การส่งเสริมพลังให้กับบุคคลที่อยู่ในกลุ่มผู้ด้อยโอกาส ให้มีส่วนร่วมในสังคม ผ่านเวิร์กชอปการผลิตเครื่องประดับด้วยมือจากวัสดุที่ผ่านการใช้งานมาแล้ว

บทคัดย่อ

ผู้เขียนเชื่อว่าวัสดุทุกสิ่งบนโลกล้วนมีความงดงามและเอกลักษณ์เฉพาะตัว และมนุษย์ในฐานะผู้สร้างสรรค์สามารถออกแบบเพื่อเพิ่มคุณค่าให้กับวัสดุเหล่านั้นได้ แม้แต่วัสดุเหลือใช้ก็ยังคงมีคุณค่าในตัวเอง ในบริบทปัจจุบัน การบริโภคเครื่องดื่มทั่วโลกและการเกิดของเสียที่ตามมายังคงอยู่ในระดับสูง โดยการบริโภคเครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลมทั่วโลกมีปริมาณมากกว่า 500 พันล้านลิตรต่อปี ส่งผลให้บรรจุภัณฑ์เป็นองค์ประกอบสำคัญของขยะมูลฝอย แม้มีเพียงบางส่วนบรรจุในขวดแก้ว แต่ปริมาณสะสมของฝาขวดโลหะก็เป็นแหล่งกำเนิดขยะโลหะจำนวนมาก สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนความจำเป็นของการออกแบบที่คำนึงถึงการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่อย่างสร้างสรรค์ โดยเฉพาะ “ฝาขวดจีบ” ซึ่งเป็นโลหะที่มีลวดลายแตกต่างกันไปตามยี่ห้อเครื่องดื่ม งานวิจัยนี้จึงมุ่งนำฝาขวดจีบที่ใช้แล้วกลับมาสร้างสรรค์เป็นเครื่องประดับที่มีคุณค่าทางสุนทรียะและคุณค่าทางจิตใจ ทั้งต่อผู้ออกแบบและผู้สวมใส่ วัตถุประสงค์ของการวิจัย ได้แก่ 1) เพิ่มคุณค่าให้กับฝาขวดจีบที่ใช้แล้วโดยเปลี่ยนให้เป็นชิ้นส่วนของเครื่องประดับ 2) จัดกิจกรรมเวิร์กช็อปทำเครื่องประดับด้วยมือสำหรับบุคคลที่มีความบกพร่องทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา หรือประสาทสัมผัส เพื่อพัฒนาศักยภาพและส่งเสริมการมีส่วนร่วมในสังคม และ 3) พัฒนาเวิร์กช็อปให้เป็นกิจกรรมที่มีความยั่งยืน และเป็นกรณีศึกษาในการนำไปปรับใช้ในประเทศอื่น ๆ ได้ในอนาคต การวิจัยเป็นรูปแบบการวิจัยและพัฒนา (research and development: R&D) โดยรวบรวมฝาขวดจากร้านอาหาร แล้วทดลองแปรรูปด้วยเทคนิคการตี ทุบ เคาะ และตอก เพื่อปรับเปลี่ยนรูปทรงให้กลายเป็นเม็ดลูกปัด ก่อนนำมาประกอบเป็นเครื่องประดับที่สามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบได้ กระบวนการที่พัฒนาขึ้นถูกนำไปใช้เป็นต้นแบบในการจัดกิจกรรมเวิร์กช็อปและประเมินผลจากการดำเนินงานจริง ผลการวิจัยพบว่าสามารถพัฒนาเครื่องประดับจากฝาขวดจีบที่ใช้แล้วให้เกิดความงามและคุณค่าใหม่ได้ ผู้เข้าร่วมสามารถผลิตผลงานด้วยตนเอง เกิดความภาคภูมิใจและได้รับการยอมรับ บางชิ้นงานถูกนำไปจัดแสดงและจำหน่ายผ่านร้านของมูลนิธิ รายได้ถูกนำกลับไปสนับสนุนกิจกรรมต่อเนื่อง งานวิจัยสะท้อนพลังของการออกแบบในการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ ควบคู่กับการสร้างคุณค่าทางสังคม เศรษฐกิจ และจิตใจอย่างยั่งยืน และสามารถนำรูปแบบกระบวนการดังกล่าวไปประยุกต์ใช้ในบริบทอื่นหรือในต่างประเทศได้ในอนาคต