นวัตกรรมการบริหารจัดการแปลงรวมเพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชนด้วยโมเดลธุรกิจผักปลอดภัย
บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อพัฒนาโมเดลแก้จนด้วยนวัตกรรม เทคโนโลยีที่เหมาะสม ในการพัฒนาอาชีพและยกระดับรายได้คนจนเป้าหมายเพิ่มขึ้น ที่มีความสอดคล้องกับบริบทพื้นที่และกลุ่มเป้าหมายจากการวิเคราะห์ทุนดำรงชีพและเข้าถึงโอกาสในการยกระดับฐานะทางสังคม 2. เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ที่ถูกนำไปใช้ประโยชน์ในการยกระดับศักยภาพคนจนเป้าหมายให้เข้าสู่สวัสดิการ 3. เพื่อสร้างรูปธรรมความสำเร็จการขับเคลื่อนอำเภอแก้จนโดยความร่วมมือของภาคีเครือข่ายเชิงพื้นที่โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม กลุ่มเป้าหมายหลัก คือ ครัวเรือนยากจน 1,445 ครัวเรือน กลุ่มเป้าหมายรอง คือ หน่วยงานและภาคีเครือข่ายในพื้นที่ จำนวน 100 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง พื้นที่ดำเนินการวิจัย อำเภอนามนและอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ผลการวิจัย พบว่า 1. โมเดลการแก้ไขปัญหาความยากจนได้รับการพัฒนาเป็น 3 รูปแบบตามศักยภาพของครัวเรือนยากจน ได้แก่ 1) การพัฒนาอาชีพสำหรับครัวเรือนที่มีศักยภาพ 2) การพัฒนาอาชีพร่วมกับการสงเคราะห์ 3) การสงเคราะห์สำหรับครัวเรือนที่ขาดศักยภาพในการพัฒนาอาชีพ ซึ่งพัฒนาอาชีพ ยกระดับรายได้ ด้วยรูปแบบนวัตกรรมการบริหารจัดการแปลงรวมด้วยโมเดลธุรกิจผักปลอดภัย ครัวเรือนที่เข้าร่วมพัฒนาอาชีพมีรายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 34.77 นอกจากนี้ 2. มีการพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมที่เหมาะสมในกิจกรรมสร้างรายได้ 3 ด้าน ได้แก่ การผลิตเห็ดแบบครบวงจร การผลิตพืชผักสมุนไพรปลอดภัย และการผลิตไก่เนื้อพันธุ์พื้นบ้าน และ 3. รูปธรรมความสำเร็จในการขับเคลื่อนอำเภอแก้จน เกิดจากการสร้างกลไกความร่วมมือของภาคีเครือข่ายเชิงพื้นที่ การกำหนดยุทธศาสตร์ที่ชัดเจน การผลักดันแผนเข้าสู่ท้องถิ่น และเกิดกกองทุนระดับอำเภอในการช่วยเหลือครัวเรือนกลุ่มเป้าหมาย
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องที่ตีพิมพ์ในรูปแบบ เปิดให้เข้าถึง (Open Access) ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY-NC-ND 4.0 จะสามารถเข้าถึงได้ฟรีทันทีและอย่างถาวรสำหรับทุกคน โดยผู้อ่านสามารถอ่าน ดาวน์โหลด ทำสำเนา แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังบทความได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย การใช้งานอนุญาตเฉพาะเพื่อวัตถุประสงค์ที่ไม่แสวงหากำไร (ไม่อนุญาตการใช้เพื่อการค้า) และต้องไม่ทำการดัดแปลงแก้ไขผลงาน (ไม่อนุญาตการดัดแปลง) การเข้าถึงไม่จำเป็นต้องขออนุญาตล่วงหน้าจากสำนักพิมพ์หรือผู้แต่ง ทั้งนี้ต้องมีการอ้างอิงถึงแหล่งตีพิมพ์ต้นฉบับอย่างถูกต้องและเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2558). การดำเนินงานการส่งเสริมเกษตรในรูปแบบแปลงใหญ่ ปีงบประมาณ 2558. http://www.agriinfo.doae.go.th/year58/definition/large_plot.pdf.
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2560). ยุทธศาสตร์เกษตรและสหกรณ์ ระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560 - 2579). สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร.
