วิเคราะห์วิธีการปลูกฝังความกตัญญูของเยาวชนในสังคมไทย

ผู้แต่ง

  • เกรียงไกร พินยารัก มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา
  • พระมหาสุพัตร์ วชิราวุโธ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา
  • พระครูวิสุทธิมงคลบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา
  • ประพัฒน์ ศรีกูลกิจ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา
  • ยุทธนา พูนเกิดมะเริง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา

คำสำคัญ:

ความกตัญญู, เยาวชนไทย, การปลูกฝังคุณธรรม

บทคัดย่อ

    การวิจัยเรื่อง วิเคราะห์วิธีการปลูกฝังความกตัญญูของเยาวชนในสังคมไทย มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการปลูกฝังความกตัญญูของเยาวชนในจังหวัดนครราชสีมา2) เพื่อศึกษาวิธีการและปัจจัยในการปลูกฝังความกตัญญูให้แก่เยาวชนในจังหวัดนครราชสีมาและ 3) เพื่อวิเคราะห์วิธีการปลูกฝังความกตัญญูของเยาวชนในจังหวัดนครราชสีมา  การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และการสนทนากลุ่มเป็นเครื่องมือหลักในการเก็บรวบรวมข้อมูล กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักคือเยาวชนอายุระหว่าง 15-22 ปี ในจังหวัดนครราชสีมา จำนวน 30 คน ที่คัดเลือกด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจงโดยให้มีความหลากหลายด้านเพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ และภูมิลำเนา

    ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาและอุปสรรคในการปลูกฝังความกตัญญูเกิดขึ้นใน 5 ระดับ ได้แก่ 1.ระดับบุคคลที่เยาวชนมีความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความกตัญญูและขาดแรงจูงใจภายใน 2.ระดับครอบครัวที่โครงสร้างเปลี่ยนแปลงและพ่อแม่ขาดเวลาในการอบรมบุตร 3.ระดับสถานศึกษาที่เน้นผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนมากเกินไปจนละเลยการพัฒนาคุณธรรม 4.ระดับชุมชนที่อ่อนแอและมีค่านิยมทางสังคมเปลี่ยนแปลง 5.ระดับสื่อเทคโนโลยีที่ส่งผลกระทบทั้งในเชิงบวกและลบ   วิธีการปลูกฝังความกตัญญูที่มีประสิทธิผล ได้แก่ การเป็นแบบอย่างที่ดีของผู้ใหญ่ การสร้างความสัมพันธ์ที่อบอุ่นในครอบครัว การบูรณาการเนื้อหาในกระบวนการเรียนการสอน การจัดกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ การใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม และการสร้างความร่วมมือระหว่างสถาบันทางสังคม ผู้วิจัยสังเคราะห์รูปแบบระบบนิเวศแห่งความกตัญญูที่มีรากฐานจากพระพุทธศาสนาและสอดคล้องกับบริบทสังคมไทย ประกอบด้วยหลักการหลัก 6 ประการ และกระบวนการ 5 ขั้นตอน ซึ่งได้รับการพิสูจน์จากกรณีศึกษาในโรงเรียน ชุมชน และวัดว่าสามารถนำไปใช้ได้จริงและให้ผลลัพธ์ที่ดี การวิจัยนี้มีคุณูปการต่อการพัฒนานโยบายและแนวปฏิบัติในการปลูกฝังความกตัญญูแก่เยาวชนอย่างเป็นระบบและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

สุมน อมรวิวัฒน์ และคณะ. (2534.) การอบรมเลี้ยงดูเด็กตามวิถีชีวิตแบบไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2545). คุณบิดามารดาสุดพรรณนามหาศาล. กรุงเทพมหานคร : ธรรมสภา.

พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ). (2536). กตัญญูกตเวที เป็นร่มโพธิ์ร่มไทรของโลก. กรุงเทพมหานคร : ธรรมสภา.

พระมหาภูเนต จันทร์จิต, (2541). หน้าที่ของมารดาบิดาในพุทธจริยศาสตร์. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหิดล.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช).(2541) พระในบ้าน. กรุงเทพมหานคร : รุ่งเรืองสาส์นการพิมพ์.

พระมหาบุญกอง คุณาธโร. (2548). การศึกษาเชิงวิเคราะห์ความกตัญญูในพระพุทธศาสนา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต, บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาสุชิน สุชีโว. (2546). การศึกษาวิเคราะห์เรื่อง หลักการสงเคราะห์ญาติในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาอรุณ อรุณธมโม. (2544). อิทธิพลของอรรถกถาธรรมบทต่อพิธีกรรมและประเพณีของชาวอีสาน. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ฉัตรชนก โตวัฒนกูร. (2568). กตัญญูกตเวที : รากฐานคุณธรรมเพื่อสังคมไทยที่ยั่งยืน. วารสารรัชต์ภาคย์ฉัตรชนก ปีที่ ฉบับที่ 65ตุลาคม-ธันวาคม.

ประพันธ์นึกกระโทก. 2568. การพัฒนาการบริหารจัดการของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจังหวัดนครราชสีมาโดยใช้แนวคิดเศรษฐกิจดิจิทัล. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์ปีที่ 8 ฉบับที่ 10 ตุลาคม.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa.

ไฟล์ประกอบ

เผยแพร่แล้ว

06/29/2026

รูปแบบการอ้างอิง

พินยารัก เ. . ., วชิราวุโธ พ. ., พระครูวิสุทธิมงคลบัณฑิต, ศรีกูลกิจ ป. ., & พูนเกิดมะเริง ย. . . (2026). วิเคราะห์วิธีการปลูกฝังความกตัญญูของเยาวชนในสังคมไทย. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 9(1), 338–348. สืบค้น จาก https://so07.tci-thaijo.org/index.php/dsr/article/view/11723