การใช้ทฤษฎี Queer Theory วิเคราะห์นโยบายสาธารณะในประเทศไทย Using Queer Theory to Analyze Public Policy in Thailand

Main Article Content

กรณ์พณัฏฐ์ ชนะชนม์
สถาวิทย์ จันจุฬา
ทชาน์ศิริก์ สุขเกษม
สุธีญา พรหมมาก
วิลาสินี ธนพิทักษ์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์นโยบายสาธารณะในประเทศไทยผ่านกรอบแนวคิดของการใช้ทฤษฎี Queer Theory โดยเน้นให้เห็นว่าแนวคิดเรื่องเพศ (gender) และความหลากหลายทางเพศ (gender diversity) มีบทบาทอย่างไรในการกำหนดและประเมินนโยบายสาธารณะ เพื่อนำเสนอแนวทางใหม่ๆ ในการทำความเข้าใจและพัฒนานโยบายที่ต้องการความเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติในสังคมไทย กรอบการวิเคราะห์บทความทางวิชาการฉบับนี้อาศัยแนวคิดเรื่องอำนาจ/วาทกรรมของ Michel Foucault ซึ่งอธิบายว่าเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศถูกสร้างผ่านกลไกความรู้และสถาบันของรัฐ (Foucault, 1978) ควบคู่กับแนวคิดเรื่องการแสดงบทบาททางเพศ (gender performativity) ของ Judith Butler ที่มองว่าเพศสภาพเป็นผลของการกระทำซ้ำภายใต้กรอบบรรทัดฐานทางสังคม มิใช่สารัตถะที่ตายตัว (Butler, 1990) นอกจากนี้ ยังอ้างอิงการวิพากษ์บรรทัดฐานรักต่างเพศของ Michael Warner เพื่ออธิบายการทำให้ความสัมพันธ์ชาย–หญิงเป็นมาตรฐานกลางของกฎหมายและนโยบาย (Warner, 1993)
ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า นโยบายสาธารณะของไทยในหลายมิติ เช่น กฎหมายครอบครัว ระบบทะเบียนราษฎร นโยบายการศึกษา และการเข้าถึงบริการสาธารณสุข สะท้อนสมมติฐานเรื่องเพศแบบทวิลักษณ์ (ชาย/หญิง) และโครงสร้างครอบครัวแบบรักต่างเพศ อย่างไรก็ตาม การประกาศใช้ พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียม ถือเป็นพัฒนาการสำคัญที่ท้าทายบรรทัดฐานดังกล่าวในระดับโครงสร้างกฎหมาย บทความเสนอว่าแม้การปฏิรูปกฎหมายด้านการสมรสจะเป็นก้าวสำคัญ แต่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างยังจำเป็นต้องขยายไปสู่นโยบายอื่น ๆ เพื่อให้เกิดความเสมอภาคทางเพศอย่างแท้จริง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ชนะชนม์ ก., จันจุฬา ส., สุขเกษม ท., พรหมมาก ส., & ธนพิทักษ์ ว. (2026). การใช้ทฤษฎี Queer Theory วิเคราะห์นโยบายสาธารณะในประเทศไทย : Using Queer Theory to Analyze Public Policy in Thailand . วารสารวิชาการรัตนบุศย์, 8(1), 652–665. สืบค้น จาก https://so07.tci-thaijo.org/index.php/rtnb/article/view/10522
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กลุ่มอัญจารี. (2540). สถาบันราชภัฏออกระเบียบไม่รับบุคคลที่เบี่ยงเบนทางเพศเป็นครู. อัญจารีสาร, 3(16), 1–5.

กัญญภัค, และ พระมหามฆวินทร์. (2563). ความหลากหลายทางเพศกับการบรรลุธรรมในทัศนะพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(5), 200–216.

คณิน ฉัตรวัฒนา. (2564). เควียร์กับการวิพากษ์บรรทัดฐานรักต่างเพศในตุ๊ดทะลุมิติ. วารสารศาสตร์, 14(3), 111–142.

ณัชชา, และ ขนิษฐา. (2562). กฎหมายไทยกับความหลากหลายทางเพศ. วารสารธรรมศาสตร์, 38(3), 45–68.

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2560). แนวคิดทฤษฎีเรื่องความหลากหลายทางเพศ. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.

บุญวัทน์ ศรีขวัญ. (2569, 30 มกราคม). ผู้ช่วยคณบดีวิทยาลัยการจัดการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยทักษิณ. สัมภาษณ์.

บุษกร สุริยะสาร. (2557). อัตลักษณ์และวิถีทางเพศในประเทศไทย. องค์การแรงงานระหว่างประเทศ.

พรพิรุณ, และ รัชนก. (2568). ความหลากหลายทางเพศต่อการสร้างครอบครัวระหว่างเพศเดียวในสังคมไทย. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(1), 547–554.

พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558. (2558, 13 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 132 ตอนที่ 18 ก, 17–25.

พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567. (2567, 24 กันยายน). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 141 ตอนที่ 58 ก, 1–21.

มิแช็ล ฟูโกต์. (2558). ร่างกายใต้บงการ: ปฐมบทแห่งอำนาจในวิถีสมัยใหม่. มูลนิธิเพื่อการศึกษาประชาธิปไตยและการพัฒนา.

โยธกา ปะทิ. (2567). วิเคราะห์พัฒนาการสิทธิในการก่อตั้งครอบครัวของบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศในประเทศไทยผ่านทฤษฎีสตรีนิยมและทฤษฎีกฎหมายเควียร์ต่อคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ 20/2564 เปรียบเทียบคำวินิจฉัยของศาลในต่างประเทศ. วารสารสังคมศาสตร์ นิติรัฐศาสตร์, 9(2), 159–188.

สัญญา เคณาภูมิ. (2567). แนวทางการสร้างทฤษฎีจากปรากฏการณ์วิทยาทางสังคมศาสตร์. วารสารบริหารการศึกษาบัวบัณฑิต, 24(1), 82–109.

สุไลพร ชลวิไล, และ อโนพร เครือแตง. (2562). เพศแห่งสยาม: ประวัติศาสตร์ความหลากหลายทางเพศ. สำนักพิมพ์ภาพพิมพ์.

Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.

Butler, J. (2004). Undoing gender. Routledge.

Foucault, M. (1978). The history of sexuality: Volume 1: An introduction (R. Hurley, Trans.). Pantheon Books.

Jackson, P. A. (1999). Tolerant but unaccepting: The myth of a Thai “gay paradise.” In P. A. Jackson & N. M. Cook (Eds.), Genders and sexualities in modern Thailand (pp. 226–242). Silkworm Books.

Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2015). Discrimination and violence against individuals based on their sexual orientation and gender identity. United Nations.

United Nations Development Programme. (2014). Being LGBT in Asia: Thailand country report. UNDP.

Warner, M. (1993). Fear of a queer planet: Queer politics and social theory. Social Text, (29), 3–17.