การพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 The Development of Analytical Thinking Abilities Using Geographical Learning Process of Grade 7 Students
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การจัดการเรียนรู้ในสาระภูมิศาสตร์ เน้นการท่องจำ ใช้การสอนแบบบรรยายเป็นหลักเนื่องจากเนื้อหามาก ซึ่งผู้เรียนจะเป็นผู้คอยรับความรู้เพียงอย่างเดียว นอกจากนี้ยังส่งผลให้ผู้เรียนขาดทักษะการเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยเฉพาะขาดทักษะการคิดวิเคราะห์ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โดยใช้การจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ ให้มีคะแนนผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 75 กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 12 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนบ้านฮ่องสังข์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการตามแนวคิดของ Kemmis & McTaggart เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ จำนวน 6 แผน รวม 12 ชั่วโมงมีค่าคุณภาพเครื่องมือเฉลี่ยอยู่ที่ 4.86 2) แบบวัดความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 3 ชุด ชุดละ 15 ข้อ มีดัชนีความสอดคล้องเนื้อหากับข้อคำถามเฉลี่ยอยู่ที่ 0.93 และ3) แบบสัมภาษณ์นักเรียนหลังได้รับการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ มีดัชนีความสอดคล้องประเด็นสัมภาษณ์กับข้อคำถามเฉลี่ยอยู่ที่ 0.94 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า วงจรปฏิบัติการที่ 1 นักเรียนผ่านเกณฑ์ที่กำหนดร้อยละ 75 จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 50 วงจรปฏิบัติการที่ 2 นักเรียนผ่านเกณฑ์ที่กำหนดร้อยละ 75 จำนวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ 66.67 และวงจรปฏิบัติการที่ 3 นักเรียนผ่านเกณฑ์ที่กำหนดร้อยละ 75 จำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ 100
สรุปผลการวิจัย การจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์สามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ เนื่องจากกระบวนการเรียนรู้ดังกล่าวเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเองและวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ ส่งผลให้ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์สูงขึ้นตามลำดับได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนก จันทรา. (2561). การรู้เรื่องภูมิศาสตร์ : ถอดบทเรียนประสบการณ์การจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ในชั้นเรียนที่เสริมสร้างการรู้เรื่องภูมิศาสตร์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรมหาวิทยาลัย.
กระทรวงศึกษาธิการ.(2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551.กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จํากัด.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางสาระภูมิศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จํากัด.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579.กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิก.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุงพ.ศ. 2560). กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย
คณัฏพัส บุตรแสน. (2561). การศึกษาผลการเรียนรู้และความสามารถทางภูมิศาสตร์เรื่อง เรียนรู้ร่วมคิดแก้วิกฤตสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยการจัดการเรียนรู้ด้วย กระบวนการทางภูมิศาสตร์. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต) : มหาวิทยาลัยศิลปากร.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุรีริยาสาส์น.
พิชชาภา หารไชย. (2567). ผลการใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับเทคนิคการเรียนรู้เสมือนจริง ที่มีต่อความสามารถในการคิดเชิงพื้นที่. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โรงเรียนบ้านฮ่องสังข์. (2567). รายงานผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา(SAR) ประจำปีการศึกษา 2567. ร้อยเอ็ด : โรงเรียนบ้านฮ่องสังข์.
วิภาพรรณ พินลา และวิภาดา พินลา. (2561). การจัดการเรียนรู้สังคมศึกษาในยุคศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ :สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สิริมา สอาดบุตร.(2564). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ เรื่องทวีปเอเชียที่มีต่อความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนคงคาราม จังหวัดเพชรบุรี.(วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต) :มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579. กรุงเทพมหานคร:พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of Educational Objectives, Handbook I: Cognitive Domain. New York: David McKay.
W S Utami, I M Zain, & and Sumarmi. (2018). Geography literacy can develop Geography skills for high school students: is it true. Paper presented at the Conference Series: Materials Science and Engineering.
