ส่วนแบ่งมรดกของทายาทโดยธรรม ผู้ซึ่งให้การอุปการะเลี้ยงดูเจ้ามรดก หรือทำคุณประโยชน์แก่กองมรดกเป็นพิเศษ

บทคัดย่อ

          บทบัญญัติว่าด้วยการแบ่งทรัพย์มรดกระหว่างทายาทลำดับเดียวกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1633 กำหนดให้ทายาทในลำดับเดียวกันได้รับส่วนแบ่งเท่ากันในทุกกรณี ส่งผลให้ในทางปฏิบัติ ทายาทที่อุปการะเลี้ยงดูเจ้ามรดก หรือทำคุณประโยชน์แก่กองมรดกเป็นพิเศษ ต้องรับภาระดูแลหรือปกป้องทรัพย์ของเจ้ามรดกแต่เพียงลำพัง จนเกิดความเสียหายแก่ตน ทั้งด้านการเงิน สุขภาพ และโอกาสในอาชีพ แต่ยังได้รับส่วนแบ่งเท่ากับทายาทอื่น อันก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรม แม้กฎหมายไทยสมัยสุโขทัยและอยุธยาเคยรับรองสิทธิของผู้รักษาไข้หรือผู้จัดการปลงศพ แต่หลักการนี้ไม่ถูกบัญญัติไว้ในกฎหมายปัจจุบัน

           จากการศึกษาพบว่ากฎหมายของประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายซีวิลลอว์ ได้แก่ สาธารณรัฐเกาหลี สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี และญี่ปุ่น ซึ่งรับรองสิทธิให้ทายาทผู้ช่วยเหลือเป็นพิเศษเรียกร้องส่วนแบ่งพิเศษ โดยพิจารณาระยะเวลาการดูแล ความสำคัญของบทบาทดังกล่าวของทายาท และค่าใช้จ่ายที่เสียไป อันสะท้อนความเสียสละและคุณประโยชน์ต่อเจ้ามรดกและกองมรดก ข้อเสนอแนะคือ ควรแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ลักษณะ 2 หมวด 3 โดยเพิ่มเติม “หลักการส่วนแบ่งมรดกของทายาทโดยธรรม ผู้ให้การอุปการะเลี้ยงดูเจ้ามรดก หรือทำประโยชน์แก่กองมรดกเป็นพิเศษ” เพื่อให้ทายาทดังกล่าวมีสิทธิร้องขอส่วนแบ่งมรดกพิเศษมากกว่าทายาทอื่น อันก่อให้เกิดความเป็นธรรมระหว่างทายาท และชดเชยความเสียหายหรือการเสียโอกาสของทายาทดังกล่าว