การขับเคลื่อนเชิงบูรณาการผ่านความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในการพัฒนาชุมชน ท่องเที่ยวเชิงนวัตกรรม CBT-SE บนฐานแนวคิดเศรษฐกิจ BCG กรณีศึกษาตำบลเชียงแหว อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี The integrated driving of collaboration among network partners for the development of CBT-SE innovative tourism communities based on the BCG economic concept: A case study of Chiang Waet Subdistrict, Kumphawapi District, Udon Thani Province
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกการขับเคลื่อนเชิงบูรณาการผ่านความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในการพัฒนาชุมชนท่องเที่ยวเชิงนวัตกรรมรูปแบบการท่องเที่ยวโดยชุมชนร่วมกับวิสาหกิจเพื่อสังคม บนฐานแนวคิดเศรษฐกิจชีวภาพ–หมุนเวียน–สีเขียว กรณีศึกษาตำบลเชียงแหว อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพควบคู่กับการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และเวทีประชุมเชิงปฏิบัติการจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้แก่ ชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และนักท่องเที่ยว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและเชิงประเด็น พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยเทคนิคสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า ตำบลเชียงแหวมีทุนชุมชนด้านทรัพยากรธรรมชาติ วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สามารถยกระดับเป็นผลิตภัณฑ์และกิจกรรมท่องเที่ยวภายใต้มาตรฐานที่สอดคล้องกับแนวคิด BCG และการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยเกิดกลไกเชื่อมทุนชีวภาพท้องถิ่นกับระบบมาตรฐานวิทยาศาสตร์ผ่านเครือข่ายมหาวิทยาลัย–หน่วยงานวิทยาศาสตร์ ได้แก่ กลุ่มชุมชนและวิสาหกิจชุมชน เทศบาลและหน่วยงานรัฐ สถาบันวิจัย/มหาวิทยาลัย และภาคเอกชน/เครือข่ายธุรกิจ ซึ่งร่วมกันออกแบบผลิตภัณฑ์ พัฒนามาตรฐาน และขยายช่องทางการตลาดในลักษณะการกำกับดูแลแบบร่วมมือและการบริหารเครือข่ายอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ งานวิจัยเสนอองค์ประกอบเชิงกลไกของการขับเคลื่อนแบบบูรณาการที่สามารถประยุกต์ใช้กับพื้นที่ท่องเที่ยวชุมชนอื่นที่มุ่งพัฒนา CBT-SE บนฐาน BCG ได้อย่างเหมาะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2565). ศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.
ทิพย์วดี นามสกุล. (2565, มกราคม–เมษายน). การบริหารจัดการเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ร่วมสมัย, 10(2), 45–68.
นันทนา ศักดานนท์. (2565, มกราคม–เมษายน). วิสาหกิจเพื่อสังคมกับการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารการพัฒนาท้องถิ่น, 15(1), 25–44.
ปาริชาติ วลัยเสถียร, และคณะ. (2543). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วรรณดี สุทธินรากร. (2557, มกราคม–มิถุนายน). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม: แนวคิด หลักการ และการประยุกต์ใช้ในชุมชน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 33(2), 15–32.
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2566). BCG ในปฏิบัติการ: นวัตกรรมท้องถิ่นและการท่องเที่ยวโดยชุมชน. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
สุพจน์ พิชญกุล. (2563, มกราคม–เมษายน). ภาคีเครือข่ายและการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวชุมชน: บทเรียนจากพื้นที่ภาคเหนือ. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ไทย, 18(3), 85–112.
สิรินาฎ เทียนทอง. (2564, มกราคม–มิถุนายน). การตัดสินใจของผู้ประกอบการเครื่องสำอางในการลงทุนด้านนวัตกรรม. วารสารนวัตกรรมธุรกิจและการจัดการ, 3(1), 45–63.
Agranoff, R. (2007). Managing within networks: Adding value to public organizations. Georgetown University Press.
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543–571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032.
Association of Thai Travel Agents. (2021). Community-based tourism and partnership development in Thailand.
Chambers, R. (1994). Participatory rural appraisal (PRA): Challenges, potentials and paradigm. World Development, 22(10), 1437–1454. https://doi.org/10.1016/0305-750X(94)90030-2
Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone.
Emerson, K., & Nabatchi, T. (2015). Collaborative governance regimes. Georgetown University Press.
Greenwood, D. J., & Levin, M. (2007). Introduction to action research: Social research for social change (2nd ed.). SAGE Publications.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (2005). Participatory action research: Communicative action and the public sphere. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The Sage handbook of qualitative research (3rd ed., pp. 559–603). SAGE Publications.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
Scheyvens, R. (2011). Tourism and poverty. Routledge.
Thailand Science Research and Innovation. (2023). BCG in action: Local innovation and community-based tourism. https://www.tsri.or.th.
United Nations Development Programme. (2021). Tourism and sustainable development in Asia-Pacific. https://www.undp.org.
