การส่งเสริมความรอบรู้ด้านสิ่งแวดล้อมของเด็กปฐมวัย: แนวทางสำหรับครอบครัวและสถานศึกษาตามทฤษฎีระบบนิเวศวิทยา

บทคัดย่อ

ความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์เป็นประเด็นสำคัญของโลกการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการปกป้องระบบนิเวศเป็นส่วนหนึ่งของเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนบทบาทของครอบครัวและสถานศึกษาในการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ช่วงวัยต้นของชีวิต จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งและเป็นระบบนิเวศระบบจุลภาคที่มีอิทธิพลต่อเด็กที่สุด บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางให้กับครอบครัวและสถานศึกษาในการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสิ่งแวดล้อมของเด็กปฐมวัยตามทฤษฎีระบบนิเวศวิทยา หากเด็กปฐมวัยมีความรอบรู้ด้านสิ่งแวดล้อมทั้งในมิติด้านความรู้ เจตคติ ทักษะ และพฤติกรรมรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมจะส่งผลให้เกิดการดำเนินชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ซึ่งระบบนิเวศวิทยาที่มีอิทธิพลต่อการส่งเสริมการรอบรู้ด้านสิ่งแวดล้อมทั้ง 5 ระบบ ทั้งระบบจุลภาค ระบบระหว่างกลาง ระบบภายนอก ระบบมหภาค และระบบเวลา ส่งผลต่อพัฒนาการ การเรียนรู้ และการดำเนินชีวิตของเด็ก ดังนั้น ครอบครัวและสถานศึกษา ควรส่งเสริมความรอบรู้ด้านสิ่งแวดล้อมของเด็กปฐมวัยโดยคำนึงถึง 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) กระบวนการการถ่ายทอดความรู้ประสบการณ์ และจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีความหมายต่อเด็ก ให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติและเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงโดยมีหลักการสำคัญ คือ จัดการศึกษาเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม ภายในสิ่งแวดล้อม และเพื่อสิ่งแวดล้อม 2) บุคคล การเป็นแบบอย่าง เป็นผู้อำนวยความสะดวก และเป็นผู้สร้างแรงจูงใจในการพัฒนาความตระหนักรู้และเจตคติของเด็กที่มีต่อสิ่งแวดล้อม 3) บริบท เปิดโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้ ซึมซับและมีปฏิสัมพันธ์กับบริบทรอบตัว และพาเด็กออกไป สัมผัสกับสิ่งแวดล้อมที่อุดมสมบูรณ์ และ 4) เวลา เหตุการณ์ที่เกิดในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งซึ่งทำให้ประเด็นเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกัน และควรคำนึงถึงช่วงวัยและพัฒนาการเด็กเป็นสำคัญ