ความใส่ใจทางการมองเห็นของทารกอายุ 5 สัปดาห์ และ 4 เดือน

สุพัตรา สิทธิวัง; พรรณระพี  สุทธิวรรณ; แนนซี่ ฟีลด์เลอร์

ผู้แต่ง

สุพัตรา สิทธิวัง นิสิตปริญญาดุษฎีบัณฑิต แขนงวิชาการวิจัยจิตวิทยาประยุกต์ สาขาวิชาจิตวิทยา คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
รองศาสตราจารย์ ดร. พรรณระพี สุทธิวรรณ รองศาสตราจารย์ ประจำคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
Professor Dr. Nancy Fiedler ศาสตราจารย์ ประจำมหาวิทยาลัยรัตเกอร์ส ประเทศสหรัฐอเมริกา

คำสำคัญ:

ความใส่ใจทางการมองเห็น, ทารก, โครงข่ายความตื่นตัว, โครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้า, การพัฒนาระบบประสาท

บทคัดย่อ

ความใส่ใจทางการมองเห็นมีบทบาทสำคัญต่อการรับรู้และพัฒนาการของทารก โดยเฉพาะปีแรก
ของชีวิต ระบบนี้ประกอบด้วย 3 โครงข่ายหลัก ได้แก่ โครงข่ายความตื่นตัว โครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้า และโครงข่ายการจัดการ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความใส่ใจทางการมองเห็น โครงข่ายความตื่นตัวและโครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้าของทารกอายุ 5 สัปดาห์ กับความใส่ใจทางการมองเห็นโครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้าของทารกอายุ 4 เดือน กลุ่มตัวอย่างคือทารกที่ได้รับสัมผัสสารกำจัดศัตรูพืชตั้งแต่ระยะก่อนตั้งครรภ์ ภายใต้แผนงานวิจัย “โครงการ SAWASDEE” จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 137 คน โดยใช้เครื่องมือ NICU Network Neurobehavioral Scale (NNNS) และ Visual Habituation Task ในการประเมินพฤติกรรมความใส่ใจทางการมองเห็นของทารก ผลการศึกษาโดยการวิเคราะห์ถดถอยแบบลำดับขั้นพบว่าความใส่ใจทางการมองเห็น โครงข่ายความตื่นตัวของทารกอายุ 5 สัปดาห์มีความสัมพันธ์ทางลบกับความใส่ใจทางการมองเห็น โครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้าของทารกอายุ 4 เดือนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (β = -.31, p < .01)
แต่ไม่พบความสัมพันธ์ของความใส่ใจทางการมองเห็น โครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้าของทารกอายุ 5 สัปดาห์กับความใส่ใจทางการมองเห็น โครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้าของทารกอายุ 4 เดือน ความแตกต่างของผลการศึกษานี้อาจสะท้อนช่วงเวลาพัฒนาการที่ต่างกันของโครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้า ซึ่งยังไม่สมบูรณ์ในช่วงอายุ 5 สัปดาห์และเริ่มทำงานได้ชัดเจนขึ้นเมื่อทารกอายุประมาณ 3 - 4 เดือน ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าความใส่ใจทางการมองเห็นโครงข่ายความตื่นตัวที่ดี อาจเป็นรากฐานที่สำคัญต่อการพัฒนาความใส่ใจทางการมองเห็น โครงข่ายการรับรู้สิ่งเร้าที่ช่วยกำหนดทิศทางความสนใจของทารกและช่วยให้สามารถโฟกัสไปยังสิ่งเร้าที่เกี่ยวข้องได้

เอกสารอ้างอิง

Barbaro, K., Clackson, K., & Wass, S. V. (2017). Infant attention is dynamically modulated with changing arousal levels. Child Development, 88(2), 629–639. https://doi.org/10.1111/cdev.12689

Bornstein, M. H. (2018). The SAGE Encyclopedia of Lifespan Human Development. SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781506307633

Burstein, O., Zevin, Z., & Geva, R. (2021). Preterm Birth and the Development of Visual Attention during the First 2 Years of Life: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Network Open, 4(3). https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.3687

Clohessy, A. B., Posner, M. I., & Rothbart, M. K. (2001). Development of the functional visual field. Acta Psychologica. 106(1-2), 51-68. https://doi.org/10.1016/S0001-6918(00)00026-3

Colombo, J. (2004). Visual Attention in Infancy: Process and Product in Early Cognitive Development. In M. I. Posner (Ed.), Cognitive neuroscience of attention (pp. 329–341). The Guilford Press.

Courage, M. L., Reynolds, G. D., & Richards, J. E. (2006). Infants’ attention to patterned stimuli: Developmental change from 3 to 12 months of age. Child Development, 77(3), 680–695. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2006.00897.x

Cuevas, K., & Bell, M. A. (2014). Infant Attention and Early Childhood Executive Function. Child Development, 85(2), 397–404. https://doi.org/10.1111/cdev.12126

Diamond, A. (1990). The development and neural bases of higher cognitive functions. Introduction. Annals of the New York Academy of Sciences, 608. https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.1990.tb48888.x

Fan, J., McCandliss, B. D., Sommer, T., Raz, A., & Posner, M. I. (2002). Testing the efficiency and independence of attentional networks. Journal of Cognitive Neuroscience, 14(3), 340-347. https://doi.org/10.1162/089892902317361886

Figueiredo, B., Dias, C. C., Pinto, T. M., & Field, T. (2016). Infant sleep-wake behaviors at two weeks, three and six months. Infant Behavior and Development, 44, 169–178. https://doi.org/10.1016/j.infbeh.2016.06.011

Lester, B. M., & Tronick, E. Z. (2004). The Neonatal Intensive Care Unit Network Neurobehavioral Scale Procedures. Pediatrics, 113(3), 641–667. https://doi.org/10.1542/peds.113.s2.641

Petersen, S. E., & Posner, M. I. (2012). The attention system of the human brain: 20 years after. Annual Review of Neuroscience, 35, 73-89. https://doi.org/10.1146/annurev-neuro-062111-150525

Posner, M. I., & Petersen, S. E. (1990). The attention system of the human brain. Annual Review of Neuroscience, 13, 25-42. https://doi.org/10.1146/annurev.ne.13.030190.000325

Rueda, R., & Conejero, A. (2020). Developing attention and self-regulation in infancy and childhood. In J. Rubenstein, P. Rakic, B. Chen, & K. Y. Kwan (Eds), Neural Circuit and Cognitive Development (2nd ed). Academic Press. https://doi.org/10.1016/b978-0-12-814411-4.00023-8

Tronick, E., & Lester, B. M. (2013). Grandchild of the NBAS: The NICU Network Neurobehavioral Scale (NNNS): A review of the research using the NNNS. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, 26(3), 193–203. https://doi.org/10.1111/jcap.12042

Wang, H., & Fan, J. (2007). Human attentional networks: A connectionist model. Journal of Cognitive Neuroscience, 19(10), 1678–1689. https://doi.org/10.1162/jocn.2007.19.10.1678

Zhang, Y., Han, S., Liang, D., Shi, X., Wang, F., Liu, W., Zhang, L., Chen, L., Gu, Y., & Tian, Y. (2014). Prenatal Exposure to Organophosphate Pesticides and Neurobehavioral Development of Neonates: A Birth Cohort Study in Shenyang, China. PLoS ONE, 9(2), e88491. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0088491