กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการยกระดับของที่ระลึกจากงานประเพณีผีขนน้ำ สู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์: กรณีศึกษา ตำบลนาซ่าว อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการยกระดับของที่ระลึกจากงานประเพณีผีขนน้ำสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์: กรณีศึกษา ตำบลนาซ่าว อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาบริบททุนชุมชน และสภาพปัญหาของของที่ระลึกจากงานประเพณีผีขนน้ำ และ 2. ศึกษากระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการยกระดับของที่ระลึกสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การเลือกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลแบบเจาะจง จำนวน 30 คน ประกอบด้วย แกนนำชุมชน หน่วยงานภาครัฐและภาควิชาการ นักปราชญ์ท้องถิ่นและผู้ประกอบการ และประชาชนในพื้นที่ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสนทนากลุ่ม และการศึกษาเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและ
การตีความเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า ตำบลนาซ่าวมีทุนทางวัฒนธรรมและทุนทางสังคมที่เข้มแข็ง โดยเฉพาะอัตลักษณ์ของงานประเพณีผีขนน้ำ ภูมิปัญญาด้านการประดิษฐ์หน้ากากและเครื่องแต่งกาย รวมทั้งความร่วมมือของคนในชุมชน อย่างไรก็ตาม ของที่ระลึกเดิมยังมีข้อจำกัดด้านรูปแบบ ความหลากหลาย การสื่อสารเรื่องราวทางวัฒนธรรม และการเชื่อมโยงกับตลาดสมัยใหม่ กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนประกอบด้วยการร่วมวิเคราะห์ปัญหา การระดมความคิดเห็น การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ การทดลองผลิต และการประเมินผลร่วมกัน ส่งผลให้เกิดของที่ระลึกรูปแบบใหม่ที่สะท้อนอัตลักษณ์ของประเพณีผีขนน้ำ สามารถเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและคุณค่าทางวัฒนธรรมได้อย่างเหมาะสม อีกทั้งยังเสริมสร้างการเรียนรู้ ความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ท้องถิ่น และความเข้มแข็งของชุมชนและการวิจัยชี้ให้เห็นว่า กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับของที่ระลึกบนฐานทุนทางวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งนำไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์ ควบคู่กับการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมและการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องที่ตีพิมพ์ในรูปแบบ เปิดให้เข้าถึง (Open Access) ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY-NC-ND 4.0 จะสามารถเข้าถึงได้ฟรีทันทีและอย่างถาวรสำหรับทุกคน โดยผู้อ่านสามารถอ่าน ดาวน์โหลด ทำสำเนา แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังบทความได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย การใช้งานอนุญาตเฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ที่ไม่แสวงหากำไร (ไม่อนุญาตการใช้เพื่อการค้า) และต้องไม่ทำการดัดแปลงแก้ไขผลงาน (ไม่อนุญาตการดัดแปลง) การเข้าถึงไม่จำเป็นต้องขออนุญาตล่วงหน้าจากสำนักพิมพ์หรือผู้แต่ง ทั้งนี้ต้องมีการอ้างอิงถึงแหล่งตีพิมพ์ต้นฉบับอย่างถูกต้องและเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ. (2559). ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา พิมพ์ครั้งที่ 3. ภาพพิมพ์.
จุฑารัตน์ ธรรมรัตน์. (2562). ประเพณีผีขนน้ำ: ความเชื่อและอัตลักษณ์ท้องถิ่น. มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.
ณัฎฐพัชร มณีโรจน์. (2564). การพัฒนาศักยภาพของแหล่งน้ำพุร้อนบ้านหนองเจริญ จังหวัดกาญจนบุรี สำหรับรองรับการท่องเที่ยวมูลค่าสูง. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 26(1), 146 - 167.
นุชจรี ทียะบุญ. (2564). รูปแบบการประกอบการสินค้าแปรรูปเกษตรกลุ่มสมุนไพร ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจยาหม่องสมุนไพรเสลดพังพอน ตำบลยางเนิ้ง ตำบลหนองผึ้ง ตำบลสารภี อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 7(Special), 84 - 97.
ปาริชาติ วลัยเสถียร. (2543). กระบวนการและเทคนิคการทำงานของนักพัฒนา. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
พาขวัญ ทองรักษ์, วรรภา วงศ์แสงธรรม, วรรภา วงศ์แสงธรรม, สุภาพร พาเจริญ, จันทร์เพ็ญ บุตรใส และ รุ่งทิพย์ ไทยสม (2560). การพัฒนากระบวนการผลิตข้าวเกรียบมันเทศ สู่การผลิตเชิงพาณิชย์โดยชุมชนมีส่วนร่วม. Area Based Development Research Journal, 9(4), 242 - 256.
เมธา หริมเทพาธิป. (2561). การมีส่วนร่วมในมุมมองหลังนวยุค. มนุษยสังคมสาร (มสส.) คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 16(3), 63 - 78.
ยุวดี สิทธิพาที (2527). ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชน ศึกษาเฉพาะกรณี กลุ่มผู้ใช้น้ำเพื่อการเกษตรกรรม โครงการปฏิรูปที่ดินสาธารณประโยชน์ ดงเทพรัตน์ ต. ดงคอน อ. สรรคบุรี จ. ชัยนาท.. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2565). รายงานสถานการณ์วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมปี 2565. สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s Place in Rural Development: Seeking Clarity Through Specificity. World Development, 8(3), 213 - 235. DOI: https://doi.org/10.1016/0305-750X(80)90011-X
Florida, R. (2002). The Rise of the Creative Class: And How It’s Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life. Basic Books.
Howkins, J. (2001). The Creative Economy: How People Make Money from Ideas. Penguin.
Kaplinsky, R., & Morris, M. (2001). A Handbook for Value Chain Research. Institute of Development Studies.
Kotler, P., Kartajaya, H., & Setiawan, I. (2017). Marketing 4.0: Moving from Traditional to Digital. John Wiley & Sons.
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing Management (15th ed.). Pearson.
Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Free Press. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-11336-1
Prahalad C, Ramaswamy V (2004), "Co-creating Unique Value with Customers". Strategy & Leadership, 32(3), 4 - 9. https://doi.org/10.1108/10878570410699249. DOI: https://doi.org/10.1108/10878570410699249
Pretty, J. N. (1995). Participatory Learning for Sustainable Agriculture. World Development, 23(8), 1247 - 1263. https://doi.org/10.1016/0305-750X(95)00046-F. DOI: https://doi.org/10.1016/0305-750X(95)00046-F
Schumpeter, J. A. (1934). The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle. Harvard University Press.
UNCTAD. (2010). Creative Economy Report 2010: Creative Economy: A Feasible Development Option. United Nations.
UNESCO. (2013). Creative Economy Report 2013 Special Edition: Widening Local Development Pathways. United Nations Development Programme.
World Health Organization, & UNICEF. (1978). Primary Health Care: Report of the International Conference on Primary Health Care, Alma-Ata, USSR. World Health Organization.
