การแปรรูปเรือนจำเพื่อการสร้างอาชีพผู้ต้องโทษและภายหลังพ้นโทษ

บทคัดย่อ

ข้อจำกัดของเรือนจำและทัณฑสถานในประเทศไทยคือ นักโทษมีปริมาณมากเกินความจุ และที่สำคัญอีกประการคือ เรื่องการพัฒนาอาชีพผู้ต้องขัง ศักยภาพของเรือนจำทัณฑสถานมีข้อจำกัด ทั้งในด้านองค์ความรู้ในการฝึกอบรม ต้นทุนที่เป็นเงิน และการจำหน่ายเพื่อสร้างรายได้ ในขณะที่รายงานการวิจัยก่อนหน้านี้พบว่าผู้ต้องขังส่วนใหญ่มีฐานะยากจน ไม่มีอาชีพของตนเอง ความรู้การศึกษาน้อย ข้อจำกัดทั้ง 2 ประการทำให้พัฒนาการด้านอาชีพของผู้ต้องขังในเรือนจำและทัณฑสถานไม่สามารถตอบสนองการดำรงชีวิตที่มีรายได้ในเรือนจำได้และการดำรงชีวิตในอนาคตภายหลังการพ้นโทษได้อย่างแท้จริง งานวิจัยจึงมุ่งศึกษาถึง 1.เพื่อศึกษาวิเคราะห์การแปรรูปงานราชทัณฑ์เพื่อการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ทำผิดอาญาและการมีอาชีพภายหลังพ้นโทษบนฐานความร่วมมือกับภาคเอกชนในประเทศไทย 2.เพื่อนำเสนอรูปแบบโครงสร้างองค์กรใหม่และกระบวนการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ทำผิดอาญาและการมีอาชีพภายหลังพ้นโทษที่เหมาะสมกับงานบังคับโทษ (New Model) และมีผลต่อการลดความแออัดผู้ต้องขังในเรือนจำแบบยั่งยืน (Sustainable Development Goals, SDG)

          ผลการศึกษาพบว่าการสร้างอาชีพหรือการถ่ายทอดความรู้เพื่อให้ผู้ต้องขังมีอาชีพได้จริง ต้องกระทำโดยมืออาชีพที่มีทั้งความรู้และประสบการณ์ ซึ่งอยู่กับผู้ประกอบการหรือนักธุรกิจภายนอกเรือนจำ เรือนจำและทัณฑสถานไม่สามารถทำได้ แนวทางในหลายประเทศได้มีการบูรณาการความร่วมมือกันในการสร้างอาชีพให้ผู้ต้องขังและผู้พ้นโทษด้วยการแปรรูปเรือนจำทัณฑสถานให้มีลักษณะเป็นนิติบุคคลในทางธุรกิจรูปแบบต่างๆ ตามประเภทและชนิดของธุรกิจ ซึ่งอาจมีลักษณะที่เป็นระบบนิคมอุตสาหกรรมก็มี ส่งผลให้ผู้ต้องขังสามารถสร้างรายได้และมีเงินออมส่วนตัว และเมื่อพ้นโทษแล้วก็ยังอาจทำงานต่อไปได้อีก จึงมีข้อเสนอแนะให้มีการกำหนดนโยบายในการทำความร่วมมือสร้างองค์กรใหม่ร่วมกันระหว่างเรือนจำและทัณฑสถาน ที่มีแรงงานผู้ต้องขังกับเจ้าของกิจการหรือธุรกิจต่างๆ เพื่อการสร้างงานและสร้างรายได้ให้กับผู้ต้องขัง เพื่อแก้ปัญหาความยากจน ความรู้ และสร้างโอกาสการมีชีวิตใหม่ที่ดีกว่าด้วยการมีอาชีพที่ดีและสามารถทำงานเลี้ยงตนเองและครอบครัวได้อย่างแท้จริง