กระบวนการบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำตามหลักธรรมพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 3
คำสำคัญ:
การบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำ, พรหมวิหาร 4, ผู้บริหารสถานศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 3 และ 2) เสนอกระบวนการบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำตามหลักพรหมวิหาร 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา การวิจัยเป็นแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จำนวน 291 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ 1.00 และค่าความเชื่อมั่น เท่ากับ 0.981 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพเก็บจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 รูป/คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
- สภาพการบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (X̄ = 4.60, S.D. = 0.50) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านพฤติกรรมผู้บริหารโรงเรียน ครูและนักเรียน (X̄ = 4.65, S.D. = 0.47) รองลงมา คือ ด้านการเรียนการสอน (X̄ = 4.62, S.D. = 0.49) ส่วนด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ด้านกิจกรรมวันพระ (X̄ = 4.55, S.D. = 0.54)
- กระบวนการบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำตามหลักพรหมวิหาร 4 ควรดำเนินการใน 5 ประเด็น ได้แก่ การพัฒนาสภาพแวดล้อม การบูรณาการหลักธรรมในการจัดการเรียนรู้ การส่งเสริมพฤติกรรมเชิงคุณธรรม การพัฒนากิจกรรมวันพระให้เชื่อมโยงกับพฤติกรรมนักเรียน และการส่งเสริมวิถีพุทธผ่านภาวะผู้นำเชิงคุณธรรมและการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงแรงงาน. (2559). กรอบยุทธศาสตร์การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560–2579). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงแรงงาน.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). กรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). เรียกใช้เมื่อ 10 สิงหาคม 2567 จาก https://www.nesdc.go.th/main.php?filename=plan13
พระมหาอนันต์ องกุรสิริ. (2567). คุณธรรมจริยธรรมกับการพัฒนาผู้เรียนในยุคไทยแลนด์ 4.0. เรียกใช้เมื่อ 10 สิงหาคม 2567 จาก https://so03.tci-thaijo.org
เมตตา ภิรมย์ภักดิ์. (2547). ยุทธศาสตร์การพัฒนาโรงเรียนวิถีพุทธ. กรุงเทพมหานคร: อุษาการพิมพ์.
พระมหาวิชาญ สุวิชาโน (บัวบาน). (2567). โรงเรียนวิถีพุทธ Buddhist Oriented School. เรียกใช้เมื่อ 10 สิงหาคม 2567 จาก https://so03.tci-thaijo.org
สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ. (2554). คู่มือบริหารงานวิชาการระดับประถมศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภา.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2549). ธรรมนูญชีวิต. พิมพ์ครั้งที่ 99. กรุงเทพมหานคร: สหธรรมิก.
นรเศรษฐ์ เจริญกิจโณทัย. (2563). การบริหารโรงเรียนวิถีพุทธชั้นนำตามหลักอิทธิบาท 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เลย–หนองบัวลำภู. ในวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระครูสังฆรักษ์สิงห์ชัย ฐิตธมฺโม. (2565). การบริหารโรงเรียนวิถีพุทธ (Buddhist School Administration). ในวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูใบฎีกาสุวินท์ สุวิชาโน. (2561). การพัฒนาการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธในจังหวัดสมุทรปราการ. ในวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ณัฐพร ภูทองเงิน. (2555). การบริหารงานบุคลากรของผู้บริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร 4 ในกลุ่มสถานศึกษาเขตพื้นที่ขอนแก่น เขต 1. ในวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระมหาสุภวิชญ์ ปภสฺสโร. (2565). การส่งเสริมคุณธรรมในโรงเรียนวิถีพุทธผ่านการบริหารโดยใช้หลักพรหมวิหาร 4. ในวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วีรนุช สุทธพันธ์. (2563). รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธที่มุ่งเน้นจิตอาสาของนักเรียนประถมศึกษา. ในวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
