การประยุกต์ใช้หลักฆราวาสธรรม 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน บ้านหนองแวง ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักฆราวาสธรรม 4 ในพระพุทธศาสนา                     เถรวาท 2) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย 3) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้หลักฆราวาสธรรม 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย  เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการลงพื้นที่เก็บข้อมูลสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ประกอบไปด้วย 1) พระสงฆ์ 2) ผู้นำชุมชน 3) ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง และ 4) ประชาชนบ้านหนองแวง จำนวน 25 รูป/คน แล้ววิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. หลักฆราวาสธรรม 4 ในพระพุทธศาสนาเถรวาท พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในอาฬวกสูตร ซึ่งเป็นการสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้ากับอาฬวกยักษ์ เรื่องคุณธรรม 4 ประการ          คือ สัจจะ ธรรม (ทมะ) ขันติ และจาคะ เป็นคุณธรรมที่ทำให้ไม่เศร้าโศกเมื่อละโลกนี้ไป                  ฆราวาสธรรม 4  เป็นหลักธรรมสำหรับผู้ครองเรือน ประกอบด้วย 1) สัจจะ ความจริง ซื่อสัตย์ จริงใจ 2) ทมะ การข่มใจ รู้จักฝึกฝนปรับปรุงตน แก้ไขข้อบกพร่อง 3) ขันติ ความอดทน มั่นในจุดหมาย                    ไม่ท้อถอย 4) จาคะ ความเสียสละผลประโยชน์ส่วนตนเพื่อส่วนรวม 2. สภาพปัจจุบันการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย พบว่า ชุมชนพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วย (1) หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา 8 หลักธรรม คือ สังคหวัตถุ 4 สาราณียธรรม 6 พรหมวิหาร 4 สัปปุริสธรรม 7 อปริหานิยธรรม 7 ฆราวาสธรรม ศีล 5 และทิศ 6 (2) หลักเศรษฐกิจพอเพียง (3) การรวมกลุ่มวิสาหกิจชุมชน (4) ความสามัคคี (5) การเรียนรู้เท่าทันโลกาภิวัตน์  ส่วนปัญหาการพัฒนาคุณภาพชีวิตมี 8 ด้าน คือ ด้านครอบครัว เศรษฐกิจและหนี้สินครัวเรือน เทคโนโลยีและการสื่อสาร สุขภาพ สังคม การศึกษาและการเรียนรู้ สิ่งแวดล้อมและมลภาวะ          ยาเสพติดและอบายมุข และ 3. การประยุกต์ใช้หลักฆราวาสธรรม 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย 3 ด้าน คือ 1) ด้านตนเอง ซื่อสัตย์ต่อตนเอง ควบคุมอารมณ์ตนเองได้ อดทนในการทำงานไม่ย่อท้อ สละทรัพย์และแรงกายเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น 2) ด้านครอบครัว ซื่อสัตย์ต่อคู่ครองไม่นอกใจ รู้จักข่มใจเวลาโกรธไม่ใช้ความรุนแรง อดทนต่อความยากลำบากที่ต้องเผชิญร่วมกัน สละความสุขส่วนตัวเพื่อความสุขของครอบครัวโดยรวม           3) ด้านสังคม เป็นคนมีสัจจะทำให้ผู้อื่นไว้วางใจและเชื่อถือ ไม่แสดงอารมณ์หรือพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมในที่สาธารณะ อดทนต่อความคิดที่แตกต่าง รู้จักรับฟังความคิดเห็นของคนอื่น และมีจิตอาสาในการช่วยเหลือสังคม