การพัฒนากรอบทักษะด้านภูมิศาสตร์ของนักศึกษาครูสังคมศึกษา ในบริบทมหาวิทยาลัยราชภัฏ
คำสำคัญ:
กรอบทักษะด้านภูมิศาสตร์นักศึกษา, นักศึกษาครูสังคมศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ในการวิจัยเพื่อ (1) สังเคราะห์ข้อมูลทักษะด้านภูมิศาสตร์กับรายวิชาเอกของสาขาวิชาสังคมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏ และ (2) พัฒนากรอบมาตรฐานข้อมูลทักษะด้านภูมิศาสตร์ของนักศึกษาครูสังคมศึกษาในบริบทมหาวิทยาลัยราชภัฏ กลุ่มตัวอย่างและกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ อาจารย์ผู้สอนกลุ่มวิชาภูมิศาสตร์ของนักศึกษาสาขาวิชาสังคมศึกษา ในกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ 38 แห่ง กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ อาจารย์ผู้สอนวิชาภูมิศาสตร์ของนักศึกษาสาขาวิชาสังคมศึกษา ในกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ 38 แห่ง แบ่งออกตามลักษณะภูมิภาค 6 ภูมิภาค ๆ ละ 2 ราย รวมเป็น 12 ราย ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันตก ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ โดยงานวิจัยนี้ใช้แนวคิดการเรียนรู้แบบเชิงรุก และแนวคิดการรู้เรื่องภูมิศาสตร์ เป็นแนวคิดหลัก ด้วยกระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านเครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ และแบบวิเคราะห์ทักษะด้านภูมิศาสตร์
ผลการวิจัย พบว่า
1) การสังเคราะห์ข้อมูลทักษะด้านภูมิศาสตร์กับรายวิชาเอกของสาขาวิชาสังคมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏ ได้ผลสรุปดังนี้ การความเชื่อมโยงกับกรอบทักษะด้านภูมิศาสตร์ และการเชื่อมโยงกับสาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระภูมิศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) กลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ได้แก่ ทักษะด้านการแปลความข้อมูลทางภูมิศาสตร์ การใช้เทคนิคและเครื่องมือทางภูมิศาสตร์ การคิดเชิงพื้นที่ การใช้เทคโนโลยี การใช้สถิติ ด้านการสังเกต และด้านการคิดแบบองค์รวม
2) การพัฒนากรอบมาตรฐานข้อมูลทักษะด้านภูมิศาสตร์ของนักศึกษาครูสังคมศึกษาในบริบทมหาวิทยาลัยราชภัฏ ผู้วิจัยได้พัฒนากรอบมาตรฐานข้อมูลทักษะด้านภูมิศาสตร์ จากการถอดบทเรียนและหน่วยการเรียนรู้ย่อยในแต่ละรายวิชา จำนวน 3 รายวิชา ที่กรอบทักษะด้านภูมิศาสตร์รายวิชามีสอดคล้องกับตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางสาระภูมิศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) กลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ที่กำหนดมาตรฐานการเรียนรู้ คุณภาพผู้เรียน ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้แกนกลาง และการรู้เรื่องภูมิศาสตร์
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กนก จันทรา. (2560). การรู้เรื่องภูมิศาสตร์: ถอดบทเรียนประสบการณ์การจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ในชั้นเรียนที่เสริมสร้างการรู้เรื่องภูมิศาสตร์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ตัวบ่งชี้และเนื้อหาการเรียนรู้แกนกลางภูมิศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง 2560) กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 และแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
จิตติ มงคลชัยอรัญญา. (2540). การศึกษาชุมชนเพื่อการพัฒนา [เอกสารประกอบการสอน]. ภาควิชาการพัฒนาสังคม คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เฌอณรินทร์ วรรณรัตนางกูร, และกัลยา เทียนวงศ์. (2562). การพัฒนาการรู้เรื่องภูมิศาสตร์ในการเรียนเรื่องภูมิศาสตร์ทวีปเอเชียของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ด้วยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับเทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์ [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัย ศิลปากร.
