การใช้กฎหมายเชิงยุทธศาสตร์ในการบริหารสถานศึกษาตามหลักธรรมาภิบาล

Apipat Pasanaga; Chaiwat Pomphithak; Kornkanok  Panaudom; Nontaree  Intaravicha; Salinee  Likitpattanakul; Paphitchaya  Thanwisai

Authors

Apipat Pasanaga Faculty of Law, Sripatum University
Chaiwat Pomphithak Faculty of Law, Sripatum University
Kornkanok Panaudom Mahamakut Buddhist University
Nontaree Intaravicha Mahamakut Buddhist University
Salinee Likitpattanakul Mahamakut Buddhist University
Paphitchaya Thanwisai Mahamakut Buddhist University

Keywords:

Educational Law, School Administration, Good Governance, Rule of Law

Abstract

This article examines the role of law as a strategic instrument in educational administration. It is premised on the assumption that law is not merely a constraint on the exercise of authority, but rather a framework that defines direction, structures power, and establishes standards of accountability in school management. The objectives of the study are: (1) to analyze concepts and principles linking law with educational administration and good governance; and (2) to synthesize a framework for designing school administration consistent with legal principles. This article employs a documentary approach and conceptual analysis within the frameworks of law and educational administration, involving analysis of statutory provisions, public law doctrines, academic literature, and comparative perspectives from foreign jurisdictions.

The findings indicate that integrating law as a strategic instrument elevates school administration from rule compliance to governance characterized by direction, predictability, and institutional legitimacy. Law functions as an upstream structural mechanism that delineates the scope of authority, guides the exercise of discretion, and establishes accountability mechanisms, thereby enhancing both administrative efficiency and organizational sustainability. Comparative analysis further reveals that principle-based legal design, coupled with oversight mechanisms and transparency through information disclosure, can effectively balance flexibility with accountability. Accordingly, the study recommends that regulatory bodies harmonize legal frameworks and accountability systems, strengthen the legal and governance competencies of school administrators, and design fair and transparent decision-making processes. These measures are essential for fostering long-term public trust in the education system.

References

.เกรียงไกร เจริญธนาวัฒน์. (2555). หลักพื้นฐานกฎหมายมหาชน ว่าด้วย รัฐ รัฐธรรมนูญ และกฎหมาย. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.

ชนิตา รักษ์พลเมือง. (2557). คดีทางปกครองที่เกี่ยวข้องกับครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา. วารสารครุศาสตร์, 42(1), 141-159.

ชาญชัย แสวงศักดิ์. (2556). กฎหมายมหาชน ความเป็นมา ทฤษฎี และหลักการที่สำคัญ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.

พระครูสังฆรักษ์ไชยรัตน์ ชยรตโน. (2558). การบริหารการศึกษา. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 4(2), 320-325.

พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2547. (23 ธันวาคม 2547). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 121 ตอนที่ 79 ก, หน้า 22-74.

พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546. (6 กรกฎาคม 2546). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 120 ตอนที่ 62 ก, หน้า 1-30.

ภูรินทร์ อินทร์รักษ์. (2568). การบริหารตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดราชบุรี. วิทยานิพนธ์หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยศิลปากร.

มานิตย์ จุมปา. (2551). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. 2550). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัท วี. พริ้นท์ (1991) จำกัด.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (6 เมษายน 2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก, หน้า 1-90.

วุฒิพงษ์ แสนจันทร์, วิชาญ เหรียญวิไลรัตน์, และ ณัฐภูมินทร์ ยศแก้ว. (2565). การกระจายอำนาจ

การบริหารการศึกษาต่อการบริหารสถานศึกษาโรงเรียนบ้านขุนประเทศ สังกัดเขตหนอง

แขมกรุงเทพมหานคร.

