การพัฒนาผลิตภัณฑ์ถุงหอมไทยสไตล์ญี่ปุ่นด้วยกระจูดสาน ภูมิปัญญาชุมชนทะเลน้อย อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง

บทคัดย่อ

การจักสานกระจูดทะเลน้อย เป็นภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่แสดงถึงอัตลักษณ์ท้องถิ่น การวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีวิทยาการศึกษาเฉพาะกรณี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทชุมชนและภูมิปัญญาการจักสานกระจูดของชุมชนทะเลน้อย และ 2) นำเสนอแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ถุงหอมไทยจากกระจูดของชุมชนทะเลน้อย ผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้นำ กรรมการชุมชน และผู้บริโภค 13 คน โดยใช้แนวคำถามในการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนทะเลน้อยมีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับทรัพยากรอย่างกระจูดในพื้นที่ชุ่มน้ำมานาน แต่ประสบปัญหาการขาดผู้สืบทอดภูมิปัญญาจนพื้นที่ปลูกลดลง 2) ด้านภูมิปัญญาพบว่ามีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่โดดเด่น คือการนำเส้นกระจูดมาคลุกดินขาวและรีดให้แบนก่อนจักสานเป็นลวดลายประณีต เช่น ลายลูกแก้วและลายดอกพิกุล ทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีเนื้อสัมผัสนุ่ม ยืดหยุ่น และทนทาน โดยแบ่งเป็น 2 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ การเตรียมกระจูด และการสานกระจูด 3) ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ผู้วิจัยบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนาเป็นถุงหอมไทยสไตล์ญี่ปุ่น เพื่อปรับภาพลักษณ์เครื่องหอมไทยให้ทันสมัย เหมาะเป็นของขวัญของฝากและของใช้ พร้อมส่งเสริมการอนุรักษ์ภูมิปัญญาและเศรษฐกิจชุมชน มี 5 ขั้นตอน ได้แก่ การเตรียมดอกไม้ การปรุงกลิ่น การเตรียมถุงกระจูด การบรรจุ และการตกแต่ง โดยมีข้อเสนอแนะให้อนุรักษ์แหล่งวัตถุดิบกระจูดในพื้นที่ทะเลน้อย สร้างความแตกต่างด้วยการผสานวัฒนธรรมและจัดทำฐานข้อมูลดิจิทัลด้านเทคนิคเฉพาะของภูมิปัญญาการจักสานกระจูด