การพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันและความยั่งยืนของวิสาหกิจกาแฟป่าอินทรีย์ชุมชนบ้านป๊อก จังหวัดเชียงใหม่
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นของวิสาหกิจกาแฟป่าอินทรีย์ชุมชนบ้านป๊อก อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ (2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นกับนวัตกรรมผลิตภัณฑ์และนวัตกรรมกระบวนการ และ (3) สังเคราะห์แนวทางการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สามารถเสริมสร้างศักยภาพ ยกระดับความสามารถในการแข่งขัน และส่งเสริมความยั่งยืนของวิสาหกิจกาแฟชุมชนในมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงประยุกต์ในลักษณะการวิจัยและพัฒนา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ซึ่งประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ โดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 145 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างอย่างง่าย ด้วยแบบสอบถามและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและค่าสหสัมพันธ์ และการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและการสนทนากลุ่มร่วมกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 18 คน โดยการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยการมีส่วนร่วมของสมาชิก ทุนทางสังคม และความร่วมมือจากเครือข่ายภายนอกเป็นปัจจัยที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่าปัจจัยทุกด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยทุนทางสังคมมีความสัมพันธ์สูงที่สุด รองลงมาคือความร่วมมือจากเครือข่ายภายนอกและการมีส่วนร่วมของสมาชิก ทั้งในมิตินวัตกรรมผลิตภัณฑ์และนวัตกรรมกระบวนการ นอกจากนี้ ผลการสังเคราะห์แนวทางการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นสามารถจำแนกได้เป็น 3 ด้านหลัก ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการด้วยธรรมาภิบาล ซึ่งช่วยเสริมสร้างความโปร่งใส ความไว้วางใจ และความเข้มแข็งขององค์กรชุมชน ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์และกระบวนการบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นผสานกับเทคโนโลยีที่เหมาะสม ซึ่งนำไปสู่การเพิ่มมูลค่า ลดต้นทุน และยกระดับคุณภาพสินค้า และด้านการตลาดและการสื่อสารผ่านสื่อออนไลน์และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ซึ่งช่วยขยายช่องทางการตลาด สร้างการรับรู้ของผู้บริโภค และเสริมสร้างอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์กาแฟชุมชนอย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องที่ตีพิมพ์ในรูปแบบ เปิดให้เข้าถึง (Open Access) ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY-NC-ND 4.0 จะสามารถเข้าถึงได้ฟรีทันทีและอย่างถาวรสำหรับทุกคน โดยผู้อ่านสามารถอ่าน ดาวน์โหลด ทำสำเนา แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังบทความได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย การใช้งานอนุญาตเฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ที่ไม่แสวงหากำไร (ไม่อนุญาตการใช้เพื่อการค้า) และต้องไม่ทำการดัดแปลงแก้ไขผลงาน (ไม่อนุญาตการดัดแปลง) การเข้าถึงไม่จำเป็นต้องขออนุญาตล่วงหน้าจากสำนักพิมพ์หรือผู้แต่ง ทั้งนี้ต้องมีการอ้างอิงถึงแหล่งตีพิมพ์ต้นฉบับอย่างถูกต้องและเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กัลญา แก้วประดิษฐ์. (2565). แนวทางเสริมศักยภาพการจัดการธุรกิจทางวัฒนธรรมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิจัยวิชาการ, 5(5), 79 - 92.
กิตติยา ระวะนาวิก และ ฉัตรวรัญช์ องคสิงห. (2566). นวัตกรรมการบริหารจัดการเพื่อการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาท้องถิ่น. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 28(1), 130 - 144.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
พระครูสิทธิสุตากร (สุเมต สิทฺธิเมธี). (2567). สร้างวิสาหกิจชุมชนเสริมเศรษฐกิจฐานราก. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(9), 189 - 196.
วรพงศ์ แสงผัด, เพ็ญศรี ฉิรินัง, วรเดช จันทรศร และวิพร เกตุแก้ว. (2567). แนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลิตภัณฑ์สินค้าชุมชนท้องถิ่นไทย. วารสารการพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 9(6), 439 - 448.
