การเสริมสร้างทักษะการคิดเชิงวิพากษ์เกี่ยวกับกฎหมาย: การบูรณาการเรียนการสอนแบบปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับการสะท้อนคิดเชิงสร้างสรรค์สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
คำสำคัญ:
ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน, ปรากฏการณ์เป็นฐาน, การสะท้อนคิดเชิงสร้างสรรค์บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เสริมสร้างทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยใช้การจัดการเรียนรู้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับการสะท้อนคิดเชิงสร้างสรรค์ 2) พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยใช้การจัดการเรียนรู้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับการสะท้อนคิดเชิงสร้างสรรค์ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 40 คน โดยเลือกการสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้ 2) แบบทดสอบวัดทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ 3) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 4) แบบประเมินผลการจัดการเรียนรู้ และ 5) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย (x̅) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ร้อยละ (%) และการทดสอบค่าที (t-test)
ผลการวิจัยพบว่า 1) นักเรียนมีคะแนนทักษะการคิดเชิงวิพากษ์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (x̅ = 16.35, S.D. = 1.58) 2) นักเรียนมีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (x̅ = 16.61, S.D. = 1.77) แสดงให้เห็นว่า การบูรณาการการจัดการเรียนรู้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับการสะท้อนคิดเชิงสร้างสรรค์ช่วยกระตุ้นกระบวนการคิดของนักเรียนให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และเชื่อมโยงประสบการณ์การเรียนรู้ของนักเรียนได้จริง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กันตินันท์ นามตะ และศาสตร์ศิลป์ ละม้ายศร. (2565). การยกระดับความรู้ด้านกฎหมายในชีวิตประจำวันของประชาชนเพื่อแก้ไขปัญหาการถูกเอาเปรียบจากสังคม ในพื้นที่ตำบลโคกมั่งงอย อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ, 4(3), 24-35.
ณัฐพงค์ แย้มเจริญ และกรกช แสนจิตร. (2566). การสร้างการตระหนักรู้และเข้าใจร่วมกันในสิทธิเสรีภาพบนพื้นที่โซเชียลมีเดียของเยาวชนและผู้ปกครอง. วารสารเกษมบัณฑิต, 24(2), 31-51.
ณัฏฐพงศ์ ลำภูทอง. (2565). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 7(3), 283–295.
นันทญ์ณภัค พรมมา และอุบลวรรณ ส่งเสริม. (2567). แนวคิดการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานกับทิศทางความเหมาะสมในบริบทการศึกษาของสังคมไทย. วารสารครุศาสตร์ราชภัฏเชียงใหม่, 3(2), 1-15.
นิธิป นรินทร์. (2565). การพัฒนาทักษะความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับสื่อแอนิเมชัน [ปริญญาการศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร. http://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/6067
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
พิพัฒน์พงษ์ ดำมาก, ศุภณัฐ พานา และวุฒิชัย บุญพุก. (2565). การศึกษาผลการจัดการเรียนรู้รายวิชาสังคมศึกษาโดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 5(15), 36-48.
วจนา วรรลยางกูร. (2566, 21 สิงหาคม). เมื่อการรู้เฉพาะกฎหมายไม่เพียงพอ: จินตนาการใหม่ถึงนักกฎหมายที่สังคมต้องการ กับ ปารีณา ศรีวนิชย์. The101.world. https://www.the101.world/pareena-srivanit-interview/
วิไลภรณ์ ฤทธิคุปต์ และลำไย สีหามาตย์. (2564). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของนิสิตบัณฑิตศึกษา. วารสารราชพฤกษ์, 20(1), 116-127.
สุชานันท์ วรวัฒนานนท์ และสกนธ์ชัย ชะนูนันท์. (2565). การจัดการเรียนรู้แบบปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา เรื่องปรากฏการณ์ของโลก และภัยธรรมชาติของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(1), 136-149.
หัสวนัส เพ็งสันเทียะ, มนตา ตุลย์เมธาการ และอิทธิพัทธ์ สุวทันพรกูล. (2564). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานที่มีต่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการคิดสร้างสรรค์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 13(2), 240-257.
อรอนุตร ธรรมจักร. (2565). การพัฒนาทักษะความคิดสร้างสรรค์ด้วยวิธีการสะท้อนคิดจากการปฏิบัติการออกแบบและพัฒนานวัตกรรมการสอนภาษาไทยของนักศึกษาวิชาชีพครู สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 7(2), 279–299.
Ennis, R. H. (2011). Critical thinking: Reflection and perspective. Inquiry: Critical Thinking Across the Disciplines, 26(1), 4-18.
Facione, P. A. (2020). Critical Thinking: What It Is and Why It Counts. Insight Assessment.
Jonassen, D. H., & Hernandez-Serrano, J. (2002). Case-Based Reasoning and Instructional Design: Using Stories to Support Problem Solving. Educational Technology Research and Development, 50(2), 65-77.
Jongyung, T. (2025). Approaches and Techniques of Phenomenon-Based Learning: PheBL. Journal of Education and Learning Reviews, 2(1), 39–50.
Kember, D., McKay, J., Sinclair, K., & Wong, F. K. Y. (2008). A four-category scheme for coding and assessing the level of reflection in written work. Assessment & Evaluation in Higher Education, 33(4), 369-379.
Lonka, K. (2018). Phenomenal learning from Finland. Edita Publishing.
Mattila P. & Silander P. (2015). How to create the school of the future: Revolutionary thinking and design from Finland. Multiprint.
Mezirow, J. (1991). Transformative Dimensions of Adult Learning. Jossey-Bass.
Moon, J. (2004). A Handbook of Reflective and Experiential Learning: Theory and Practice. Routledge.
Paul, R., & Elder, L. (2013). Critical Thinking: Tools for Taking Charge of Your Learning and Your Life. Pearson Education.
Saavedra, A. R., & Opfer, V. D. (2012). Learning 21st-century skills requires 21st-century teaching. Phi Delta Kappan, 94(2), 8-13.
Tissington, S. (2019). Learning with and through phenomena: An explainer on phenomenon-based learning. Middlesbrough.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press.
Westheimer, J., & Kahne, J. (2004). What Kind of Citizen? The Politics of Educating for Democracy. American Educational Research Journal, 41(2), 237-269.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารครุศาสตร์ ราชภัฏเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสาร TCI อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของเราสําหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