ประเวศ วะสี, และไพบูรณ์ วัฒนศิริธรรม. (2537, พฤษภาคม–มิถุนายน). กระบวนทรรศน์ใหม่ในการพัฒนา. นิตยสารทางใหม่, 8(3).
ไพรินทร์ เสนหล้า. (2561). การพัฒนาชุดการเรียนรู้สาระภูมิศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โดยการจัดการเรียนรู้แบบซิปปา สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
ธีรภัทร์ ศิริรส, และมณฑา ชุ่มสุคนธ์. (2565). การพัฒนาการรู้เรื่องภูมิศาสตร์ (Geo-literacy) รายวิชา ส 23102 สังคมศึกษา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้วิธีการสอนเชิงรุกตามแนวคิดของจังหวัดอะคิตะ (Akita Action) ร่วมกับการใช้การ์ดเกม. วารสารมหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 18(3), 281–293.
รักษณาลี นาครักษา และจินตวีร์ คล้ายสังข์. (2561). การพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษานอกสถานที่เสมือนร่วมกับกระบวนการสืบสอบและแผนที่แบบ 3 มิติทางภูมิศาสตร์ สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 15(19), 44–59.
รัชชานนท์ อินทรพฤกษ์. (2566). การเปรียบเทียบความฉลาดรู้ทางภูมิศาสตร์โดยใช้กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ เรื่องรอบรู้อเมริกาเหนือและใต้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารการบริหารจัดการและนวัตกรรมท้องถิ่น, 5(5), 63–72.
สิริวรรณ ศรีพหล. (2552). การจัดการเรียนการสอนกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 1). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
Blake, C. (2016). Defining geo-literacy: How students benefit from geographic reasoning. Concordia University Nebraska.
Edelson, D. C. (2017, October 1). Geo-literacy: Preparation for 21st century decision-making. National Geographic. https://media.nationalgeographic.org/assets/file/Geo-Literacy_Backgrounder.pdf
Harrison, A. (2013, March 17). What is geo-literacy. Astronaut Abby. http://www.astronautabby.com/geoliteracy/
Intarapruk, R. (2023). A comparison of geographic literacy on mastering the knowledge of North and South America of Mathayomsuksa 3 students through learning management activities. Journal of Management and Local Innovation, 5(5), 63–72.
Jantra, K. (2018). Geo-literacy: Learning for our planet—Lessons from geography learning management experience in the classroom that enhance geo-literacy. Chulalongkorn University Printing House.
Ministry of Education. (2017). Indicators and core learning content in geography (Revised edition 2017): Social studies, religion and culture learning subject group according to the 2008 Basic Education Core Curriculum and guidelines for organizing learning activities. Office of the Basic Education Commission.
Mongkolnchaiarunya, J. (1997). Community education for development [Teaching materials]. Department of Social Development, Faculty of Social Administration, Thammasat University.
Nakraksa, R., & Khlaisang, J. (2018). Development of a virtual field trip model with geographic inquiry process and 3D map to enhance geo-literacy for upper secondary school students. Journal of Educational Technology and Communications, 15(19), 44–59.
National Council for the Social Studies. (2002). National standards for social studies teachers. National Council for the Social Studies.
Senla, P. (2018). Development of a learning set for geography in the social studies, religion and culture learning group by using the CIPPA learning method for grade 6 students [Unpublished master’s thesis]. Chiang Mai Rajabhat University.
Siriros, T., & Chumsuk, M. (2022). The development of geo-literacy of grade 9 in the S 23102 social studies using Akita card game. RMU Journal, 18(3), 281–293.
Sripahol, S. (2009). Teaching management of social studies, religion and culture. Sukhothai Thammathirat Open University.
Wannarattananggoon, S., & Tienwong, K. (2019). The development of geo-literacy on the study of Asia geography for Mathayomsuksa 1 students with geographic process and geographic information technology [Unpublished master’s thesis]. Silpakorn University.
Wasi, P., & Wattanasiritham, P. (1994, May–June). New perspective on development. New Way Magazine, 8(3).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารครุศาสตร์ ราชภัฏเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสาร TCI อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของเราสําหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
