แม่ย่านาง: การรับรู้และพฤติกรรมการขับขี่ปลอดภัยของเยาวชน Mae Ya Nang: Adolescents’ Perceptions and Safe Driving Behaviors
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมา ประเพณี ความเชื่อ พิธีกรรม ของแม่ย่านาง และ 2) ศึกษาเกี่ยวกับความเชื่อกับแม่ย่านางการสร้างการรับรู้และพฤติกรรมการขับขี่ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลใช้แบบเจาะจง ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้รู้ คือ กลุ่มบุคคลที่มีข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา ความเชื่อ และมุมมองเชิงวัฒนธรรม 2) กลุ่มผู้ปฏิบัติ คือ กลุ่มบุคคลที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับความเชื่อกับแม่ย่านางการสร้างการรับรู้และพฤติกรรมการขับขี่ 3) กลุ่มบุคคลทั่วไป คือ ผู้ขับขี่รถยนต์ส่วนบุคคลที่ไม่เคยเรียนโรงเรียนสอนขับรถ ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์เป็นประจำ ผู้ใช้ถนนทั่วไป การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีวิจัย เชิงคุณภาพทางวัฒนธรรม โดยใช้เครื่องมือในการเก็บรวมรวบข้อมูล คือ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต จัดประชุมกลุ่มย่อย และการประชุมเชิงปฏิบัติการ
ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการศึกษาชี้ว่าแม่ย่านางยังมีบทบาทเป็นกลไกทางวัฒนธรรมที่เสริมสติและทัศนคติด้านความปลอดภัย มากกว่ากำหนดพฤติกรรมโดยตรง ความเชื่อควรถูกบูรณาการร่วมกับเหตุผล กฎหมาย การฝึกอบรม และการเรียนรู้สมัยใหม่ เพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนอย่างยั่งยืน 2) ความเชื่อเรื่องแม่ย่านางเป็นกลไกทางวัฒนธรรมและจิตใจที่เชื่อมโยงการเดินทางกับแนวคิดความปลอดภัย สะท้อนการปรับตัวของวัฒนธรรมไทยจากอดีตสู่ปัจจุบัน โดยทำหน้าที่เสริมสติ วินัย และความรับผิดชอบ มากกว่าการกำหนดพฤติกรรมโดยตรง และสามารถบูรณาการกับการเรียนรู้สมัยใหม่เพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมการขนส่งทางบก. (2566). คู่มือแนวทางการจัดอบรมความปลอดภัยในการขับขี่สำหรับผู้สูงอายุ. กรมการขนส่งทางบก.
กิตติพงษ์ สุนทรวิจิตร. (2562). พฤติกรรมการรวมกลุ่มของวัยรุ่นกับอัตลักษณ์ทางสังคมในพื้นที่เมืองท่องเที่ยวภาคตะวันออก. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 45(2), 85–102.
งามพิศ สัตย์สงวน. (2539). การวิจัยทางมานุษยวิทยา (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จ้าวเผิง และธีรโชติ เกิดแก้ว. (2566). การศึกษาเปรียบเทียบความเชื่อเรื่องแม่ย่านางเรือในประเทศไทยและตุ้ยบ๊วยเต้งเหนี่ยงในมณฑลไหหลำ สาธารณรัฐประชาชนจีน. In Proceedings of the 9th National and International Conference on "Research to Serve Society", 1st July 2022 at Huachiew Chalermprakiet University, Bangphli District, Samutprakarn, Thailand. (e-Conference) p. 579-594.
ทรงคุณ จันทจร. (2553). ทฤษฎีวัฒนธรรมและสังคม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ในตะวัน กำหอม. (2559). การวิจัยประยุกต์ทางวัฒนธรรม (เล่มที่ 2). วิทยาลัยทองสุข.
มนทกานต์ หาทรัพย์, อรณิชา เบญจวรางกูล, ณฐกร พุกสุขสกุล และวิฑูร อิทธิวิทูรธรรม. (2568). การปรับปรุงความปลอดภัยของทางข้ามหน้าโรงเรียนในประเทศไทย: การศึกษาการปฏิบัติที่เป็นเลิศจากนานาประเทศ. ใน การประชุมวิชาการวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 30 (28–30 พฤษภาคม 2568). ประจวบคีรีขันธ์.
มิณฑกานต์ สร้อยแสง และกิ่งกาญจน์ จงสุขไกล. (2563). การตอบสนองด้านวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนของผู้ใช้รถใช้ถนนที่เป็นกลุ่มเสี่ยงในเขตพื้นที่เสี่ยงจังหวัดปทุมธานี. วารสารมนุษยศาสตร์ ฉบับบัณฑิตศึกษา, 9(2), 125–140.
รุจิกาญจน์ สานนท์, จุฑา เทียนไทย และกันยาวีร์ สัทธาพงษ์. (2560). ทิศทางธุรกิจความเชื่อของสังคมไทยยุค 4.0. วารสารร่มพฤกษ์ มหาวิทยาลัยเกริก, 35(1), 11–35.
สงวน สุทธิเลิศอรุณ. (2545). จิตวิทยาพื้นฐานเพื่อการศึกษา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI). (2564). รายงานสถานการณ์พฤติกรรมการขับขี่ของเยาวชนไทยและแนวทางส่งเสริมการขับขี่ปลอดภัย. ทีดีอาร์ไอ.
สัญญา สัญญาวิวัฒน์. (2540). ทฤษฎีและกลยุทธ์การพัฒนาสังคม (พิมพ์ครั้งที่ 2). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดชลบุรี. (2566). รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนจังหวัดชลบุรี ประจำปี 2566. ผู้จัดทำ.
สิทธิชัย สิงห์สุ, ณิชาภัทร เพ่งพัฒน์ และกนกวรรณ ม่วงพูล. (2568). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับทักษะในการขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ปลอดภัยของนักศึกษา คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยปทุมธานี. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยปทุมธานี, 6(2), 45–52.
องค์การอนามัยโลก. (2566). รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนประเทศไทย ปี 2566. สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข.
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Bloom, M. (1996). Primary prevention practices: Issues in children's and families' lives. Sage Publications.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. Norton.
