แนวทางการบริหารจัดการสู่โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี
คำสำคัญ:
แนวทางการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก, ชุมชนแห่งการเรียนรู้บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น 2) พัฒนาแนวทางการบริหารจัดการ และ 3) ประเมินแนวทางการบริหารจัดการสู่โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 201 คน เครื่องมือเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความเชื่อมั่น 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น (PNImodified) ระยะที่ 2 พัฒนาแนวทางโดยการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ผู้ให้ข้อมูลจำนวน 8 คน วิเคราะห์เชิงเนื้อหา และระยะที่ 3 ประเมินแนวทางโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 3.82, S.D. = 0.98) โดยด้านระบบกิจกรรมมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (x̄ = 4.09, S.D. = 0.92) ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.62, S.D. = 0.60) โดยด้านวิสัยทัศน์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (x̄ = 4.66, S.D. = 0.54) และมีค่าความต้องการจำเป็นสูงสุด (PNImodified = 0.301) รองลงมาคือด้านปรัชญา (0.228) และด้านระบบกิจกรรม (0.134) 2) แนวทางการบริหารจัดการประกอบด้วย 3 ด้าน ได้แก่ ด้านวิสัยทัศน์ 8 แนวทาง ด้านปรัชญา 10 แนวทาง และด้านระบบกิจกรรม 10 แนวทาง โดยเน้นการมีส่วนร่วม การเรียนรู้ร่วมกัน และการเชื่อมโยงบริบทชุมชน 3) ผลการประเมินแนวทางโดยรวมและรายด้าน ได้แก่ ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ ความเป็นประโยชน์ และความถูกต้อง อยู่ในระดับมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ โพธิ์ชัยยา, และ พงษ์นิมิตร พงษ์ภิญโญ. (2568). แนวทางการบริหารจัดการสู่โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี. วารสารการบริหารการศึกษา, 12(2), 45–68.
จิณณภัทร พิบูลวิทิตธำรง. (2565). โรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้: แนวคิดและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์การศึกษา.
นฤมล ทองโบราณ. (2556). การพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ทางการศึกษา.
ปัญญา มาลาศรี. (2561). การประยุกต์ใช้ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพเพื่อพัฒนาการจัดการเรียนการสอน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิชาการ.
อรพิณ ศิริสัมพันธ์, และ ปณัฐ กิจรุ่งเรือง. (2561). การพัฒนาโรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้: แนวทางและผลกระทบต่อการเรียนรู้ของนักเรียน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย.
วิรัช วิรัชนิภาวรรณ. (2559). การบริหารจัดการศึกษาสมัยใหม่: การมีส่วนร่วมของชุมชนและผู้เรียน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย.
วีระยุทธ ชาตะกาญจน์. (2563). การบริหารคุณภาพโดยใช้วงจร PDCA: แนวทางสู่ความเป็นเลิศทางการศึกษา. นนทบุรี: สำนักพิมพ์วิชาการ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
DuFour, R., & Eaker, R. (1998). Professional Learning Communities at Work: Best Practices for Enhancing Student Achievement. Bloomington, IN: National Education Service.
Epstein, J. L. (2011). School, Family, and Community Partnerships: Preparing Educators and Improving Schools (2nd ed.). Boulder, CO: Westview Press.
Fullan, M. (2007). The New Meaning of Educational Change (4th ed.). New York, NY: Teachers College Press.
Hord, S. M. (1997). Professional Learning Communities: Communities of Continuous Inquiry and Improvement. Austin, TX: Southwest Educational Development Laboratory.
Hudson, P. (2023). Building Sustainable Learning Communities in Schools. Educational Leadership Review, 24(2), 45–60.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Sato, M. (2016). School as Learning Communities in Asia: Practices and Policy Implications. Tokyo: National Institute for Educational Policy Research.
Stoll, L., Bolam, R., McMahon, A., Wallace, M., & Thomas, S. (2006). Professional Learning Communities: A Review of the Literature. Journal of Educational Change, 7(4), 221–258.
Toikka, T., & Tarnanen, M. (2024). School Development Through Learning Communities: Leadership, Collaboration and Continuous Improvement. Journal of Educational Change, 25(1), 1–18.
