การพัฒนารูปแบบการลดปัญหาฆ่าตัวตายด้วยวัคซีนใจในชุมชน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน Development of a Model for Reducing Suicide Problems with a Community-based Vaccine in Wiang Sa District, Nan Province

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องการพัฒนารูปแบบการลดปัญหาฆ่าตัวตายด้วยวัคซีนใจในชุมชน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษาสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายของประชาชน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน 2. เพื่อพัฒนาและดำเนินกิจกรรมวัคซีนใจในชุมชนเสริมสร้างพลังใจลดปัจจัยเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายในประชาชน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน  วัคซีนใจในชุมชนเสริมสร้างพลังใจลดปัจจัยเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายในประชาชน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน และ 3. เพื่อประเมินประสิทธิผลของวัคซีนใจในชุมชนลดการฆ่าตัวตายในประชาชน อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายจำนวน 40 ราย กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 ราย

ผลการวิจัยพบว่า 1) สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงการฆ่าตัวสำเร็จในอำเภอเวียงสา พ.ศ. 2567-2568 มีจำนวน 19 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุ 20-59 ปี (68.42%) วิธีการฆ่าตัวตายคือการแขวนคอ (63.16%) ใช้สารพิษ (21.05%) ใช้ปืน (15.79%) ปัจจัยเสี่ยง (สภาวะพื้นฐาน) คือโรคทางกาย มะเร็ง ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคไตวายเรื้อรัง (47.37%) รองลงมาคือโรคด้านจิตเวช (26.32%) ติดสุรายาเสพติด (26.32%) ปัจจัยกระตุ้น คือปัญหาความสัมพันธ์ในครอบครัว การทะเลาะกับคนใกล้ชิด เกิดความน้อยใจ (47.37%) ความทุกข์ทรมานจากการเจ็บป่วย (42.11%) ปัญหาทางเศรษฐกิจ มีหนี้สิน ตกงาน ไม่มีรายได้ (10.53%) 2) รูปแบบกิจกรรมในชุมชนประกอบด้วย 7 ขั้นตอน คือ 1) สำรวจกลุ่มเป้าหมายที่มีภาวะเสี่ยงการฆ่าตัวตายและโรคซึมเศร้า 2. ให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสุขภาพใจ  3. เสริมสร้างทักษะการรับมือและแก้ไขปัญหา 4. สร้างเครือข่ายสนับสนุนทางสังคม 5.ส่งเสริมสุขภาวะที่ดีและลดปัจจัยเสี่ยงด้านพฤติกรรม 6. การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพจิต 7.ติดตามและประเมินผล 3) ด้านประสิทธิผลพบว่าอัตราการพยายามฆ่าตัวตาย ลดลง หลังการจัดกิจกรรมผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก (𝑥̅= 3.94, S.D.= 0.74)