แนวทางและมาตรการทางกฎหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการขออนุญาตติดตั้ง และผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ในภาคเกษตรกรรมจังหวัดสระแก้ว
DOI:
https://doi.org/10.60101/jla.2026.7.1.10252คำสำคัญ:
มาตรการทางกฎหมาย , ความรู้กฎหมายพลังงาน , กระบวนการอนุญาต , ระดับชุมชน , ภาคเกษตรกรรมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และศักยภาพการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ วิเคราะห์ปัจจัยด้านกฎหมายและระเบียบที่ส่งผลต่อกระบวนการอนุญาตการติดตั้งและผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ ศึกษาทัศนคติ ความรู้ ความเข้าใจ และความต้องการของประชาชนต่อการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ และเสนอแนวทางและมาตรการทางกฎหมายที่เหมาะสมในการเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการอนุญาตการติดตั้งและผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ระดับชุมชนในภาคเกษตรกรรม จังหวัดสระแก้ว การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีแบบผสาน โดยสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง รวม 22 คน และเก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม 364 คน ในอำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว ผลการศึกษาพบว่า แม้พลังงานแสงอาทิตย์มีศักยภาพสูงและช่วยลดต้นทุนภาคเกษตรกรรม แต่กระบวนการอนุญาตยังเผชิญข้อจำกัดจากกฎหมายหลายฉบับ ได้แก่ พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 มาตรา 7 และ 47 พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 มาตรา 8 ซึ่งส่งผลให้ขั้นตอนมีความซับซ้อน ต้องประสานหลายหน่วยงาน ใช้ระยะเวลานาน และมีต้นทุนธุรกรรมสูงข้อมูลเชิงปริมาณสะท้อนว่า ประชาชนเห็นด้วยต่อประเด็นด้านมาตรการทางกฎหมายโดยรวม (ค่าเฉลี่ย 3.86) ขณะที่ผลกระทบเชิงบวกจากการใช้พลังงานแสงอาทิตย์มีค่าเฉลี่ย 4.35 และมาตรการสนับสนุนจากภาครัฐมีค่าเฉลี่ย 4.29 อยู่ในระดับเห็นด้วย และร้อยละ 71.43 ของผู้ตอบแบบสอบถามขาดความรู้เกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายด้านพลังงานแสงอาทิตย์ และยังมองว่ากระบวนการอนุญาตมีความยุ่งยากและใช้เวลานาน สอดคล้องกับข้อมูลเชิงคุณภาพที่ชี้ว่าความไม่ชัดเจนของขั้นตอนและข้อกำหนดตามกฎหมายเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประชาชนลังเลในการดำเนินการ นอกจากนี้ยังชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการปฏิรูปเชิงกระบวนการ (process reform) ควบคู่กับการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อบูรณาการขั้นตอน ลดความซ้ำซ้อน เพิ่มความชัดเจนด้านระยะเวลาและเอกสาร และยกระดับกลไกสนับสนุนเชิงโครงสร้าง อาทิ การจัดทำคู่มือขั้นตอน การจัดตั้งศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จ และการเสริมสร้างความรู้ด้านกฎหมายแก่ประชาชน ทั้งนี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการอนุญาตให้มีความรวดเร็ว โปร่งใส และเอื้อต่อการปฏิบัติในระดับชุมชน อันจะนำไปสู่การใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในภาคเกษตรกรรมอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ยั่งยืน และกระจายรายได้สู่ฐานรากได้อย่างเป็นรูปธรรม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน. (2563). แผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580). กระทรวงพลังงาน.
www.dede.go.th/ewt_dl_link.php?nid=54495
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานสถานการณ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกในประเทศไทย. กรมฯ.
ชวิศา ขันติ. (2561). ผลกระทบของมาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าจาก โรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์: กรณีศึกษาปัญหาการลดลงของพื้นที่เกษตรกรรม. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พรทิพย์ สุริยะวงศ์. (2566). อุปสรรคทางกฎหมายและนโยบายต่อการพัฒนาโซลาร์เซลล์ภาคเกษตรในประเทศไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานจังหวัดสระแก้ว. (2566). รายงานสถานการณ์พลังงานและพื้นที่เกษตรกรรมจังหวัดสระแก้ว. สำนักงานฯ.
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน. (2566). รายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศไทย พ.ศ. 2565 กระทรวงพลังงาน. สำนักงานฯ.
สมศักดิ์ จตุรพัชร์. (2567). การวิเคราะห์ข้อจำกัดทางกฎหมายในการส่งเสริมการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในภาคเกษตรกรรมไทย. วารสารกฎหมายและสังคม, 25(1), 123-145.
สุกัญญา มาปันสาย และ ชนิดา ยาระณะ. (2563). การศึกษากระบวนการทางธุรกิจและปัญหาของกระบวนการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคาบ้านอยู่อาศัย (Solar PV Rooftop) ในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง. วารสารบัณฑิตศึกษา.17(76), 255-266.
Energy Transitions Commission. (2022). Streamlining planning and permitting to accelerate wind and solar deployment. Energy Transitions Commission.
FAO. (2023). Agricultural Solar Energy Policies and Practices: Global Overview. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
IRENA. (2022). Renewable Energy Policies: Best Practices for Streamlining Permitting. International Renewable Energy Agency.
Maka, A. O. M., & Alabid, J. M. (2022). Solar energy technology and its roles in sustainable development. Clean energy, 6(3), 476-483. https://doi.org/10.1093/ce/zkac023
Pascaris, A. S., Schelly, C., Rouleau, M., & Pearce, J. M. (2022). Do agrivoltaics improve public support for solar? A survey on perceptions, preferences, and priorities. Green Technology, Resilience, and Sustainability, 2(8), 1-17. https://doi.org/10.1007/s44173-022-00007-x
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
Yin, R. K. (2011). Qualitative research from start to finish. The Guilford Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศิลปศาสตร์ มทร.ธัญบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
