การสร้างมูลค่าเพิ่มหัตถศิลป์ทางวัฒนธรรม กลยุทธ์การบริหารจัดการและการตลาดสำหรับธุรกิจบายศรี
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบและพลวัตของการค้าปลีกงานบายศรีในบริบทปัจจุบัน 2) วิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคในการสร้างมูลค่าเพิ่มทางการตลาด และ 3) นำเสนอกลยุทธ์การบริหารจัดการและการตลาดเพื่อยกระดับธุรกิจบายศรี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ตามแนวทางปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenology) เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) จากผู้ให้ข้อมูลหลักกลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจประดิษฐ์บายศรีที่มีประสบการณ์เชี่ยวชาญในเขตภาคกลาง จำนวน 20 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีวิเคราะห์แก่นสาระ (Thematic Analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบและสภาพการค้า ธุรกิจบายศรีมีพลวัตการปรับตัวสูง แบ่งเป็นกลุ่มผู้ประกอบการวิชาชีพและกลุ่มอาชีพเสริม โดยมีการสร้างอัตลักษณ์ตราสินค้าที่หลากหลายเพื่อตอบสนองความต้องการเฉพาะบุคคล 2) ปัญหาและอุปสรรค พบข้อจำกัดสำคัญด้านการบริหารจัดการทรัพยากรมนุษย์ ความผันผวนของต้นทุนวัตถุดิบ และการขาดองค์ความรู้ด้านการสื่อสารแบรนด์สมัยใหม่ 3) กลยุทธ์การสร้างมูลค่าเพิ่ม ประกอบด้วย 2 มิติยุทธศาสตร์ คือ (1) กลยุทธ์การบริหารจัดการเชิงบูรณาการ มุ่งเน้นการพัฒนาสมรรถนะความเป็นผู้ประกอบการ การวางแผนการผลิตเพื่อลดความสูญเสีย และการบริหารต้นทุนอย่างมีประสิทธิภาพ และ (2) กลยุทธ์การตลาดสร้างสรรค์คุณค่า มุ่งเน้นการสร้างเรื่องราว (Storytelling) เชื่อมโยงความเชื่อสู่มูลค่าตราสินค้า และการพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์เพื่อขยายโอกาสทางการตลาด ผลการวิจัยนี้นำไปสู่แนวทางที่เป็นรูปธรรมในการยกระดับหัตถศิลป์ไทยให้เติบโตในระบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องที่ตีพิมพ์ในรูปแบบ เปิดให้เข้าถึง (Open Access) ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY-NC-ND 4.0 จะสามารถเข้าถึงได้ฟรีทันทีและอย่างถาวรสำหรับทุกคน โดยผู้อ่านสามารถอ่าน ดาวน์โหลด ทำสำเนา แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังบทความได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย การใช้งานอนุญาตเฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ที่ไม่แสวงหากำไร (ไม่อนุญาตการใช้เพื่อการค้า) และต้องไม่ทำการดัดแปลงแก้ไขผลงาน (ไม่อนุญาตการดัดแปลง) การเข้าถึงไม่จำเป็นต้องขออนุญาตล่วงหน้าจากสำนักพิมพ์หรือผู้แต่ง ทั้งนี้ต้องมีการอ้างอิงถึงแหล่งตีพิมพ์ต้นฉบับอย่างถูกต้องและเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กนกกาญจน์ คําบุญชู และ ธนัสถา โรจนตระกูล. (2565). คุณลักษณะของผู้ประกอบการและกลยุทธ์ที่มีผลต่อความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs). Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(12), 397 - 411.
กัลยกร กิตติญาชวลิต, ชีวัน ทองสอดแสง และ ศิกาญจน์มณี ไซเออร์ส. (2568). สมุนไพรไทยเสน่ห์บุหงา : การพัฒนาบรรจุภัณฑ์และการรับรู้คุณค่าของผู้บริโภคที่มีผลต่อความเต็มใจซื้อของผู้ใช้. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 9(4), 502 - 515.
เกตุวดี มินสาคร และ ปราณี เอี่ยมละออภักดี. (2568). ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ในเขตจังหวัดกรุงเทพมหานคร. วารสารนวัตกรรมการวิจัยเพื่อสังคม, 1(6), 25 - 38.
จตุพร จันทารัมย์, วณิชา แผลงรักษา และ นลินทิพย์ พิมพ์กลัด. (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างกลยุทธ์การจัดการองค์กรสมัยใหม่และการบริหารจัดการธุรกิจกับความได้เปรียบ ทางการแข่งขันและความสำเร็จในการดำเนินงานของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 7(5), 58 - 73.