วิภาดา ญาณสาร และ ศักดิ์สายัณต์ ใยสามเสน. (2564). กาแฟป่าอินทรีย์ : รูปแบบการพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญาสร้างสรรค์ บนฐานทรัพยากรท้องถิ่นของวิสาหกิจกาแฟชุมชนบ้านป๊อก อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 6(3), 407 - 422.
วีรยา ภัทรอาชาชัย, พรลภัส สุวรรณรัตน์, และ สุมิตรา จิระวุฒินันท์. (2566). การศึกษาศักยภาพการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมในจังหวัดมหาสารคามสู่ตลาดต่างประเทศ. วารสารสมาคมนักวิจัย, 28(4), 134 - 148.
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน. (2563). รายงานสถานการณ์วิสาหกิจชุมชนของประเทศไทย ปี 2563. กรมการพัฒนาชุมชน.
อัจฉราวรรณ สุขเกิด, ภิญญาพัชญ์ นาคภิบาล, วิภาวดี ทูปิยะ และธันยธร ติณภพ. (2567). การจัดการวิสาหกิจชุมชนแบบเกษตรสร้างมูลค่า อำเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี, วารสารมณีเชษฐาราม, 7(4), 552 - 564.
Anusonphat, N. (2023). Driving Community Enterprises to Create a Sustainable Grassroots Economy in Thailand. Asian Political Science Review, 8(1), 17 - 26.
Arayawut, S. (2020). A Community-Based Case Study of Coffee Farming in Thailand. International Journal of Multidisciplinary in Management and Tourism, 4(2), 103 - 116.
Bovaird, A., & Löffler, E. (2003). Evaluating the quality of public governance: indicators, models and methodologies. International Review of Administrative Sciences, 69(3), 313–328. https://doi.org/10.1177/0020852303693002.
Chambers, R. (1997). Whose Reality Counts? Putting the First Last. Intermediate Technology Publications.
Dulkiah, M., & Saeful Majid, A. (2025). Influence of Social Capital on Community Participation with Community Development as an Intervening Variable. Changing Societies & Personalities, 9(2), 501 - 523. https://doi.org/10.15826/csp.2025.9.2.339.
Grosse, M., Pohlisch, J., & Korbel, J. J. (2018). Triggers of collaborative innovation in online user communities. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 4(4), 59. https://doi.org/10.3390/joitmc4040059.
Kungwansupaphan, C., & Suwannapusit, U. (2024). Cluster-based and Diamond Model Analysis of Herbal City in Thailand : A Case Study of Surin Province. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 17(4), 39 - 61. https://doi.org/10.14456/jcdr-hs.2024.26.
Mahrinasari, M. S., Bangsawan, S., & Sabri, M. F. (2024). Local Wisdom and Government’s Role in Strengthening the Sustainable Competitive Advantage of Creative Industries. Heliyon, 10(10), e31133. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31133.
Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Harvard Business School Press.
Putnam, R. D. (1993). Making Democracy Work : Civic Traditions in Modern Italy. Princeton University Press.
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of Innovations (5th ed.). Free Press.
Schumpeter, J. A. (1934). The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle. Harvard University Press.
Sulistyo, H., & Ayuni, S. (2019). Competitive Advantages of SMEs: The Roles of Innovation Capability, Entrepreneurial Orientation, and Social Sapital. Contaduria y Administracion, 65(1), e156. https://doi.org/10.22201/fca.24488410e.2020.1983.
UNESCO. (2018). Reshaping Cultural Policies : Advancing Creativity for Development. UNESCO Publishing.
Widyanti, T., Tetep, T., Supriatna, A., & Nurgania, S. (2022). Development of a Local Wisdom-based Creative Economy. In Proceedings of the 6th Global Conference on Business, Management, and Entrepreneurship (GCBME 2021) (pp. 38 - 41). Atlantis Press.
Wongvilarat, S. (2024). Development and Upgrading of Coffee Cultivation, Value Addition, and Community-Based Management Among Tea-Coffee Quality Farmers in Ban Pok Mae On District Chiang Mai Province. Journal of International Crisis and Risk Communication Research, 7(1), 77 - 88. https://doi.org/10.63278/jicrcr.vi.3177.
