ศึกษาแนวทางการอยู่ปริวาสกรรมตามหลักพระธรรมวินัย ในอำเภอเมืองจังหวัดชัยภูมิ

ผู้แต่ง

  • พูนศักดิ์ กมล วิทยาลัยสงฆ์ชัยภูมิ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระชัยพฤกษ ปภาโส วิทยาลัยสงฆ์ชัยภูมิ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • กาญจนพงศ์ สุวรรณ วิทยาลัยสงฆ์ชัยภูมิ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ปริวาสกรรม, พระธรรมวินัย, สังฆกรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1).ศึกษาหลักการอยู่ปริวาสกรรมที่ปรากฏในคัมภีร์พระวินัยปิฎก 2).ศึกษาแนวคิดและสภาพการอยู่ปริวาสกรรมในอำเภอเมืองจังหวัดชัยภูมิ และ 3).วิเคราะห์แนวทางการอยู่ปริวาสกรรมตามหลักพระธรรมวินัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยมีเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้ ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับแนวทางการอยู่ปริวาสกรรม แบบสัมภาษณ์ตามข้อเสนอแนะของอาจารย์ที่ปรึกษาแล้วนำไปให้ผู้เชี่ยวชาญท่านตรวจสอบความถูกต้องและความเที่ยงตรงของเนื้อหา  โดยแบ่งขอบเขต ศึกษาหลักการอยู่ปริวาสกรรมที่ปรากฏในคัมภีร์พระวินัยปิฎก โดยมีกลุ่มเป้าหมายในอำเภอเมืองชัยภูมิ ซึ่งสามารถแบ่งผู้ให้ข้อมูลหลักได้เป็น ๓ กลุ่ม คือ พระสังฆาธิการ 5 รูป เจ้าคณะผู้ปกครองในอำเภอเมืองจังหวัดชัยภูมิ 5 รูป ผู้เข้าร่วมงานปริวาสกรรม 5 รูป และนักวิชาการอิสระ 3 คน พร้อมนำข้อมลูมาวิเคราะห์และนำเสนอ

ผลการวิจัยพบว่า

ตามหลักพระธรรมวินัยดั้งเดิม ปริวาสกรรมคือกระบวนการทางนิติวิธีของสงฆ์ (วุฏฐานวิธี) เพื่อออกจากครุกาบัติประเภทอาบัติสังฆาทิเสสที่ภิกษุได้ปกปิดไว้ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อดัดนิสัยและลดมานะทิฏฐิ แต่สภาพปัจจุบันในพื้นที่อำเภอเมืองชัยภูมิได้แปรเปลี่ยนจากวินัยกรรมส่วนบุคคลมาเป็น "งานบุญประเพณีระดับหมู่คณะ" แบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ 1) สายป่า ที่เน้นความสมถะ เรียบง่าย และ 2) สายเมือง/วัดชุมชน ที่ผสมผสานคติความเชื่อท้องถิ่น จัดงานขนาดใหญ่ และเปิดให้ฆราวาสเข้าร่วม ปัญหาสำคัญที่พบในภาคปฏิบัติ ได้แก่ พระบวชใหม่ขาดความรู้ความเข้าใจ การใช้โทรศัพท์มือถือที่ทำลายความสำรวม การขาดแคลนพระอาจารย์กรรม (พระพี่เลี้ยง) ปัญหาสาธารณูปโภคไม่เพียงพอ รวมถึงปัญหาพระปลอมแฝงตัวและปัญหาสุขภาพของพระผู้สูงอายุ

เอกสารอ้างอิง

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2529). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสังฆรักษ์ชินวรุตม์ อาภากโร. (2544). คู่มือปริวาสกรรม ฉบับสูตรสำเร็จ. กรุงเทพมหานคร: เจริญวิทย์การพิมพ์.

พระครูสิริปภัสสรคุณ. (2564). ศึกษาบทบาทของพระสงฆ์ในการเข้าอยู่ปริวาสกรรมที่มีต่อการบำเพ็ญบุญกิริยาวัตถุ 3 ของชาวพุทธในตำบลบ้านว่าน อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย.

พระพุทธโฆสเถระ. (2554). คัมภีร์วิสุทธิมรรค (สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร), ผู้แปล; พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: บริษัท ธนาเพรส จำกัด.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2553). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ธนธัชการพิมพ์ จำกัด.

พระภานุพงศ์ อนุตฺตโร (โคตรศรีกุล). (2555). ศึกษาการอยู่ปริวาสกรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาท: กรณีศึกษาวัดสระพังทอง จังหวัดนครพนม. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาไพทูล อตฺถวํโส (วงศ์อามาตย์). (2545). การศึกษาเชิงวิเคราะห์การประพฤติวุฏฐานวิธีในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาธิติพงศ์ อุตฺตมปญฺโญ. (2560). ภิกขุปาติโมกข์แปล. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ประยูร สาส์นไทยการพิมพ์.

พระมหาสมชัย รตนญาโณ. (2542). ปริวาสกถา (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ธรรมสภา.

สมศักดิ์ ศิริสวัสดิ์. (2566). ศึกษาพัฒนาการรูปแบบการเข้าปริวาสกรรมตามแนวทางพระพุทธศาสนาในท้องถิ่นอีสาน.

ไฟล์ประกอบ

เผยแพร่แล้ว

06/29/2026

รูปแบบการอ้างอิง

กมล พ. ., ปภาโส พ. ., & สุวรรณ ก. (2026). ศึกษาแนวทางการอยู่ปริวาสกรรมตามหลักพระธรรมวินัย ในอำเภอเมืองจังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 9(1), 316–326. สืบค้น จาก https://so07.tci-thaijo.org/index.php/dsr/article/view/11574