ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการสกัดสีธรรมชาติ : ทางเลือกเชิงสร้างสรรค์ในการเรียนการสอนศิลปะ ร่วมสมัยแบบบูรณาการร่วมกับหัตกรรมผ้าด้นมือ

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอแนวทางการจัดการเรียนการสอนศิลปะร่วมสมัยบนฐานของภูมิปัญญาท้องถิ่น  โดยบูรณาการหัตถกรรมผ้าด้นมือกับการสกัดสีธรรมชาติจากพืชในชุมชน เพื่อพัฒนา “รูปแบบการเรียนรู้ศิลปะร่วมสมัยแบบบูรณาการ” ที่ไม่เพียงเน้นความคิดสร้างสรรค์ แต่ยังสอดคล้องกับแนวคิดด้านวัฒนธรรม ความยั่งยืน และนวัตกรรมทางการศึกษา

รูปแบบการเรียนรู้ดังกล่าวอิงกระบวนการซึ่งเชื่อมโยงการคิดวิเคราะห์ การออกแบบ และการเรียนรู้เชิงปฏิบัติผ่านสื่อผ้าด้นมือและสีธรรมชาติ โดยประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) ความคิดสร้างสรรค์ที่เน้นการแปลงแนวคิดเป็นงานศิลป์ 2) มิติศิลปะร่วมสมัยที่เชื่อมโยงประเด็นสังคมกับวัสดุพื้นบ้าน  3) การบูรณาการหัตถกรรมผ้าด้นมือเพื่อสะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่น และ 4) การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนานวัตกรรมศิลปะร่วมสมัย โดยใช้ชุมชนเป็นฐานการเรียนรู้ และส่งเสริมการวิพากษ์ในบริบทวัฒนธรรมของผู้เรียน

กิจกรรมการเรียนรู้ประกอบด้วยการสำรวจภูมิปัญญาท้องถิ่น การสกัดและทดลองสีจากพืชท้องถิ่น การด้นเย็บผ้าเพื่อสร้างผลงานศิลปะร่วมสมัย และการจัดแสดงผลงานในรูปแบบนิทรรศการสร้างสรรค์ ทั้งในพื้นที่จริงและสื่อดิจิทัล โดยเน้นให้ผู้เรียนสร้าง “คุณค่าใหม่” ให้กับทุนวัฒนธรรมของชุมชนผ่านการตีความร่วมสมัย และการสื่อสารความคิดเชิงสังคม

ผลลัพธ์ทางการเรียนรู้ที่คาดหวัง ได้แก่ การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และการออกแบบเชิงวิพากษ์ การส่งเสริมสมาธิและทักษะประณีต การทำงานร่วมกัน และความเข้าใจในคุณค่าทางวัฒนธรรม ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางการเรียนรู้เพื่อเป้าหมายการพัฒนาอย่างยืน (SDGs) ทั้งด้านคุณภาพการศึกษาและการอนุรักษ์วัฒนธรรม