การบริหารศาสนสมบัติของวัดในยุคศตวรรษที่ 21 Management of Temple Religious Property in the 21st Century
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการวัดและศาสนสมบัติในสังคมไทยท่ามกลางความท้าทายของยุคศตวรรษที่ 21 ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงทั้งเชิงโครงสร้างกฎหมายและเทคโนโลยีดิจิทัล จากการศึกษาพบว่า วัดมีสถานะเป็นนิติบุคคลและศูนย์กลางทางจิตวิญญาณ แต่ปัจจุบันต้องเผชิญกับข้อจำกัดในระบบราชการและการควบคุมโดยภาครัฐผ่านพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 ปัญหาสำคัญที่พบคือ โครงสร้างประชากรสงฆ์สูงวัย ภาระงานราชการที่ซับซ้อน และการขาดทักษะดิจิทัล (Digital Literacy) ของพระสังฆาธิการ ซึ่งส่งผลกระทบต่อความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการจัดการทรัพย์สิน
แนวทางการพัฒนาที่สำคัญคือการปรับตัวสู่กระบวนการ Digital Transformation ผ่านโมเดล “SMART Temple 4.0” โดยประยุกต์ใช้วงจรคุณภาพ (PDCA) และการบริหารความเสี่ยงมาสร้างระบบนิเวศแห่งศรัทธาที่ตรวจสอบได้ ประกอบด้วย 3 มาตรการหลัก ได้แก่ 1) การพัฒนา Digital Temple Hub เพื่อเชื่อมโยงฐานข้อมูลศาสนสมบัติและระบบ e-Donation กับกรมสรรพากร 2) การยกระดับทักษะดิจิทัลแก่พระสงฆ์ และ 3) การใช้ระบบบัญชีวัดมาตรฐานเดียว (Unified Monastic Accounting) บนระบบคลาวด์ กลไกเหล่านี้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ทั้งในด้านการสร้างธรรมาภิบาล (SDG 16) และการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (SDG 4) ผลการดำเนินงานจะช่วยให้พระสงฆ์ลดภาระงานธุรการ วัดมีการบริหารจัดการที่ถูกต้องตามกฎหมาย และพุทธศาสนิกชนเกิดความเชื่อมั่นศรัทธาต่อการบริหารจัดการศาสนสมบัติที่มีความโปร่งใสในยุคดิจิทัล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงมหาดไทย. (2566). แนวทางการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: กระทรวงมหาดไทย.
พระธรรมวัชรบัณฑิต และคณะ. (2565). วัดกับการพัฒนาสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศิริชัย กาญจนวาสี. (2564). ทฤษฎีการประเมิน. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์. (2560). การพัฒนาความคิดเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพฯร : อมรินทร์พริ้นติ้งฯ
สุรพล สุยะพรหม และคณะ. (2563). ความยืดหยุ่นของชุมชนในภาวะวิกฤต. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Chayapanyo, P. (2021). Buddhist communication in the digital era. Bangkok: Academic Press.
Chulaphon, P. (2019). Buddhist education reform in Thailand. Bangkok: Academic Press.
Department of Lands. (2024). Annual report on monastic land administration. Bangkok: Ministry of Interior.
Inthapanyo, P., et al. (2022). Digital literacy of Thai monks in the transformation era. Journal of Buddhist Studies, 15(2), 45–62.
Koontz, H., & O’Donnell, C. (1976). Management: A systems and contingency analysis of managerial functions. New York, NY: McGraw-Hill.
Larsson, T. (2018). Religion, bureaucracy, and governance in Southeast Asia. Asian Journal of Social Science, 46(3), 321–340.
Luangla, S. (2021). Social media usage behavior of monks in Thailand. Journal of Communication Arts, 39(1), 89–108.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (2018). Role of Buddhist temples in Thai society. Ayutthaya: MCU Press.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (2023). Guidelines for temple administration development. Ayutthaya: MCU Press.
Manatchai Namboonnuang. (2021). Modern administrative principles. Bangkok: Chulalongkorn University Press.
Ministry of Digital Economy and Society. (2023). Digital monk ID system development report. Bangkok: DES.
National Office of Buddhism. (2021). Sustainable temple resource management. Bangkok: NOB.
National Office of Buddhism. (2022). Buddhist administrative structure in Thailand. Bangkok: NOB.
National Office of Buddhism. (2023). Annual report on monastic administration. Bangkok: NOB.
National Office of Buddhism. (2024). Digital transformation policy for temples. Bangkok: NOB.
National Statistical Office. (2024). ICT usage survey in Thailand. Bangkok: NSO.
Office of Social Development and Human Security. (2024). Thai social situation report. Bangkok: MSDHS.
Office of the Council of State. (2018). Sangha Act B.E. 2505 and amendments. Bangkok: Government Gazette Office.
Phonthep Phonteerameta. (2020). Temple finance and state regulation. Public Administration Journal, 18(2), 101–120.
Phra Dhammakittisophon, et al. (2021). Administrative duties of ecclesiastical officers. Journal of Buddhist Administration, 7(1), 1–20.
Phra Maha Preecha Khemananno (Laothaweekun). (2018). Buddhist administration principles. Bangkok: Sangha Publishing.
Phra Maha Somchai. (2023). Community-based temple development. Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
Phra Rajpariyattikavee, et al. (2019). Transparency in temple accounting. Journal of Good Governance, 6(2), 55–70.
Phramaha Boonlert Inthapanyo, et al. (2022). Digital divide among monks. TCI Journal of Buddhist Studies, 10(3), 77–95.
Sangha Act, B.E. 2505 (1962). (1962). Sangha Act, B.E. 2505 (1962). National Office of Buddhism.https://www.onab.go.th/th/file/get/file/20210609d41d8cd98f00b204e9800998ecf8427e091317.pdf
Somchai, S., & Prasert, P. (2023). Community participation and temple transparency. Journal of Social Development, 21(2), 134–150.
Sucharitkul, S. (1998). Law, religion, and state control. Thai Law Review, 5(1), 1–18.
Sunthornsing, P. (2023). Monks as moral leaders in modern society. Journal of Ethics, 12(1), 23–40.
Suwan, P. (2023). Legal status of Buddhist temples in Thailand. Journal of Public Law, 9(2), 66–85.
Thai Health Promotion Foundation. (2019). Ethics and digital media usage. Bangkok: ThaiHealth.
Uthen Promma. (2021). Political roles of temples in Thai history. Historical Review, 28(2), 201–220.
Worapot Thanomkul. (2022). Sustainable income generation for temples. Journal of Community Economics, 14(1), 59–78.
