ปัจจัยคุณภาพชีวิตในการทำงานที่มีผลต่อความสมดุลระหว่างการทำงานและชีวิตของพนักงานเจเนอเรชัน Y และเจเนอเรชัน Z

พิรญาณ์ ปรีดีพจน์; ปิยธิดา เพียรลุประสิทธิ์; ภูพิงค์ มะโน

ผู้แต่ง

พิรญาณ์ ปรีดีพจน์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
ปิยธิดา เพียรลุประสิทธิ์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
ภูพิงค์ มะโน มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

คำสำคัญ:

คุณภาพชีวิตในการทำงาน, ความสมดุลระหว่างการทำงานและชีวิต, Generation Y, Generation Z

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยคุณภาพชีวิตในการทำงาน (Quality of Work Life) ที่มีต่อความสมดุลระหว่างการทำงานและชีวิต (Work-Life Balance) ของพนักงาน Generation Y และ Generation Z ที่ปฏิบัติงานในองค์กรเอกชนในจังหวัดเชียงราย โดยใช้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คนที่ได้จากการสุ่มแบบไม่อิงความน่าจะเป็น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นสูง สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่าคุณภาพชีวิตในการทำงานสามารถอธิบายความแปรปรวนของความสมดุลระหว่างการทำงานและชีวิตได้ร้อยละ 82.20 (R² = 0.822) โดยมี 5 มิติที่ส่งผลเชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ความมั่นคงและความก้าวหน้าในงาน ความรับผิดชอบต่อสังคม โครงสร้างอำนาจหน้าที่ สภาพแวดล้อม ความปลอดภัยและสุขภาพ และค่าตอบแทนที่ยุติธรรมและเพียงพอ ส่วนมิติด้านโอกาสในการพัฒนาความสามารถและความสัมพันธ์ทางสังคมไม่พบว่ามีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าองค์กรควรให้ความสำคัญกับการสร้างสภาพแวดล้อมและระบบการทำงานที่สนับสนุนความมั่นคงและคุณภาพชีวิตของพนักงานเพื่อลดปัญหาความไม่สมดุลระหว่างงานและชีวิต

เอกสารอ้างอิง

Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. Advances in experimental social psycholo-gy, 2, 267-299. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60108-2

Basala, S., & Parncharoen, C. (2024). Work-life balance affecting the well-being in modern or-ganizations of working-age Gen Z in Bangkok. Suthiparithat journal, 38(3), 65–79. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/-view/272949

Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. Wiley.

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd Edition). New York, John Wiley & Sons.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd Edition). New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203771587

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01

Deloitte. (2023). Deloitte’s 2023 Gen Z and Millennial Survey reveals workplace progress despite new setbacks. Retrieved from https://www.deloitte.com/global/en/about/press-room/2023-gen-z-and-millenial-survey.html

Department of Employment, Chiang Rai Provincial Office. (2024). Report on demand and supply in Chiang Rai province, year 2024. Retrieved from https://shorturl.asia/V879E

Dimock, M. (2019). Defining generations: Where Millennials end and Generation Z begins. Pew Research Center. Retrieved from https://pewrsr.ch/2szqtJz

Francis, T., & Hoefel, F. (2018). 'True Gen': Generation Z and its implications for companies. McKinsey & Company. Retrieved from https://www.mckinsey.com/industries/consumer-packaged-goods/our-insights/true-gen-generation-z-and-its-implications-for-companies

Greenberg, J. (1987). A taxonomy of organizational justice theories. The academy of man-agement review, 12(1), 9-22. https://doi.org/10.2307/257990

Greenhaus, J. H., & Allen, T. D. (2011). Work-family balance: A review and extension of the literature. In J. C. Quick & L. E. Tetrick (Edition), Handbook of occupational health psychology (2nd Edition), 165–183. American Psychological Association.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th Edition). New York, Pearson.

Howe, N., & Strauss, W. (2009). Millennials rising: The next great generation. Vintage Books.

Jai-dee, P., Buasuwan, P., & Suebnusorn Klaijumlang, W. (2025). Quality of work life affecting quiet quitting of the teachers under the secondary educational service area office, Na-khon Pathom. Suan Dusit University Graduate School Academic Journal, 21(3), 31-44. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/SDUGSAJ/article/view/1308

Jiratammakun, T., & Nunthong, K. (2024). Quality of work-life factors affecting the work-life balance of company employees in Bangkok Metropolis. Journal of Business Admin-istration and Social Sciences, 7(2), 44-57. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ibas/article/view/272348

Kahn, R. L., Wolfe, D. M., Quinn, R. P., Snoek, J. D., & Rosenthal, R. A. (1964). Organizational stress: Studies in role conflict and ambiguity. Wiley.

Kakarndee, N. (2017). Factors affecting job hopping of Generation Y workers. [Master's thesis] Thammasat University.

