การพัฒนาวัดเป็นแหล่งเรียนรู้วิถีพุทธจากทุนทางวัฒนธรรมของชุมชน : กรณีศึกษา ผ้าผะเหวดโบราณ วัดป่าสักดาราม ตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ Developing Temple to Buddhist Learning Resource from Cultural Capital of Community: Case Study Ancient Phawaet Cloth, Watpasakdaram, Thamuang Sub-district, Selaphum District, ROI Et Province
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเป็นมาและคุณค่าผ้าผะเหวดโบราณ วัดป่าสักดาราม ตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด 2) สังเคราะห์องค์ความรู้วิถีพุทธจากผ้าผะเหวดโบราณ วัดป่าสักดาราม ตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และ 3) จัดทำฐานข้อมูลองค์ความรู้วิถีพุทธจากผ้าผะเหวดโบราณ วัดป่าสักดาราม ตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative Research) พื้นที่วิจัยคือ วัดป่าสักดาราม ตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด กลุ่มเป้าหมายจำนวน 25 รูป/คน เครื่องมือการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เจาะลึก (In-depth Interview) วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีพรรณนา
ผลการวิจัย พบว่า ผ้าผะเหวดโบราณวัดป่าสักดาราม จ.ร้อยเอ็ด เป็นมรดกทางวัฒนธรรมล้ำค่าที่สันนิษฐานว่าเขียนขึ้นในช่วง พ.ศ. 2464–2471 โดยใช้สีฝุ่นบนผ้าฝ้ายเล่าเรื่องพระเวสสันดรชาดก 13 กัณฑ์ ด้วยศิลปะแบบสัจนิยมที่สะท้อนภาพลักษณ์ทางประวัติศาสตร์รัชสมัย ร.6 ด้านคุณค่า ผ้าผะเหวดนี้ทำหน้าที่เป็น “สื่อการสอนธรรมะ” และ “หอศิลป์เคลื่อนที่” ที่เชื่อมโยงความเชื่อเรื่องทานบารมีและการเกิดในยุคพระศรีอริยเมตไตรยเข้ากับวิถีชีวิตชาวอีสาน ภาพเขียนได้บันทึกหลักฐานทางสังคมทั้งด้านสภาพแวดล้อมป่าหิมพานต์ที่อุดมสมบูรณ์ และวิถีชีวิตที่เป็นรูปธรรม เช่น การเกษตรกรรม การลงแขก และการละเล่นพื้นบ้าน องค์ความรู้วิถีพุทธ ประกอบด้วย ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การปกครอง ความรัก และวิถีชีวิต ส่วนฐานข้อมูลองค์ความรู้ผู้วิจัยจัดทำเป็นตารางตามรายการองค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). แนวทางการจัดการเรียนรู้เชิงรุก. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
กุสุมา รักษมณี. (2549). วรรณคดีไทยเชิงวิเคราะห์. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
จารุวรรณ ธรรมวัตร. (2558). ถอดรหัสวัฒนธรรมในภาพผะเหวดอีสาน. วารสารมนุษย์กับสังคม, 1(1), 6–31.
ชาญยุทธ สอนจันทร์. (2559). ผ้าผะเหวดอีสาน: โครงสร้างของนิทานและการเล่าเรื่อง. วารสารวิชาการวิถีสังคมมนุษย์, 4(1), 83–115.
พระครูวิกรมธรรมธัช (พีระ ปิยธมฺโม). (2562). การศึกษาเชิงวิเคราะห์คติความเชื่อของชาวอีสานที่มีต่อประเพณีบุญผะเหวด จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 24(1), 93–106.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รัฐพงค์ ทองแปง และคณะ. (2564). ศึกษาวิเคราะห์การบำเพ็ญทานบารมีของพระเวสสันดรในเวสสันดรชาดก. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 12(1), 175–187.
วิกิชุมชน. (2523). บ้านท่าม่วง. สืบค้นเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569, จาก https://wikicommunity.sac.or.th/community/1229.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). คู่มือการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
อภิวัชญา นาเลิง. (2558). การเปลี่ยนแปลงด้านรูปแบบผ้าผะเหวดอีสาน. วารสารวิถีสังคมมนุษย์, 3(2), 156–178.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Throsby, D. (2001). Economics and culture. Cambridge University Press.
UNESCO. (2013). Creative economy report 2013 special edition. UNESCO Publishing.
UNESCO. (2020). Learning environments for lifelong learning. UNESCO Publishing.
