ฟื้นฟูใจในโลกจำลอง: ปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกึ่งความจริง ความสัมพันธ์ทางสังคม กึ่งความจริงกับพลวัตรสุขภาพจิตในบริบทของแฟนคลับ -
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความชิ้นนี้ทบทวนพลวัตของการสื่อสารในบริบทแฟนคลับศิลปินเกาหลี โดยใช้แนวคิดปฏิสัมพันธ์กึ่งสังคมและความสัมพันธ์กึ่งสังคม (Parasocial Interaction and Parasocial Relationship) ผลการทบทวนพบว่า ความสัมพันธ์ดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงการสื่อสารทางเดียว แต่เป็นกลไกทางจิตวิทยาที่ช่วยเยียวยา เสริมคุณค่าในตนเอง และสร้างแรงบันดาลใจ โดยศิลปินทำหน้าที่เป็นเพื่อนเสมือนจริง (Quasi-Friend) ส่งผลให้แฟนคลับรู้สึกใกล้ชิด มีคุณค่า และเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน ก่อนจะแสดงออกผ่านพฤติกรรมการสนับสนุนศิลปิน เช่น การซื้อสินค้าและการเข้าร่วมกิจกรรมของแฟนคลับ
อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ดังกล่าวอาจก่อให้เกิดความคาดหวังและแรงกดดันจากการเปรียบเทียบภายในกลุ่ม ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตได้ ดังนั้น บทความนี้จึงเสนอให้มองความสัมพันธ์ระหว่างแฟนคลับกับศิลปินในโลกดิจิทัลในฐานะพื้นที่ที่สามารถสร้างคุณค่าและเยียวยาจิตใจ พร้อมทั้งชี้ให้เห็นโอกาสในการศึกษาต่อยอดเพื่อพัฒนาโลกเสมือนให้เป็นพื้นที่ปลอดภัยทางใจในสังคมสมัยใหม่
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์บทความ
ผู้อ่านสามารถนำบทความไปใช้ ดัดแปลง เผยแพร่ หรืออ้างอิงได้โดยต้องระบุแหล่งที่มาอย่างชัดเจน และต้องไม่ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้า
บทความที่เผยแพร่ในวารสารนี้เป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่ละท่าน ซึ่งไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความคิดเห็นของกองบรรณาธิการหรือคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
จุฑามาศ มงคลอำนาจ. (2565). ความสัมพันธ์ของการกำหนดตนเอง การคลั่งไคล้ศิลปิน และการฟื้นคืนพลังในผู้ใหญ่วัยเริ่มต้นที่เข้าร่วมกลุ่มชื่นชอบศิลปิน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต], จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณัฏฐา มานะชัยมงคล. (2564). ปัจจัยด้านความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งที่ส่งผลต่อความภักดีต่อศิลปินและแบรนด์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต], มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.
พีรภา สุวรรณโชติ. (2551). การสื่อสารปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกึ่งความจริง และการเรียนรู้คุณค่าทางบวกจากศิลปินนักร้องเกาหลีของกลุ่มแฟนคลับ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต], จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พีรวัส ทันอินทรอาจ. (2564). อิทธิพลของการเปิดรับสื่อ ความดึงดูดใจระหว่างบุคคล และการปฏิสัมพันธ์กึ่งสังคม ต่อความสัมพันธ์กึ่งสังคม และความคล้ายกันทางทัศนคติระหว่างแฟนคลับและไอดอลญี่ปุ่นในประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต], มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วริญญา เพริศพริ้ง, และบุรณี กาญจนถวัลย์. (2567). การรับรู้คุณค่าในตนเอง สุขภาวะทางจิต และการคลั่งไคล้ศิลปิน K-pop ของวัยผู้ใหญ่ตอนต้น. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย, 32(2), 112–122.
