมวัย และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสำหรับอาจารย์ผู้สอนในการพัฒนาความสามารถการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์สำหรับเด็กปฐมวัย ของนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย จำนวน 16 คน โดยใช้การเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก จำนวน 4 แผน แบบประเมินความสามารถในการออกแบบกิจกรรมแบบรูบริก และแบบประเมินความพึงพอใจของนักศึกษา การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละ และการวิเคราะห์แนวโน้ม เพื่อตรวจสอบการพัฒนาความสามารถของนักศึกษาในแต่ละกิจกรรม
ผลการวิจัยพบว่า (1) นักศึกษามีพัฒนาการด้านการออกแบบกิจกรรมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 76.67, 84.00, 88.00 และ 96.00 ตามลำดับ แสดงถึงแนวโน้มการพัฒนาที่ดีขึ้นทุกกิจกรรม (2) นักศึกษามีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในระดับมาก โดยด้านกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดเท่ากับ 4.63 สะท้อนให้เห็นว่ารูปแบบการจัดการเรียนรู้ดังกล่าวช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วม การคิดวิเคราะห์ และการเรียนรู้เชิงลึกของนักศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และ (3) แนวทางการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสำหรับอาจารย์ผู้สอนในการพัฒนาความสามารถการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์สำหรับเด็กปฐมวัยของนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นที่ 1 เข้าใจเชิงลึก ขั้นที่ 2 ออกแบบเชิงรุก ขั้นที่ 3 รุกสู่ปฏิบัติ ขั้นที่ 4 วัดผลพัฒนา
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2568 สำหรับเด็กอายุ 3–6 ปี สำหรับโรงเรียนที่มีความพร้อมและสมัครใจ ปีการศึกษา 2568. กรุงเทพฯสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
จุติกาญจน์ สังขาร. (2567). การพัฒนาความสามารถในการออกแบบการจัดประสบการณ์สำหรับเด็กปฐมวัยของนักศึกษาสาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย โดยใช้การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดการเรียนรู้เชิงรุกร่วมกับการเรียนรู้แบบผสมผสาน. วารสารบัณฑิตวิจัย, 15(2), 1-15.
จิราภรณ์ อินทร์พรหม, และคณะ. (2567). ความต้องการในการพัฒนาที่ส่งเสริมสมรรถนะของครูปฐมวัยในการจัดประสบการณ์แบบเชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของเด็กปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 1. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 11(1), 47-65.
ชิตาพร เอี่ยมสะอาด, พัชรินทร์ จันทร์ส่องแสง, และสุกิจ เอี่ยมสะอาด. (2567). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เชิงรุกสำหรับครูเพื่อหนุนเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหาของเด็กปฐมวัย โดยใช้แนวคิดการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพเป็นฐาน. วารสารครุศาสตร์, 52(3), 1-15.
ธนัตถ์พร โคจรานนท์. (2562). การพัฒนาระบบบริหารจัดการโรงเรียนประถมศึกษาสู่องค์การสมรรถนะสูง. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ธนวรรณ ทองธรรม, และพิทยา แสงสว่าง. (2568). แนวปฏิบัติที่ดีในการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู : การศึกษาพหุกรณีในจังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ ศรีนครินทรวิโรฒ, 26(2), 21-35.
ทิศนา แขมมณี. (2566). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ .(พิมพ์ครั้งที่ 26). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นัยยะนันท์ ชุมบัวจันทร์. (2568). การจัดการเรียนรู้เชิงรุกตามหลักสังคหวัตถุ 4 สำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 10(3),50-66.
พระวิทยา ขนชัยภูมิ, และสุวัฒสัน รักขันโท. (2568). การจัดการเรียนการสอนเชิงรุกเพื่อส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 8(1), 425-433.
ภิรดา สีขาว, และเกสร กอกอง. (2568). ศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางการแก้ปัญหาการจัดการเรียนรู้แบบเชิงรุกของครูปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 1. วารสารปราชญ์ประชาคม, 3(3),179-191.
สาธกา ตาลชัย, และคณะ. (2567). กลยุทธ์การจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 4(2), 673–688.
สุณัฏฐา นวนิล, และธัชชัย จิตรนันท์. (2567). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะครูปฐมวัยด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 2. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 13(2), 306-319.
