พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการกับการยกระดับประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมายในสังคมไทย The Official Information Act and the Enhancement of Law Enforcement Effectiveness in Thai Society
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพเป็นกลไกสำคัญของรัฐในการสร้างความสงบเรียบร้อย ความเป็นธรรม และความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบการปกครอง อย่างไรก็ตาม ในบริบทของสังคมไทยยุคดิจิทัล การบังคับใช้กฎหมายมิได้ขึ้นอยู่กับอำนาจตามกฎหมายเพียงอย่างเดียว หากแต่ต้องอาศัยความโปร่งใส การตรวจสอบได้ และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของประชาชนเป็นองค์ประกอบสนับสนุนที่สำคัญ บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์บทบาทและกลไกของพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการในการสนับสนุนการยกระดับประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมาย และ (2) เสนอแนวทางเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติในการพัฒนาระบบการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารภาครัฐให้เอื้อต่อการบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิภาพ 2.1) การพัฒนามาตรฐานและกลไกการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารภาครัฐเชิงรุกบนฐานดิจิทัล ภาครัฐควรกำหนดมาตรฐานกลางด้านประเภทข้อมูล รูปแบบการนำเสนอ และระยะเวลาในการเปิดเผยข้อมูลของหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย พร้อมพัฒนาระบบดิจิทัลที่เอื้อต่อการเปิดเผยข้อมูลเชิงรุกอย่างเป็นเอกภาพ เพื่อแก้ไขปัญหาความล่าช้าและความไม่พร้อมของระบบข้อมูล อันจะช่วยเพิ่มความโปร่งใส ลดความคลุมเครือในการใช้อำนาจ และเสริมสร้างศักยภาพในการตรวจสอบการปฏิบัติงานของรัฐโดยภาคประชาชน 2.2) การจัดตั้งกลไกกำกับดูแลข้อมูลข่าวสารภาครัฐอย่างเป็นระบบและบูรณาการ ควรจัดตั้งกลไกกำกับดูแลเฉพาะด้านข้อมูลข่าวสาร ทำหน้าที่กำหนดแนวทางการตีความข้อยกเว้นให้เป็นมาตรฐานเดียว ติดตามการเปิดเผยข้อมูลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และกำกับให้เกิดความสมดุลระหว่างหลักความโปร่งใส ความมั่นคงของรัฐ และการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคล เพื่อยกระดับความน่าเชื่อถือของกระบวนการบังคับใช้กฎหมายและส่งเสริมธรรมาภิบาลในสังคมไทยยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณาธิป ทองรวีวงศ์. (2559). ข้อยกเว้นการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล. วารสารนิติศาสตร์, 45(2), 101–128.
จำลองลักษณ์ อินทวัน. (2558). ความโปร่งใสกับการควบคุมการใช้อำนาจรัฐ. วารสารรัฐศาสตร์, 36(1), 77–99.
ทศพร ศิริสัมพันธ์. (2563). รัฐบาลดิจิทัลและธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐ. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล.
ธนาชัย สุนทรอนันตชัย, ปกรณ์ ปาลวงษ์พานิช, และ กษมา สุขนิวัฒน์ชัย. (2561). มาตรการทางกฎหมายเพื่อการเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากข้อมูลของรัฐ. วารสารกฎหมาย, 48(1), 1–28.
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2562). กฎหมายปกครอง: หลักทั่วไปและการควบคุมการใช้อำนาจรัฐ. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2561). กฎหมายมหาชน. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
ประเวศ วะสี. (2557). ธรรมาภิบาลกับการปฏิรูประบบราชการ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ปิติ เอี่ยมจำรูญลาภ. (2566). สิทธิได้รู้กับกฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการ: เปรียบเทียบกฎหมายไทยกับ FOIA สหรัฐอเมริกา. วารสารกฎหมายมหาชน, 22(1), 1–29.
ภัค พัฒนเพชร. (2556). ปัญหาและอุปสรรคในการบังคับใช้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. วารสารกฎหมายปกครอง, 13(2), 45–68.
วฤษฎิ์ อินทร์มา. (2563). แนววินิจฉัยของคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการเกี่ยวกับการเปิดเผยข้อมูล. วารสารกฎหมายปกครอง, 19(3), 33–60.
วิชัย วัฒนศุภผล. (2561). การจัดการข้อมูลข่าวสารของรัฐกับประสิทธิภาพการบริหารราชการแผ่นดิน. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 16(1), 89–112.
วิษณุ เครืองาม. (2560). หลักนิติธรรมกับการใช้อำนาจรัฐ. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
ศุภชัย ยาวะประภาษ. (2562). การบริหารภาครัฐแนวใหม่และการกำกับดูแลกิจการที่ดี. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมคิด เลิศไพฑูรย์. (2558). ความชอบธรรมของการใช้อำนาจรัฐ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติธรรม.
สมชาย แก้วประเสริฐ. (2561). ภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นต่อการบังคับใช้กฎหมายของภาครัฐ. วารสารสังคมศาสตร์, 20(3), 55–76.
สมยศ เชื้อไทย. (2560). พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ: หลักการและปัญหาการบังคับใช้. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติธรรม.
สมศักดิ์ สามัคคีธรรม. (2559). ธรรมาภิบาลกับการบริหารราชการไทย. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ. (2540). พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล. (2562). พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล. (2562). พระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล.
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล. (2566). มาตรฐานรัฐบาลดิจิทัลว่าด้วยกรอบธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐ. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล.
Coglianese, C. (2017). Transparency and the administrative state. In M. Busuioc, M. Lodge, & J. Tomkins (Eds.), The Oxford handbook of administrative governance (pp. 475–496). Oxford University Press.
OECD. (2019). Digital government review of Thailand: Towards government as a platform. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). Digital government review: Transparency and accountability. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). Public sector innovation and open government. OECD Publishing.
UNDP. (2020). Digital strategy 2020–2022: Empowered lives, resilient nations. United Nations Development Programme.
United Nations Development Programme. (2020). Digital governance and rule of law. UNDP.
