แนวทางการบริหารจัดการระบบนิเวศทางการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และสังเคราะห์การบริหารจัดการระบบนิเวศการเรียนรู้ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2 รวมถึงวิเคราะห์กลไกการหนุนเสริมเชิงพื้นที่ที่ส่งผลต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา และเสนอแนวทางการยกระดับคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็กภายใต้บริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการศึกษาในศตวรรษที่ 21 โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานของโรงเรียนขนาดเล็ก เอกสารทางวิชาการ และแนวคิดระบบนิเวศการเรียนรู้ (Learning Ecosystem)
ระบบนิเวศการเรียนรู้เป็นแนวคิดที่มองการจัดการศึกษาในลักษณะของระบบที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียน ครู ผู้บริหารสถานศึกษา เทคโนโลยี แหล่งเรียนรู้ ชุมชน และภาคีเครือข่าย ซึ่งล้วนมีบทบาทสำคัญต่อการส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างมีคุณภาพและยั่งยืน ผลการวิเคราะห์บริบทของโรงเรียนขนาดเล็กในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2 พบว่า โรงเรียนส่วนใหญ่ประสบปัญหาจำนวนนักเรียนลดลง การขาดแคลนผู้บริหารสถานศึกษา ครูไม่ครบชั้น ข้อจำกัดด้านงบประมาณ ทรัพยากรและความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากรทางการศึกษา ซึ่งเป็นปัจจัยเชิงโครงสร้างที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดการเรียนรู้และการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน
E-011695
แนวทางการบริหารจัดการระบบนิเวศการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก ประกอบด้วย 6 แนวทาง ได้แก่ 1) การบริหารเชิงพื้นที่บนฐานข้อมูล 2) พัฒนาภาวะผู้นำและการบริหารแบบมีส่วนร่วม 3) การพัฒนาครูผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้วิชาชีพ 4) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางการศึกษา 5) การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อขยายโอกาสการเรียนรู้ 6) การหนุนเสริมเชิงพื้นที่การศึกษาโดยสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เพื่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ จากการสังเคราะห์พบว่า การยกระดับคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็กจำเป็นต้องอาศัยการบริหารจัดการระบบนิเวศทางการเรียนรู้ที่บูรณาการทุกภาคส่วนเข้าด้วยกันซึ่งกลไกการหนุนเสริมเชิงพื้นที่ เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของสถานศึกษา เพิ่มโอกาสทางการศึกษา ลดความเหลื่อมล้ำ และพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลกในอนาคตได้มั่นคง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of TCI is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated. Please read our Policies page for more information...
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). นโยบายและจุดเน้นการพัฒนาการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566–2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2566). การพัฒนาการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อสร้างความเสมอภาคทาง การศึกษา. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
ภัคธินันท์ พรโชติชัยนันท์. (2569). แนวทางการบริหารจัดการระบบนิเวศการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2.
วงษ์สมบูรณ์, เ., และ แสงสว่าง, พ. (2025). แนวทางการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ของครู ผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ (PLC) ของโรงเรียนขนาดเล็กในเขตพื้นที่พิเศษ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, (รอระบุปีที่/ฉบับที่), (รอระบุเลขหน้า).
โสภนา สุดสมบูรณ์. (2567). แนวทางการเสริมสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ของโรงเรียนระดับประถมศึกษาในพื้นที่ชายแดนทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย. วารสารวิชาการ การบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ, 14(1), 447-460. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/appm/article/view/265525
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แนวทางการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็ก. สำนักงานคณะ กรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). นโยบายและแนวทางการยกระดับคุณภาพโรงเรียนขนาด เล็ก. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2. (2568). ข้อมูลสารสนเทศโรงเรียนขนาดเล็ก ปี การศึกษา 2568. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี เขต 2.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานการศึกษาระบบนิเวศการเรียนรู้ (Learning Ecosystem) เพื่อการพัฒนาการศึกษาไทย. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). การพัฒนาการศึกษาเชิงพื้นที่และการบริหารจัดการศึกษาแบบพื้นที่ เป็นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). แนวทางการขับเคลื่อนการพัฒนาการศึกษาเชิงพื้นที่. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. ไม่มีอ้างอิงในบทความ
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). การพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาและการบริหารจัดการศึกษาเชิงพื้นที่. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Allaire, S., Bikie, N., Laferrière, T., Gagnon, V., Hamel, C., Labonté-Hubert, É., & Deslandes, R. (2011). The Remote Networked School (RNS) model: An ICT initiative to keep small rural
schools and their local community alive. International Journal about Parents in Education, 5(2), 123–133.
Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Harvard University Press.
Echazarra, A., & Radinger, T. (2019). Learning in rural schools: Insights from PISA, TALIS and the literature. OECD education working papers 196. OECD Publishing.
European Commission/EACEA/Eurydice. (2011). Mathematics education in Europe: Common challenges and national policies. Education, Audiovisual and Culture Executive Agency.
Daft, R.L. (2000). Management. 5th ed. The Dryden Press.
Fayol, H. (1916). Administration industrielle et générale. Bulletin de la Société de l'Industrie Minérale, 10(5), 5-162.
Gulick, L., & Urwick, L. (1937). Papers on the Science of Administration. Institute of Public Administration.
Hernthaisong, P., Sirisuthi, C., & Wisetrinthong, K. (2017). Development of participative management system in learning environment management for small-sized primary schools. International Education Studies, 10(7), 166–173.
Hoy, W. K., & C. G. Miskel. (2013). Educational Administration (6th ed.). McGraw-Hill.
Kim, N. (2025). Building a village education community: A case study of a small agricultural high school in South Korea. MDPI, 17(24), 11217. https://www.mdpi.com/2071-1050/17/24/
Kimonen, E., & Nevalainen, R. (2002). Small rural primary schools in Finland: A pedagogically valuable part of the school network. International Journal of Educational Research 48(2),109-116. DOI:10.1016/j.ijer.2009.02.003
Koontz, H., & O'Donnell, C. (1976). Management: A systems and contingency analysis of managerial functions. McGraw-Hill.
Koontz, H., & Weihrich, H. (2010). Essentials of management: An international perspective (9th ed.). McGraw-Hill Education.
OECD. (2023). OECD digital education outlook 2023: Towards an effective digital education ecosystem. OECD Publishing. doi.org
Salingam, A., & Kakkeaw, V. (2023). The development guidelines of professional learning community for small schools under the Surin Primary Educational Service Area Offices Academic MCU BURIRAM Journal 8(2),330-342. https://so06.tci- thaijo.org/index.php/ ambj/issue/view/17840
Sergiovanni, T. J., Kelleher, P., McCarthy, M. M., & Wirt, F. M. (2004). Educational governance and
administration (5th ed.). Pearson/Allyn and Bacon.
UNESCO. (2021). Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. UNESCO Publishing.
