การพัฒนาย่านสร้างสรรค์: กรณีศึกษาชุมชนพูนบำเพ็ญ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทชุมชนพูนบำเพ็ญต่อการพัฒนาเป็นย่านสร้างสรรค์ และเพื่อวิเคราะห์และเสนอแนะแนวทางต่อการพัฒนาเป็นย่านสร้างสรรค์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ตัวแทนแหล่งท่องเที่ยว และประชาชน จำนวน 16 ราย โดยใช้เครื่องมือคือแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและทำการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก

          ผลการวิจัย พบว่า บริบทของชุมชนพูนบำเพ็ญมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นย่านสร้างสรรค์ได้ เนื่องจากมีสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่เป็นเอกลักษณ์ มีทุนทางวัฒนธรรมที่ได้มีการสั่งสมสืบทอดมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผสานกับทุนทางปัญญาและทักษะการประยุกต์ที่ชุมชนพูนบำเพ็ญมีการนำมาใช้ในการสร้างสรรค์กิจกรรมเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว รวมถึงมีความเข้มแข็งของทุนมนุษย์ กล่าวคือ การมีผู้นำที่มีวิสัยทัศน์และการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนซึ่งเป็นปัจจัยขับเคลื่อนที่สำคัญ โดยมีการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นทุนทางสังคมที่ช่วยยกระดับการพัฒนาชุมชนได้เป็นอย่างดี เงื่อนไขความสำเร็จของการพัฒนาย่านสร้างสรรค์ พบว่า ชุมชนพูนบำเพ็ญเป็นชุมชนที่มีศักยภาพในการพัฒนาทั้งผู้นำชุมชน การมีส่วนร่วม การสนับสนุนจากองค์กรภาครัฐและเอกชน และความสามารถในการพึ่งตนเองของชุมชน ดังนั้น การพัฒนาย่านสร้างสรรค์จะพัฒนาต่อยอดจากจุดแข็งให้มีศักยภาพมากยิ่งขึ้นด้วยการวางแผนระยะยาวในด้านต่างๆ ได้แก่ 1) สร้างและพัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ 2) สื่อสารและสร้างประสบการณ์เรื่องราวของชุมชนสู่ภายนอก 3) ออกแบบกิจกรรมเชิงประสบการณ์ให้ดึงดูดความสนใจและการมีส่วนร่วมของทั้งคนในชุมชนและนักท่องเที่ยว 4) ส่งเสริมบทบาทเยาวชน ซึ่งทั้ง 4 แนวทางนี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อการเป็นย่านสร้างสรรค์และมีความยั่งยืน อย่างไรก็ตาม เพื่อเพิ่มศักยภาพในการพัฒนาย่านสร้างสรรค์ของชุมชนพูนบำเพ็ญและเพื่อให้สอดคล้องกับยุคปัจจุบันที่เครือข่ายสังคมออนไลน์มีอิทธิพลกับผู้คน การพัฒนาเครือข่ายสังคมออนไลน์ของชุมชน จะช่วยส่งเสริมและพัฒนาชุมชนสู่ย่านสร้างสรรค์ได้