แนวทางการนิเทศภายในสำหรับสถานศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3
คำสำคัญ:
แนวทางการนิเทศภายใน, สถานศึกษาขนาดเล็ก, ผู้บริหารสถานศึกษา, วงจรคุณภาพ PDCAบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการนิเทศภายในสถานศึกษาขนาดเล็ก (2) พัฒนาแนวทางการนิเทศภายใน และ (3) ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางดังกล่าว โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสมผสาน แบ่งการดำเนินการออกเป็น 3 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการนิเทศภายในกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จำนวน 279 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น ระยะที่ 2 พัฒนาและตรวจสอบความครบถ้วนของแนวทางการนิเทศภายในจากผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 คน โดยใช้การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและการวิเคราะห์เนื้อหา และระยะที่ 3 ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า (1)สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของการนิเทศภายในสถานศึกษาขนาดเล็กโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีความต้องการจำเป็น 4 ด้าน ได้แก่ การศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหา การวางแผนการนิเทศ การดำเนินการนิเทศ และการประเมินผลการนิเทศ (2) แนวทางการนิเทศภายในที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 ด้าน รวม 24 แนวทาง ครอบคลุมกระบวนการนิเทศตามวงจรคุณภาพ PDCA ได้แก่ การวางแผน การดำเนินงาน การตรวจสอบ การปรับปรุงพัฒนา และ(3) แนวทางดังกล่าวได้รับการประเมินว่ามีความเหมาะสมและความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก จึงสามารถนำไปใช้เป็นกรอบในการพัฒนาระบบนิเทศภายในของสถานศึกษาขนาดเล็กให้เป็นระบบและสอดคล้องกับบริบทการจัดการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ .(2555). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กรองทอง จิรเดชากุล. (2550). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธเนศ ขำเกิด.(2555). การนิเทศภายในสถานศึกษา:แนวคิดและการปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ธวัชชัย นิลสนธิ. (2566). แนวทางการพัฒนาการดำเนินงานนิเทศภายในของโรงเรียนวัด ชินวราราม (เจริญผลวิทยาเวศม์).ใน การค้นคว้าอิสระศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ธิดารัตน์ หัตถมา. (2566). แนวทางการพัฒนาการนิเทศภายในสถานศึกษาโดยใช้แนวคิดชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา สุรินทร์ เขต 2. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น ฉบับปรับปรุงใหม่. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: บริษัท สุวีริยาสาส์น จำกัด. พุทธชาด แสนอุบล. (2561). การนิเทศการศึกษาเพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สงัด อุทรานันท์. (2530). การนิเทศการศึกษา : หลักการทฤษฎีและปฏิบัติ (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม). (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มิตรสยาม.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2551). การนิเทศการศึกษา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). รายงานการพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. (2568). แผนปฏิบัติการ ประจำปีงบประมาณ 2568. เรียกใช้เมื่อ 19 สิงหาคม 2568, จาก https://www.udonthani3.go.th/
เสาวภา ปัญญาสวัสดิ์. (2567). แนวทางการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาหนองคาย เขต 1. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต.วิทยาลัยสันตพล.
อัจฉริยา ฤทธิรณ. (2563). แนวทางการพัฒนาการนิเทศภายในโรงเรียนประถมศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา, 12(1), 101–120.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