ศราวิณ ศาสตร์ส่องแสง. (2566). อิทธิพลของการรับรู้คุณค่าที่ส่งผลต่อความตั้งใจซื้อและการบอกต่อในบริบทช่องทางจำหน่ายสินค้าผ่านแอปพลิเคชัน TikTok [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต], มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศุภลักษณ์ บุรี. (2566). ผลกระทบต่อความตั้งใจซื้อของเล่นแนวสะสมแบบกล่องสุ่มผ่านการใช้สื่อสังคมออนไลน์ในประเทศไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต], มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กฤชพนธ์ ศรีอ่วม. (2567). เมื่อกระแส K-pop เริ่มไม่ปัง. Reporter Journey. https://reporterjourney.com/2024/09/เมื่อกระแส-k-pop-เริ่มไม่ปัง/
January. (2024). 2024 เมื่อวงการ K-pop กลับสู่สามัญ เข้าถึงทุกเจนด้วยความคุ้นเคย. Hallyu K Star. https://www.hallyukstar.com/2024/ 03/ 01/2024-kpop-movement-simple-but-cool/
Naungtongnim, R. (2025). ยุคนี้ของ K-pop ถึงจุดอิ่มตัวทางวัฒนธรรมแล้ว หรือกำลังจะปฏิวัติตัวเองอีกครั้ง? Lifestyle Asia Thailand. https://www. lifestyleasia.com/bk-th/culture/kpop2025-kpop-blackpink-bts-aespa-straykids/
ภาษาอังกฤษ
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497–529.
Cohen, J. (2009). Mediated relationships and media effects: Parasocial interaction and identification. In R. L. Nabi & M. B. Oliver (Eds.), The SAGE handbook of media processes and effects. pp. 223–236.
Wei, D., & Huang, Y.-T. (2024). Unraveling complexity of celebrity worship and its associations with mental health among emerging adults in China. Humanities and Social Sciences Communications. https:// doi.org/10.1057/s41599-024-04296-4
Dibble, J. L., Hartmann, T., & Rosaen, S. F. (2016). Parasocial interaction and parasocial relationship: Conceptual clarification and a critical assessment of measures. Human Communication Research, 42(1), 21–44.
Dieleman, S. (2022). “Even when I'm hurting, I listen to BTS and feel better”: BTS and the well-being of their fans [Master's thesis, Ghent University].
Poyil, F. S. (2025). Fandom and wellbeing: Exploring the psychological link. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.1009519
Heinonen, K. (2011). Consumer activity in social media: Managerial approaches to consumers' social media behavior. Journal of Consumer Behaviour, 10(6), 356–364.
Hinde, R. A. (1979). Towards understanding relationships. Academic Press.
Horton, D., & Wohl, R. R. (1956). Mass communication and para-social interaction: Observations on intimacy at a distance. Psychiatry, 19(3), 215–229.
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.
McCutcheon, L. E., Lange, R., & Houran, J. (2002). Conceptualization and measurement of celebrity worship. British Journal of Psychology, 93(1), 67–87. https://doi.org/10.1348/000712602162454
Reyes, M. E. S., & McCutcheon, L. E. (2016). Fandom: Exploring the relationship between mental health and celebrity worship among Filipinos. North American Journal of Psychology, 18(2), 307–316.
McMillan, D. W., & Chavis, D. M. (1986). Sense of community: A definition and theory. Journal of Community Psychology, 14(1), 6–23.
Perse, E. M., & Rubin, R. B. (1979). Attribution in social and parasocial relationships. Communication Research, 6(1), 59–77.
Penttinen, V. (2025). Perfectly imperfect: Vulnerability, self-disclosure and parasocial relationships in influencer communication on social media. Journal of Marketing Management. Advance online publication.https://doi.org/10.1080/0267257X.2025.2495330
Yan, R., & Takahashi, H. (2025). The parasocial relationships between influencers and consumers: The impact on product attitudes and product referrals. Marketing, 45(3), 218–226. https://doi.org /10.7222/marketing.2025.032
Schmid, H., & Klimmt, C. (2011). A magically nice guy: Parasocial relationships with Harry Potter across different cultures. Inte-rnational Communication Gazette, 73(3), 252–269. https://doi. org/10.1177/1748048510393658
Thanartatnattanon, N., & Suppapitiporn, S. (2020). Subjective well-being and self-esteem of Thai yaoi fangirls. Chulalongkorn Medical Journal, 64(1), 95–104.
Son, Y. K. (2023). Interrelationship between fandom activities and depression of teenagers [Master's thesis, Ewha Womans University].