ทุนทางสังคมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ:
ทุนทางสังคม, การมีส่วนร่วม, ชุมชน, การพัฒนาอย่างยั่งยืน, คลองเจดีย์บูชาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1. ทุนทางสังคมที่ปรากฏในชุมชนริมคลองเจดีย์บูชา จังหวัดนครปฐม 2. ความสัมพันธ์ของทุนทางสังคมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชา 3. แนวทางเสริมสร้างทุนทางสังคม โดยการมีส่วนร่วมในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน เลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีเลือกแบบเจาะจง คือ ผู้นำชุมชน ผู้นำจิตอาสา ผู้นำทางศาสนา ปราชญ์ชุมชนและนักวิชาการท้องถิ่น จำนวน 14 คน เครื่องมือในการศึกษา ได้แก่ แบบวิเคราะห์เอกสาร แนวคำถามการสนทนากลุ่มและแนวคำถามการอภิปรายกลุ่ม เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก วิธีการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า ได้แก่ 1) ด้านข้อมูล 2) ด้านรวบรวมข้อมูล 3) การสร้างบทสรุปและยืนยันบทสรุป วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการวิจัยพบว่า 1. ทุนทางสังคมที่ปรากฏในชุมชนริมคลองเจดีย์บูชา จังหวัดนครปฐม ได้แก่ 1) ทุนมนุษย์ 2) ทุนสถาบัน 3) ทุนภูมิปัญญาและวัฒนธรรม 4) ทุนทรัพยากรธรรมชาติ 2. ความสัมพันธ์ของทุนทางสังคมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชา ประกอบด้วย 1) มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 2) การมีจิตสำนึกร่วมกัน 3) ความสัมพันธ์เชิงเครือข่าย 4) ศักยภาพของคนในชุมชน 5) ศักยภาพของผู้นำชุมชน 3. แนวทางเสริมสร้างทุนทางสังคมโดยการมีส่วนร่วมในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชา ให้เกิดความเข้มแข็งและยั่งยืน ประกอบด้วย 1) การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) การพัฒนาผู้นำชุมชน 3) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ 4) การส่งเสริมความรู้และทักษะของชุมชน 5) การระดมทุนและทรัพยากร 6) การประเมินและปรับปรุงโครงการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการจัดทำแผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน. (2563). แผนแม่บทการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน ระยะ 3 ปี (พ.ศ.2564-2566). คณะกรรมการจัดทำแผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน.
จิราพร ไชยเชนทร์. (2563). การพัฒนารูปแบบการประยุกต์ใช้ทุนทางสังคมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวคลองร้อยสายเชิงสร้างสรรค์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ชุลีพร เจริญท้าว. (2561). ยุทธศาสตร์การบูรณาการทุนทางสังคมและการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน อำเภอเขวาสินรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์.
ดวงพร เลิศลำหวาน. (2566). ทุนทางสังคมกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนของกลุ่มแม่บ้านเกษตรสตรี จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยบูรพา.
พระครูโพธิสุวรรณคุณ (มานพ จนฺทาโภ). (2561). ทุนทางสังคม: แนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีชุมชนของชุมชนลาวโซ่ง ในจังหวัดสุพรรณบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระรักษ์ สิริเมธี (หงส์สิงห์). (2563). การจัดการทุนทางสังคมเพื่อการพัฒนา: กรณีศึกษาคณะสงฆ์ อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาศุภโชติ บุญวอน. (2560). การบริหารจัดการทุนทางสังคมของชุมชนเข้มแข็งในจังหวัดบุรีรัมย์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยบูรพา.
พุทธธิดา มากพูน. (2561). ทุนทางสังคมกับการจัดการการท่องเที่ยวด้านวัฒนธรรมของชุมชนไทย-จีน บ้านชากแง้ว จังหวัดชลบุรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
แพรภัทร ยอดแก้ว. (2565). แนวทางส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคลองเจดีย์บูชาตาม แผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนาคลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน ระยะ 3 ปี (พ.ศ.2564-2566). ใน วิจัยสร้าง Innovation and Technology เพื่อรองรับสังคมไทยสู่ยุค Digital World. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 14 มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม (หน้า 2841-2850). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
แพรภัทรา เขียวชะอุ่ม. (2567). ปัจจัยความสำเร็จในการขับเคลื่อนแผนแม่บทบริหารจัดการและพัฒนา คลองเจดีย์บูชาอย่างยั่งยืน ระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2564 - 2566). วารสารผู้ตรวจการแผ่นดิน, 17(2), 289-323.
ไมตรี อินเตรียะ. (2561). ทุนทางสังคม. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏ นครศรีธรรมราช, 10(2), 14 – 25.
วายุภักษ์ วงศ์ศักดิรินทร์. (2565). ข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการพื้นที่คลองเจดีย์บูชาให้เป็นแหล่ง ท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของจังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). แผนจัดการคุณภาพ สิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2566–2567. สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2566). รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2565. สำนักงานนโยบายและแผน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566—2570). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุวิทย์ คงสงค์. (2562). ชุมชนเข้มแข็งบนฐานทุนทางสังคมและทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนตลาดน้ำใน เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยบูรพา.
อภิชาติ หนูน้อย. (2560). ทุนทางสังคมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการป่าชายเลน บ้านน้ำราบ ตำบลบางสัก อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
Coleman, J. S. (1998). Foundations of social theory. Harvard University Press.
Fukuyama, F. (1999). The great disruption: Human nature and the reconstitution of social order. Free Press.
Portes, A. (1998). Social capital: Its origins and applications in modern sociology. Annual Review of Sociology, 24, 1-24.
Putnam, R. (1993). Making democracy work: Civic tradition in modern Italy. Princeton University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
