การพัฒนาการเมืองประชาธิปไตยโดยกระบวนการปกครองท้องถิ่น The Development of Democratic Politics through the Process of Local Governance

บทคัดย่อ

          บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของกระบวนการปกครองท้องถิ่นในการส่งเสริมและพัฒนาการเมืองประชาธิปไตยในระดับพื้นที่ โดยวิเคราะห์ผ่านมิติของโครงสร้างการบริหาร การมีส่วนร่วมของประชาชน และกลไกการตรวจสอบถ่วงดุล

          ผลการศึกษาพบว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้เกิดการกระจายอำนาจจากส่วนกลางสู่ท้องถิ่น ทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงกระบวนการตัดสินใจทางการเมืองได้โดยตรง มีโอกาสแสดงออกทางความคิดเห็น และมีส่วนร่วมในกิจกรรมสาธารณะอย่างหลากหลาย ทั้งในด้านการเลือกตั้งผู้นำท้องถิ่น การร่วมจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น การเสนอข้อคิดเห็นผ่านเวทีประชาคม ตลอดจนการมีส่วนร่วมในกลไกการตรวจสอบถ่วงดุลการใช้อำนาจของผู้บริหาร เพื่อให้เกิดการพัฒนาการเมืองประชาธิปไตยผ่านกระบวนการปกครองท้องถิ่นจะเกิดผลอย่างแท้จริง ก็ต่อเมื่อสามารถเสริมสร้างพลเมืองให้มีความรู้ ความตื่นตัว และมีเจตคติที่ดีต่อประชาธิปไตย ควบคู่ไปกับการปรับปรุงระบบบริหารจัดการท้องถิ่นให้มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนได้มีบทบาทอย่างแท้จริงในกระบวนการกำหนดทิศทางของชุมชนตนเอง อันจะนำไปสู่การวางรากฐานประชาธิปไตยที่ยั่งยืนในสังคมไทย อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประชาธิปไตยในระดับท้องถิ่น เช่น การขาดความรู้ความเข้าใจในบทบาทหน้าที่ของพลเมือง วัฒนธรรมการเมืองแบบอุปถัมภ์ การมีส่วนร่วมเชิงสัญลักษณ์ และข้อจำกัดด้านทรัพยากรขององค์กรท้องถิ่น