การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์: การศึกษาเชิงตีความปรากฏการณ์วิทยา เกี่ยวกับประสบการณ์ของครูและนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย
คำสำคัญ:
การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์, ความปลอดภัยทางจิตใจ, การให้ความหมาย, อัตลักษณ์, ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสบการณ์และทำความเข้าใจการให้ความหมายของการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ของครูและนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแนวปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ ผู้ให้ข้อมูลหลักประกอบด้วยครู 4 คน และนักเรียน 4 คน เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกึ่งโครงสร้างและการบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลผ่าน 6 ขั้นตอน ได้แก่ (1) การอ่านและอ่านซ้ำ (2) การจดบันทึกเบื้องต้น (3) การพัฒนาประเด็นประสบการณ์ (4) การทบทวนและปรับปรุงประเด็น (5) การวิเคราะห์รายบุคคลและ (6) การวิเคราะห์ข้ามกรณี
ผลการวิจัยพบว่า
1. ด้านประสบการณ์ การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ของครูและนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายเกิดขึ้น บนพื้นฐานของความปลอดภัยทางจิตใจ ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ต้องสร้างร่วมกันผ่านการสอนแบบเสวนาและบรรยากาศที่ไม่ตัดสิน
2. ด้านการให้ความหมาย ครูมองว่าการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์เป็นการสื่อสารอย่างมีการวางแผนและมีเป้าหมาย เพื่อเปิดใจผู้เรียน จูงใจการเรียนรู้ และจัดการสถานการณ์ในชั้นเรียน ขณะที่นักเรียนมองว่าเป็นการสื่อสารเพื่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม
3. ด้านผลลัพธ์ การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ส่งผลต่อการสร้างอัตลักษณ์วิชาชีพของครู และการพัฒนา อัตลักษณ์ส่วนบุคคลของนักเรียนในฐานะผู้สื่อสารที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม ข้อค้นพบนี้ช่วยขยายความเข้าใจเกี่ยวกับการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ในบริบทการศึกษา และเป็นประโยชน์ต่อการออกแบบหลักสูตร การจัดการเรียนการสอน และการพัฒนาสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
บัวลักษณ์ เพชรงาม. (2565). การพัฒนาทักษะการเขียนวิเคราะห์สื่อสารอย่างสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. วารสารรอยแก้วสารคดี, 7(5), 293-304.
ปรัชญา คณา. (2567). การพัฒนาหลักสูตรรายวิชาภาษาอังกฤษเพิ่มพูนประสบการณ์ที่ส่งเสริมทักษะการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมและการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(1), 89-100.
ผู้ให้ข้อมูล S1. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล S2. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล S3. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล S4. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล T1. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล T2. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล T3. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
ผู้ให้ข้อมูล T4. (2568). การสัมภาษณ์เชิงลึกเรื่องประสบการณ์และการให้ความหมายการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ [สัมภาษณ์]. โรงเรียนมัธยมศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). รายงานผลการศึกษาทักษะแห่งอนาคตและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Alexander, R. J. (2020). A dialogic teaching companion. London: Routledge.
Amabile, T. M. (1983). The social psychology of creativity. New York: Springer-Verlag.
Amabile, T. M., & Pratt, M. G. (2016). The dynamic componential model of creativity and innovation in organizations: Making progress, making meaning. Research in Organizational Behavior, 36, 157-183. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.riob.2016.10.001
Doyle, J. (2020). Creative communication approaches to youth climate engagement: Using speculative fiction and participatory play to facilitate young people’s multidimensional engagement with climate change. International Journal of Communication, 14, 2749-2772. Retrieved from https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/14003
Eatough, V., & Smith, J. A. (2017). Interpretative phenomenological analysis. In C. Willig & W. Stainton Rogers (Eds.), The SAGE handbook of qualitative research in psychology (pp.193-211). SAGE Publications. Retrieved from https://doi.org/10.4135/9781526405555.n12
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. California: Sage Publications.
OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. Retrieved from https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2018/06/the-future-of-education-and-skills_5424dd26/54ac7020-en.pdf
OECD. (2024). Reimagining education, realising potential. OECD. Retrieved from https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2024/04/reimagining-education-realising-potential_fa0b99ab/b44e2c39-en.pdf
Partnership for 21st Century Learning. (2019). Framework for 21st Century Learning Definitions. Retrieved from http://static.battelleforkids.org/documents/p21/P21_Framework_DefinitionsBFK.pdf
Sanders, E. B. N., & Stappers, P. J. (2008). Co-creation and the new landscapes of design. CoDesign, 4(1), 5-18. Retrieved from https://doi.org/10.1080/15710880701875068
Sawyer, R. K. (2012). Explaining Creativity: The science of human innovation (2nd ed.). New York: Oxford University Press.
Smith, J. A., Flowers, P., & Larkin, M. (2009). Interpretative phenomenological analysis: Theory, method and research. London: Sage Publications.
Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking. Scholastic Testing Service.
UNESCO. (2017). Education for Sustainable Development Goals: Learning objectives. UNESCO. Retrieved from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000247444
Vincent-Lancrin, S., González-Sancho, C., Bouckaert, M., de Luca, F., Fernández-Barrerra, M., Jacotin, G., Urgel, J., & Vidal, Q. (2019). Fostering students' creativity and critical thinking: What it means in school. OECD. Retrieved from https://doi.org/10.1787/62212c37-en
Voogt, J., & Roblin, N. P. (2012). A comparative analysis of international frameworks for 21st century competences: Implications for national curriculum policy. Journal of Curriculum Studies, 44(3), 299-321. Retrieved from https://doi.org/10.1080/00220272.2012.668938
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes In M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, & E. Souberman (Eds.), Mind in society: The development of higher psychological processes (pp.79-91). Harvard University Press.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press.
Westcott, M. R. (1977). Creative communication: Constructs, associations, and metaphors. ETC: A Review of General Semantics, 34(4), 433-442.
World Economic Forum. (2023). The future of jobs report 2023. World Economic Forum. Retrieved from https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2023/
