การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงกำเนิด (Generative AI) เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการบริหารภาครัฐ: โอกาส ความท้าทาย และแนวทางการกำกับดูแลภายใต้หลักธรรมาภิบาลดิจิทัล Applying Generative Artificial Intelligence (Generative AI) to Enhance Public Sector Management Efficiency: Opportunities, Challenges, and Governance Approaches Under Digital Governance
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) ได้กลายเป็นองค์ประกอบสำคัญในการเปลี่ยนแปลงการบริหารราชการในยุคดิจิทัล เทคโนโลยีนี้มีศักยภาพในการเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน ยกระดับคุณภาพบริการสาธารณะ และอำนวยความสะดวกในการกำหนดนโยบายโดยใช้ข้อมูล งานวิจัยเชิงวิชาการนี้มุ่งประเมินบทบาทและโอกาสของ Generative AI ในการบริหารราชการ ตรวจสอบโอกาสและอุปสรรคที่เกี่ยวข้องกับการนำไปใช้ และเสนอแนะกรอบการกำกับดูแลบนพื้นฐานของหลักการกำกับดูแลดิจิทัล งานวิจัยนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารจากงานวิจัย บทความวิชาการ รายงานจากองค์กรระหว่างประเทศ และเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งในระดับชาติและระดับนานาชาติ ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า Generative AI อาจช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของภาครัฐในหลายด้าน เช่น การสร้างระบบบริการสาธารณะอัจฉริยะ เพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการข้อมูลภาครัฐ ลดการใช้เอกสาร และส่งเสริมการจัดการความรู้ภายในองค์กร ถึงกระนั้น การนำ AI ไปใช้ก็เผชิญกับข้อจำกัดและอันตรายมากมาย รวมถึงความแม่นยำของข้อมูล ความเป็นส่วนตัว การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ความปลอดภัยทางไซเบอร์ ความโปร่งใสในการตัดสินใจของระบบ และผลกระทบทางจริยธรรมของการใช้ AI ดังนั้น รัฐบาลจึงต้องกำหนดกรอบนโยบายและกลไกการกำกับดูแลที่เหมาะสม ควบคู่ไปกับการเสริมสร้างความสามารถด้านดิจิทัลของบุคลากร การกำหนดมาตรฐานสำหรับการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ เพื่อรับประกันการประยุกต์ใช้ AI อย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และมีจริยธรรม ซึ่งจะช่วยยกระดับคุณภาพการบริหารราชการและส่งเสริมการเติบโตของประเทศอย่างยั่งยืนในอนาคต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล. (2565). คู่มือการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562. สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล.
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2566). แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566–2570. สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน).
Bommasani, R., Hudson, D. A., Adeli, E., Altman, R., Arora, S., von Arx, S., ... Liang, P. (2021). On the opportunities and risks of foundation models. Stanford Center for Research on Foundation Models. https://arxiv.org/abs/2108.07258.
Bright, J., Enock, F. E., Esnaashari, S., Francis, J., Hashem, Y., & Morgan, D. (2024). Generative AI is already widespread in the public sector. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2401.01291.
Dwivedi, Y. K., Kshetri, N., Hughes, L., Slade, E. L., Jeyaraj, A., Kar, A. K., ... Wright, R. (2023). "So what if ChatGPT wrote it?" Multidisciplinary perspectives on opportunities, challenges, and implications of generative conversational AI for research, practice, and policy. International Journal of Information Management, 71, Article 102642. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2023.102642.
European Union Agency for Cybersecurity. (2023). ENISA threat landscape 2023. https://www.enisa.europa.eu.
Floridi, L., Cowls, J., Beltrametti, M., Chatila, R., Chazerand, P., Dignum, V., et al. (2018). AI4People—An ethical framework for a good AI society: Opportunities, risks, principles, and recommendations. Minds and Machines, 28(4), 689–707. https://doi.org/10.1007/s11023-018-9482-5.
Karnsomdee, P. (2026). Institutional determinants of smart government adoption: Evidence from Thai public sector organizations. Frontiers in Political Science, 8, Article 1732138. https://doi.org/10.3389/fpos.2026.1732138.
McKinsey Global Institute. (2023). The economic potential of generative AI: The next productivity frontier. https://www.mckinsey.com.
Mergel, I., Ganapati, S., & Whitford, A. B. (2023). Agile governance and digital transformation in government: A systematic literature review. Government Information Quarterly, 40(1), Article 101672. https://doi.org/10.1016/j.giq.2022.101672.
Noonpakdee, W. (2024). User adoption of generative AI for government information services in Thailand. Rajapark Journal, 18(60), 1–20. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/274204.
OpenAI. (2023). GPT-4 technical report. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2303.08774.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). The OECD digital government policy framework: Six dimensions of a digital government. OECD Publishing. https://www.oecd.org/governance/digital-government/.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2024). OECD framework for the classification of AI systems. OECD Publishing. https://www.oecd.org.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Governing with artificial intelligence: The state of play and way forward. OECD Publishing.
https://www.oecd.org/en/publications/governing-with-artificial-intelligence_795de142-en.html.
Trisadikoon, K., & Umponkitviwat, W. (2025, June 5). Navigating Thailand's AI law: Development at a crossroads. Southeast Asia Development Solutions (SEADS), Asian Development Bank. https://seads.adb.org/articles/navigating-thailands-ai-law-development-crossroads.
Ugale, G., & Hall, C. (2024). Generative AI for anti-corruption and integrity in government: Taking stock of promise, perils and practice (OECD Artificial Intelligence Papers No. 12). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/657a185a-en.
UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. UNESCO Publishing. https://unesdoc.unesco.org.
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO Publishing. https://unesdoc.unesco.org.
World Bank. (2021). Artificial intelligence in the public sector: Summary note. World Bank Group. https://documents1.worldbank.org/curated/en/746721616045333426/pdf/Artificial-Intelligence-in-the-Public-Sector-Summary-Note.pdf.
World Bank. (2025). GovTech: Putting people first. World Bank Group. https://www.worldbank.org/en/programs/govtech.