มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองพื้นที่วางไข่ของเต่ามะเฟืองในประเทศไทย

บทคัดย่อ

           แหล่งที่อยู่อาศัยเป็นปัจจัยประการสำคัญที่ทำให้สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงเผ่าพันธุ์ต่อไปได้ไม่เว้นแม้แต่กับสัตว์ป่าซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีการดำรงชีวิตด้วยการอพยพย้ายถิ่นฐานระยะไกลอย่างเต่ามะเฟืองเต่ามะเฟืองเป็นเต่าทะเล 1 ใน 7 ชนิดซึ่งพบได้ในโลกใบนี้และเป็นเต่าทะเล 1 ใน 5 ชนิดที่พบได้ในประเทศไทย ซึ่งจากการศึกษาข้อมูลพบว่ามีแม่เต่ามะเฟืองขึ้นวางไข่ในประเทศไทยเพียงไม่เกิน 10 ตัวต่อปีเท่านั้น ประกอบกับข้อมูลของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งพบว่าในปี พ.ศ. 2567-2568 เต่ามะเฟืองขึ้นมาวางไข่บนชายหาดของประเทศไทยเพียง 3 รัง และปัจจุบันกำลังอยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ อันเนื่องมาจากปัญหาการใช้อวนตาถี่ในการทำประมง ปัญหาการถูกรบกวนจากกิจกรรมในทะเล ปัญหาการเพิ่มปริมาณขยะทะเล ปัญหาภาวะโลกร้อน รวมไปถึงปัญหาการสูญเสียสภาพชายหาดที่เหมาะสมต่อการวางไข่

          ดังนั้น ในบทความเรื่องนี้จึงมุ่งศึกษากลไกและมาตรการทางกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันว่ามีความเหมาะสมและเพียงพอที่จะคุ้มครองพื้นที่วางไข่ของเต่ามะเฟืองได้หรือไม่ เพียงใด โดยเฉพาะพื้นที่ บริเวณชายหาดซึ่งอยู่นอกเขตพื้นที่คุ้มครองหรือเขตพื้นที่อนุรักษ์ เนื่องจากในปัจจุบันเต่ามะเฟืองในประเทศไทย   ใช้พื้นที่วางไข่ส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณนอกเขตพื้นที่คุ้มครอง โดยหากยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายที่มีความเหมาะสมเพียงพอจะมีแนวทางในการกำหนดมาตรการคุ้มครองพื้นที่ดังกล่าวอย่างไร

          โดยบทความเรื่องนี้ใช้วิธีการศึกษามาตรการอนุรักษ์ ในเขตพื้นที่คุ้มครองและมาตรการอนุรักษ์             นอกเขตพื้นที่คุ้มครองซึ่งประเทศไทยใช้อยู่ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ   พ.ศ.2562 พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.2562 พระราชกำหนดการประมง พ.ศ.2558 และพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ.2558 รวมไปถึงการศึกษาแนวคิดทฤษฎีทางสิ่งแวดล้อมและแนวนโยบายของรัฐในปัจจุบัน เพื่อนำไปสู่การกำหนดมาตรการทางกฎหมายที่มีความเหมาะสมและยืดหยุ่นเพียงพอในการคุ้มครองพื้นที่วางไข่ของเต่ามะเฟือง

          จากการศึกษาพบว่ากลไกและมาตรการทางกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันยังไม่เหมาะสมและเพียงพอ     ที่จะคุ้มครองพื้นที่วางไข่ของเต่ามะเฟืองโดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ชายหาดซึ่งอยู่นอกเขตพื้นที่คุ้มครอง ดังนั้น บทความเรื่องนี้จึงขอเสนอแนะมาตรการอนุรักษ์เต่ามะเฟืองในระยะเร่งด่วนให้รัฐโดยอธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ.2558 มาตรา 3 มาตรา 17 และมาตรา 27 ในการออกคำสั่งกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เรื่อง มาตรการคุ้มครองพื้นที่วางไข่ของเต่ามะเฟืองเพื่อคุ้มครองพื้นที่วางไข่ซึ่งอยู่ในบริเวณชายหาดนอกเขตพื้นที่คุ้มครอง และใช้อำนาจตามมาตรา 22 และมาตรา 23 เพื่อขออนุมัติต่อคณะรัฐมนตรีใช้มาตรการคุ้มครองทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งกับการคุ้มครองพื้นที่วางไข่ของเต่ามะเฟือง ส่วนการแก้ไขปัญหาการคุ้มครองแหล่งวางไข่ของเต่ามะเฟืองในระยะยาว ผู้เขียนขอเสนอให้รัฐประกาศกำหนดให้เขตพื้นที่เต่ามะเฟืองวางไข่ซึ่งอยู่ในบริเวณชายหาดนอกเขตพื้นที่คุ้มครองเป็นพื้นที่อนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพนอกเขตพื้นที่คุ้มครอง หรือพื้นที่ OECMs เพื่อให้การอนุรักษ์ เต่ามะเฟืองโดยใช้วิธีการคุ้มครองพื้นที่วางไข่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถก่อให้เกิดการอยู่ร่วมกันกับประชาชนซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่วางไข่ได้อย่างยั่งยืน