ณัฐพงศ์ สันติธัญญาโชค และ มงคล เอกพันธ์. (2565). การบริหารลูกค้าสัมพันธ์สมัยใหม่ที่ส่งผลต่อความจงรักภักดีของลูกค้า ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย สำนักงานเขต 14. วารสารการจัดการและการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 9(1), 17 - 35.
ดลฤดี พลมิตร และ สมจิตร ล้วนจำเริญ. (2566). ความท้าทายของการเป็นผู้ประกอบการกับความสำเร็จในการแข่งขันยุคใหม่ ตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์. วารสารการจัดการและการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 10(1), 271 - 284.
นิสากร พุทธวงศ์, คงฤทธิ์ รีวงษ์ และ รัตนา สุวรรณทิพย์. (2568). การศึกษารูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์และการส่งเสริมการตลาดดิจิทัล สำหรับดอกไม้กันเกราประดิษฐ์จากดินไทยโดยกลุ่มผู้สูงอายุเพื่อสร้างอาชีพที่ยั่งยืน. วารสารวิจัยและพัฒนาอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง, 4(3), 150 - 160.
บงกช รุงกรไพศาล, เสรี วงษมณฑา, ชวลีย ณ ถลาง และ ชุษณะ เตชะคณา. (2569). แนวทางการจัดการเชิงกลยุทธ์เพื่อยกระดับเมืองพัทยาสู่การเป็นจุดหมายปลายทางเรือสำราญระดับโลกบนฐานความยั่งยืน. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 5(1), 47 - 64. https://so11.tci-thaijo.org/index.php/JCBS/article/view/3281
บังอร สุขจันทร์. (2568). กลยุทธ์ส่วนประสมทางการตลาดที่เหมาะสมสำหรับผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรเพื่อเพิ่มขีดความ
สามารถทางการแข่งขันของชุมชนบ้านหว้าน ตำบลน้ำคำ อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารพุทธศาสตร์ มจร. อุบลราชธานี, 7(1), 223 - 236.
บุปผา ลาภะวัฒนาพันธ์. (2568). กลยุทธ์การสร้างแบรนด์ของสุดยอดผู้ประกอบการสินค้าชุมชนแห่งปี เพื่อปรับตัวเข้าสู่สังคมวิถีชีวิตใหม่ในยุคดิจิทัล. วารสารนิเทศศาสตร์, 43(2), 43 - 61.
บูรณ์เชน สุขคุ้ม. (2567). กลยุทธ์การสื่อสารอัตลักษณ์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวของกลุ่มชาติพันธุ์กูย ในจังหวัดสุรินทร์และจังหวัดศรีสะเกษ. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(2), 971 - 988.
ประเชิญ ติยะปัญจนิตย์. (2565). การจัดการเชิงกลยุทธ์และกลยุทธ์การสร้างความสัมพันธ์กับลูกค้าเพื่อเพิ่มศักยภาพทางธุรกิจ กรณีศึกษาโรงแรมบูติคสไตล์สมัยใหม่ในภาคตะวันออก. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 5(1), 50 - 62.
ปัญญดา จันทกิจ. (2568). การพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์ชุมชนที่โดดเด่นเพื่อการมุ่งเน้นตลาดด้วยส่งเสริม ขีดความ
สามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชน. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 5(3), 965 - 979.
เปรม ธนไตรภพ. (2567). การพัฒนาโมเดลเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการดำเนินงานธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมประเภทการค้าปลีกในกรุงเทพมหานคร. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 7(3), 860 - 872.
พิพิธภัณฑ์พระตำหนักดาราภิรมย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2565). เล่าเรื่องล้านนากับดาราภิรมย์ : บายศรีล้านนา ตอน “ประเภทของบายศรี”. สำนักบริหารศิลปวัฒนธรรม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. https://www.cuartculture.chula.ac.th/news/12447/.
มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน. (ม.ป.ป.). บายศรี. มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน. https://saranukromthai.or.th/oldchild/2097.
รัศมี อัจฉริยไพศาลกุล และ จารวี กมลศิริพิชัยพร. (2568). แนวทางการยกระดับศูนย์การเรียนรู้ภูกะเหรี่ยงสู่การเป็นสถานที่จัดงานอีเว้นท์เชิงวัฒนธรรมที่มีอัตลักษณ์. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 21(3), 74 - 86.
รุ่งฤทัย รําพึงจิต, จักรพงษ์ แพทย์หลักฟ้า และ กิตติกรณ์ นพอุดมพันธ์. (2568). บายศรี: ภูมิปัญญาและความเชื่อของชาวอีสานลุ่มน้ำโขง. วารสารปาริชาต, 38(2), 553 - 566. https://doi.org/10.55164/pactj.v38i2.276445
รุจิกาญจน์ สานนท์ และ ณฐมน บัวพรมมี. (2567). การพัฒนาขีดความสามารถทางการตลาดของธุรกิจวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเพาะเลี้ยงเห็ดด้วยการตลาดดิจิทัลและการสื่อสารทางการตลาด. วารสารวิชาการสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 10(1), 173 - 185.