Lyons, S., & Kuron, L. (2014). Generational differences in the workplace: A review of the evidence and directions for future research. Journal of Organizational Behavior, 35(1), 139–157. https://doi.org/10.1002/job.1913

Maier, C., Laumer, S., Eckhardt, A., & Weitzel, T. (2015). Giving too much social support: So-cial overload on social networking sites. European Journal of Information Systems, 24(5), 447–464. https://doi.org/10.1057/ejis.2014.3

Maslow, A. H. (1954). Motivation and personality. Harper & Row.

Merrill & Merrill (2003). Life Matter: Creating a dynamic balance of work, family, time and money. New York: McGraw-Hall.

Murphy, L.R. (1995). "Managing Job Stress and Employee Assistance/Human Resource Man-agement Partnership". Personnel Review. 24, 43-86

McCrindle, M., & Wolfinger, E. (2009). The ABC of XYZ: Understanding the global generations. University of New South Wales Press.

Myers, K. K., & Sadaghiani, K. (2010). Millennials in the workplace: A communication perspective on millennials' organizational relationships and performance. Journal of Business and Psychology, 25, 225–238. https://doi.org/10.1007/s10869-010-9172-7

Nanjundeswaraswamy, T. S., & Swamy, D. R. (2013). Review of literature on quality of work life. International Journal for Quality Research, 7(2), 201-214.

National Statistical Office. (2024). Report of the Labor Force Survey December 2023. Retrieved from https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail-/2024/20240125144415_15907.pdf

Ng, E. S. W., Schweitzer, L., & Lyons, S. T. (2010). New generation, great expectations: A field study of the millennial generation. Journal of Business and Psychology, 25, 281–292. https://doi.org/10.1007/s10869-010-9159-4

Niyomsujarit, K., & Na Keeree, P. (2025). Key Factors Influencing Job Selection Among Gener-ation Z in Thailand. Journal for strategy and enterprise competitiveness, 4(11), 134-153. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/STECOJournal/article/view/7085

Nubut, C. (2011). Work-life balance: A case study of Vibhavadi Hospital [Master’s thesis]. Thammasat University.

Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd Edition). McGraw-Hill.

Phurahong, S., Tanomchard, W., & Leelhaphunt, A. (2025). The influence of quality of work life and work-life balance on job satisfaction after the Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) pandemic. Humanities and Social Science Research Promotion Network Journal, 8(1), 114-129. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hsrnj/article/view/278281

Pipatananuwong, K., Chanroung, S., Thongpharp, P., & Leeniwa, J. (2024). Motivation factors affecting intension of Z generation production line workers: A case study of ABC Co., Ltd. Business administration and economics review, 20(1), 81–101. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/bae/article/view/548

Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants part 1. On the Horizon, 9(5), 1–6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816

Sangsavang, S. (2016). Quality of work life balance of operating staff in Generation X and Y. [Master’s thesis]. Thammasat University.

Seemiller, C., & Grace, M. (2016). Generation Z goes to college. Jossey-Bass.

Sirgy, M. J., Efraty, D., Siegel, P., & Lee, D. J. (2001). A new measure of quality of work life (QWL) based on need satisfaction and spillover theories. Social Indicators Research, 55, 241-302. https://doi.org/10.1023/A:1010986923468

Srisakda, W., & Sudharatna, Y. (2022). Effect of Stress on Quality of Life of Generation Y’s Company Employees in Bangkok and Metropolitan Areas. Journal for strategy and en-terprise competitiveness, 1(3), 31–46. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/STECOJournal/article/view/1736

Stellman, J. M. (1998). Encyclopaedia of occupational health and safety. (4th Edition). International Labour Office.

Sukcharoenchaigul, P. (2014). Attitudes of Generation Y consumers about Thai Herbal usage. [Master's thesis]. Mahidol University.

Surattichaikun, T., & Sapsanguanboon, W. (2023). Organization management to retain Gen Y’s employees under multicultural in Thai-Japanese joint venture company. Journal for Strategy and Enterprise Competitiveness, 2(4), 1-13. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/STECOJournal/article/view/2438

Thermtiptaveekul, K., & Chienwattanasuk, K. (2019). Antecedent that Affecting the Organiza-tional Retention of Technical and Engineer in Small and Medium Plastic Industry: A Case Study of Plastic Industrial in Pathum Thani Provice. Journal Mahachulalongkorn-rajavidyalaya university santi studies, 7(3), 823–837. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/176266

Tian, X., Chen, X., Sahayrak, K., & Swatdikun, T. (2024). Organizational Commitment: Evaluat-ing the Influence of Work-Life Quality on Early-career Staff in a Research Institute. Journal for Strategy and Enterprise Competitiveness, 3(7), 1–15. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/STECOJournal/article/view/4485

Ukitmanorot, J., & Sudharatna, Y. (2023). Work-life balance of generation Y's employee. Pro-cedia of Multidisciplinary Research, 1(7), 64. https://so09.tci-thaijo.org/index.php/PMR/article/view/2741

Walton, R. E. (1975). Criteria for quality of working life. In L. E. Davis & A. B. Cherns (Edition), The Quality of Working Life. 1, 91-104. Free Press.