จิระพันธ์ ห้วยแสน, พัฒนา พึ่งพันธุ์, สุพรรณ สุดสนธิ์, วิชยุทธ จันทะรี, ปิยนันท์ ชมนาวัง, พิมพ์ลิขิต แก้วหานาม, กตัญญู แก้วหานาม, อรรถพงษ์ ศิริสุวรรณ, จริยา อินทนิล, อาริยา ป้องศิริ, สิรินดา กมลเขต, ทรงกรด พิมพิศาล, นพคุณ ทองมวล, และ อำภาศรี พ่อค้า. (2566). การแก้ไขปัญหาความยากจนเชิงพื้นที่แบบร่วมมือด้วยนวัตกรรมและการขับเคลื่อนระบบข้อมูลในจังหวัดกาฬสินธุ์. รายงานการวิจัย. สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ.
ชมพูนุท ศรีพงษ์. (2566). การพัฒนาต้นแบบวิสาหกิจชุมชนผลิตสินค้าเกษตรแปรรูปในสามจังหวัดชายแดนใต้ตามโมเดลการจัดการธุรกิจ. รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา.
นิตยา เคหะบาล, ธวัชชัย เคหะบาล, นฤชิต แสนปากดี, อภิรดี ดอนอ่อนเบ้า, อารยา ลาน้ำเที่ยง, ธีรนันท์ ขันตี, และ เบญจมาศ ชุมตรีนอก. (2566). การพัฒนารูปแบบการผลิตผักปลอดภัยแปลงรวมเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนอําเภอนามน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารการบริหารปกครอง, 12(2), 69 - 87. https://doi.org/10.14456/gjl.2023.15.
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570) (2565, 1 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 139 ตอนพิเศษ 258 ง, 1 - 143.
พระสุธีวชิรคุณ (ณัฐพงศ์ ยโส). (2567). การพัฒนานวัตกรรมเพื่อการแก้ไขปัญหาความยากจนในชุมชนเมือง. วารสารนวัตกรรมสังคมศาสตร์, 1(6), 54 - 63. https://doi.org/10.14456/jssi.2024.30.
พิมพ์ลิขิต แก้วหานาม, จิระพันธ์ ห้วยแสน, อรรถพงษ์ ศิริสุวรรณ, กตัญญู แก้วหานาม, สิรินดา กมลเขต, จริยา อินทนิล, อาริยา ป้องศิริ, นิตยา เคหะบาล, และ อภิรดี ดอนอ่อนเบ้า. (2564). กลไกความร่วมมือเชิงพื้นที่เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารการบริหารปกครอง, 10(2), 257 - 288. https://doi.org/10.14456/gjl.2021.32.
ยุทธนา กาเด็ม, ซูลฟีกอร์ มาโซ, สุพัตรา รุ่งรัตน์, วันฮายาตี อุเซ็งลานง, ทรงจรรย์ แสงอรุณ, และ อรัญญา ชื่นจิต. (2568). นวัตกรรมการขับเคลื่อนงานแก้ไขปัญหาความ ยากจนด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมที่สอดคล้องกับบริบทครัวเรือนเป้าหมายแบบบูรณาการ. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(1), 313 - 327
รภัสสรณ์ คงธนจารุอนันต์ และ อารีย์ เชื้อเมืองพาน. (2564). ความเข้มแข็งของกลุ่มเกษตรกรระบบเกษตรนาแปลงใหญ่ในจังหวัดเชียงราย. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 38(3), 182 - 193.
สำนักงานจังหวัดกาฬสินธุ์. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดกาฬสินธุ์ พ.ศ. 2566 - 2570. กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัดกาฬสินธุ์.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย. สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2568). ภาพรวมคนจนเป้าหมายในปี 2568 ประเทศไทย. สำนักงานนายกรัฐมนตรี. https://www.tpmap.in.th.
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative Governance in Theory and Practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543 - 571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032.
Bryson, J. M., Crosby, B. C., & Stone, M. M. (2006). The Design and Implementation of Cross-Sector Collaborations : Propositions from the Literature. Public Administration Review, 66(s1), 44 - 55. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00665.x.
Emerson, K., & Nabatchi, T. (2015). Collaborative Governance Regimes. Georgetown University Press.
Hossain, M. Z., & Rahman, M. M. (2021). Climate Change Vulnerability and Resilience of Urban Poor in Khulna, Bangladesh : The Role of Asset-based Community Development Approach. International Journal of Urban Sustainable Development, 13(2), 131 - 147. https://doi.org/10.1080/19463138.2020.1828891.
Prahalad, C. K. (2005). The Fortune at the Bottom of the Pyramid (3rd ed.). Prentice Hall.