วรรณภา นิ่มอ่อน. (2568). มูเตลู: ปรากฎการณ์ทางวัฒนธรรมกับการสื่อสารธุรกิจความเชื่อในยุคดิจิทัล สู่ Soft Power ไทย. วารสารนิเทศศาสตร์ มสธ., 15(1), 74 - 88.
แว่นแก้ว ชัยอาราม, วิทยาธร ท่อแก้ว และ กรกช ขันธบุญ. (2568). กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมในการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบริบทประเทศไทย. วารสารนิเทศศาสตร์ มสธ., 15(2), 85 - 103.
สมบูรณ์ วัฒนะ, เริงวิชญ์ นิลโคตร, ประยูร สุยะใจ และ สุวิญ รักสัตย์. (2566). การบูรณาการพระพุทธศาสนาเพื่อสร้างคุณค่าตามคติสุวรรณภูมิ กรณีวัดพระปฐมเจดีย์. ธรรมธารา วารสารวิชาการทางพระพุทธศาสนา, 9(1), 80 - 111.
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (ม.ป.ป.). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. https://dictionary.orst.go.th/
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน). (ม.ป.ป.). แผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2563 - 2565). https://www.cea.or.th/storage/app/media/GOV/Thailand-Creative-Economy-Plan-Phrase%20I-2020-2023-TH.pdf
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2563). บายศรี ข้าวสุกข้าวขวัญ เซ่นสังเวยผีแถนผีฟ้า. มติชนสุดสัปดาห์. https://www.matichon.co.th/weekly/column/article_321274.
สุธี ขวัญเงิน, ฑาริกา พลโลก และ จิตติมา สกุลเจียมใจ. (2568). กลยุทธ์การจัดการ SMEs ให้สำเร็จอย่างยั่งยืน. วารสารพุทธอาเซียนศึกษา, 10(1), 261 - 274.
สุพิชญา มิ่งแก้ว และ กตัญญู หิรัญญสมบูรณ์. (2564). ปัจจัยแห่งความสำเร็จของธุรกิจขายพวงมาลัยดอกไม้สดในเขตภาคกลาง. วารสารบริหารธุรกิจ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง, 11(1), 52 - 66.
อรพินท์ อินวงค์, ฐิติพร สะสม และ ธนวัฒน์ ศรีลา. (2565). กระบวนการยกระดับสินค้าและผลงานด้านศิลปะในเชิงพาณิชย์ของศิลปิน ในกลุ่มจังหวัดล้านนา. วารสารปัญญาปณิธาน, 7(1), 139 - 152.
อรอนงค์ สุวรรณจักร. (2561). วิถีทางเข้าสู่อาชีพอิสระของผู้สำเร็จการศึกษาทาง คหกรรมศาสตร์ วิทยาลัยอาชีวศึกษา. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค, 4(2), 221 - 232.
อักษร โพธิราชา. (2567). วิเคราะห์พิธีกรรมการบูชาแม่โพสพ: ความเชื่อและการดำรงอยู่ในสังคมเกษตรกรรมสมัยใหม่. วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 3(2), 10 - 17.
อิศรุต คุณประสาท, ลัสดา ยาวิละ และ รัตนาสิทธิอ่วม. (2566). การบริหารลูกค้าสัมพันธ์ (CRM) และความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ที่มีผลต่อภาพลักษณ์ของธนาคารอาคารสงเคราะห์ภาคเหนือตอนล่าง. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 5(3), 109 - 122.
เอกชัย เรืองรัตน์, สุดา สุวรรณาภิรมย์ และ ธิปัทย์ โสตถิวรรณ์. (2567). โมเดลปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จอย่างยั่งยืนในการบริหารคลังสินค้าขนาดเล็กบนความปกติใหม่. วารสารวิจยวิชาการ, 7(2), 97 - 116. https://doi.org/10.14456/jra.2024.37.
Caulfield, J. (2019). How to Do Thematic Analysis. Scribbr.
Fink, G. (2023). The Theory of Cultural Capital in Higher Education and Its Influence on Equity. Every Learner Everywhere.
Zhang, J. (2026). กลยุทธ์การออกแบบผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมและสร้างสรรค์ในจิตวิญญาณแห่งยุคสมัย อนุสัญญาสามัคคีต้าเหยาซาน. วารสารศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์, 1(2).
