แนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ (RBM) โดยบูรณาการหลักอิทธิบาท 4การถอดรื้อโครงสร้างสู่ดุลยภาพใหม่แห่งความเป็นเลิศที่ยั่งยืน Guidelines for Educational Institution Administration Based on Results-Based Management (RBM) Integrating Iddhipada 4 Principles Deconstructing Structures towards a New Balance of Sustainable Excellence
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 ส่งผลให้ระบบการศึกษาไทยต้องปรับตัวตามเพื่อยกระดับคุณภาพ โดยมีการนำการบริหารแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ (Results-Based Management: RBM) มาใช้เป็นเครื่องมือหลัก อย่างไรก็ตาม สภาพปัญหาที่พบในการปฏิบัติจริงคือ การมุ่งเน้นตัวชี้วัดเชิงปริมาณและระบบเอกสารที่แข็งตัว ส่งผลให้เกิดภาวะความเครียด ลดทอนมิติความเป็นมนุษย์ และกลายเป็นข้อจำกัดในการปฏิบัติงานของบุคลากรทางการศึกษา บทความวิชาการนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบริหารสถานศึกษาที่สร้างดุลยภาพระหว่างประสิทธิภาพของระบบงานและความสุขของบุคลากร ผ่านการบูรณาการศาสตร์การจัดการตะวันตกเข้ากับพุทธธรรมตะวันออก โดยใช้วิธีการศึกษาจากการสังเคราะห์แนวคิดเชิงวิชาการ
ผลการสังเคราะห์แนวคิดพบว่า การยกระดับ RBM ให้เกิดผลสัมฤทธิ์ที่ยั่งยืน จำเป็นต้องเปลี่ยนผ่านจากการควบคุมจากภายนอก สู่การสร้างแรงขับเคลื่อนจากภายใน ผู้เขียนจึงนำเสนอองค์ความรู้ใหม่ผ่าน โมเดลการบริหารมุ่งผลสัมฤทธิ์วิถีพุทธ (Buddhist RBM Model) ซึ่งประกอบด้วยกลไก 4 มิติ ได้แก่ 1) การใช้ ฉันทะ สร้างพันธสัญญาใจและวิสัยทัศน์ร่วมในขั้นการวางแผน 2) การใช้ วิริยะ ขับเคลื่อนการปฏิบัติงานด้วยความเพียรที่ประกอบด้วยปัญญา 3) การใช้ จิตตะ สร้างสติและความเอาใจใส่แบบกัลยาณมิตรในขั้นกำกับติดตาม และ 4) การใช้ วิมังสา เพื่อทบทวนและสะท้อนคิดในการประเมินผล ดุลยภาพใหม่แห่งความเป็นเลิศที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ เมื่อสถานศึกษาสามารถผสานความเข้มแข็งของระบบการประเมินผล เข้ากับคุณค่าทางจิตวิญญาณของผู้ปฏิบัติงานได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2010). การคิดเชิงวิเคราะห์ (พิมพ์ครั้งที่ 6). ซัคเซสมีเดีย.
ธร สุนทรายุทธ์. (2010). การบริหารจัดการเชิงปฏิรูป: ทฤษฎี วิจัย และปฏิบัติการทางการศึกษา. เนติกุลการพิมพ์.
ธีระ รุญเจริญ. (2007). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษาในยุคปฏิรูปการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 4). ข้าวฟ่าง.
ปยุตฺโต, ป. อ. (2003). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 12). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ปยุตฺโต, ป. อ. (2016). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 46). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิจารณ์ พานิช. (2012). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
วิจิตร ศรีสอ้าน. (2014). พันธกิจสัมพันธ์มหาวิทยาลัยกับสังคม. สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2012). แนวคิด ทฤษฎี และประเด็นเพื่อการบริหารทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 8). ทิพยวิสุทธิ์.
ศิริชัย กาญจนวาสี. (2009). ทฤษฎีการประเมิน (พิมพ์ครั้งที่ 5). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมคิด บางโม. (2015). องค์การและการจัดการ (พิมพ์ครั้งที่ 6). วิทยพัฒน์.
สมคิด บางโม. (2019). เทคนิคการบริหารงาน. วิทยพัฒน์.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2018). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน (พ.ศ. 2561–2580).
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2012). คู่มือการปฏิบัติราชการตามหลักการบริหารมุ่งผลสัมฤทธิ์.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2017). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. พริกหวานกราฟฟิค.
Drucker, P. F. (1954). The practice of management. Harper & Row.
Duckworth, A. (2016). Grit: The power of passion and perseverance. Scribner.
Hallinger, P., & Kantamara, P. (2001). Exploring the cultural context of school improvement in Thailand. School Effectiveness and School Improvement, 12(4), 385–408.
Kusek, J. Z., & Rist, R. C. (2004). Ten steps to a results-based monitoring and evaluation system: A handbook for development practitioners. World Bank.
OECD. (2017). The funding of school education: Connecting resources and learning. OECD Publishing.
Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Doubleday/Currency.