วารสารวิชาการรัตนบุศย์ (RATANABUTH JOURNAL), 4(1), 36–48.สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่ง

ประเทศไทย (องค์การมหาชน). (2568). TIJ จัดประชุมเปิดบทวิเคราะห์รายงาน เชิงลึก

สถานการณ์หลักนิติธรรมไทย จากผลสำรวจ WJP. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา:

https://www.tijthailand.org/th/what-we-do/detail/506. [2 กุมภาพันธ์ 2569]

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2553). แผนการศึกษาแห่งชาติฉบับปรับปรุง (พ.ศ. 2552-2559).

: ฉบับ สรุป. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิค จํากัด.

สำนักงานศาลปกครอง. (ม.ป.ป.). วิเคราะห์เหตุแห่งการฟ้องคดีปกครองเพื่อเสนอแนะแนวทางปฏิบัติ

ราชการ จากคำวินิจฉัยของศาลปกครองสูงสุด: กรณีสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น

พื้นฐาน (สพฐ.) ในส่วนคดีพิพาทเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลและวินัยของข้าราชการครู

และบุคลากรทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: กลุ่มวิเคราะห์เหตุแห่งการฟ้องคดีปกครอง สำนัก

ส่งเสริมงานคดีปกครอง.

อภิชัย พันธเสน และคณะ. (2558). การสังเคราะห์งานวิจัยว่าด้วยปัญหาและข้อเสนอแนะใน

กระบวนการจัด การศึกษาไทย: ประเด็นปัญหาคุณภาพการศึกษา (2535-2558): รายงาน

วิจัยฉบับสมบูรณ์. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

Basic Act on Education 2006. (2006). Act No. 120 of 2006 (Act No. 120 of December 22, 006). Retrieved from

https://www.japaneselawtranslation.go.jp/en/laws/view/2442/en. [February 12, 2026].

Basic Law for the Federal Republic of Germany. (2025). Basic Law for the Federal

Republic of Germany in the revised version published in the Federal Law

Gazette Part III, classification number 100-1, as last amended by the Act of 22 March 2025 (Federal Law Gazette 2025 I, No. 94). Retrieved from https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_gg/englisch_gg.html. [February 12, 2026].

Bovens, M. (2004). Public accountability (First draft, please do not quote; eventually

to be published in E. Ferlie, L. E. Lynn Jr., & C. Pollitt (Eds.), The Oxford handbook of public management). Oxford University Press.

Dieude, A., & Prøitz, T. S. (2024). School leaders’ autonomy in public and private school contexts: Blurring policy requirements. Nordic Studies in Education, 44(1), 1–23.

Herrebosch, N., Willemsa, C., & Popelier, P. (2026). Breaking open the dichotomy between goal- based and rule-based regulation: A discretion index for evaluating regulatee discretion. The Theory and Practice of Legislation, 14(1), 165–

Lascoumes, P., & Le Galès, P. (2007). Introduction: Understanding public policy through its instruments—From the nature of instruments to the sociology of public policy instrumentation. Governance: An International Journal of Policy, Administration, and Institutions, 20(1), 1–21.

Legislation.gov.uk. (2002). Education Act 2002. [online]. from: https://www.legislation.gov. uk/ukpga/2002/32/contents. [February 12, 2026].

______________ (2010). Academies Act 2010. .[online]. from: https://www.legislation.gov. uk/ukpga/2010/32/contents. [February 12, 2026].

Lopez, A. C., & Bauyot, M. M. (2025). Stakeholders' involvement in school-based programs: A case study. International Journal of Multidisciplinary Educational Research and Innovation, 3(1), 52–75.

Rock, E. (2017). Accountability: A core public law value? Australian Journal of Administrative Law, 24, 189–212.

Taufiqurokhman, & Almuqsith, L. (2025). Comparative perspectives on good governance: Global principles and local realities. Politeia: Journal of Public Administration and Political Science and International Relations, 3(4), 271–285.

Turhan, S., & Güneyl, A. (2022). A participatory and democratic education administration model: Local education boards. International Journal of Progressive Education, 18(5), 32–58.

Zirk-Sadowski, M. (2024). Legality and proportionality in the performance of law: Introduction. In Undecidabilities and Law: The Coimbra Journal for Legal Studies (Issue 4, pp. 7–19). Coimbra University Press.