ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการ ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวโดยชุมชน
DOI:
https://doi.org/10.60101/jla.2025.6.2.8160คำสำคัญ:
อิทธิพลต่อความสำเร็จ, การท่องเที่ยวโดยชุมชน, การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม, การบริหารจัดการการท่องเที่ยวบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุความสำเร็จในการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวโดยชุมชน และเพื่อศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวโดยชุมชน กลุ่มตัวอย่าง คือ คนในชุมชนที่อาศัยอยู่ในจังหวัดนครนายก ได้แก่ ชุมชนวัดฝั่งคลอง ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จำนวน 216 คน และชุมชนบ้านทุ่งกระโปรง ตำบลป่าขะ อำเภอบ้านนา จำนวน 212 คน รวมจำนวน 428 คน โดยใช้การเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์โมเดลสมการเชิงโครงสร้าง ผลการวิจัยพบว่า โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย ศักยภาพของทรัพยากรการท่องเที่ยว การตลาด การมีส่วนร่วม การบริหารจัดการ และความสำเร็จในการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการ ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยพิจารณาจากค่าไค-สแควร์ 1.668 ค่า GFI เท่ากับ 0.965 ค่า AGFI เท่ากับ 0.933 ค่า CFI เท่ากับ 0.990 ค่า NFI เท่ากับ 0.975 ค่า IFI เท่ากับ 0.990 ค่า RMSEA เท่ากับ .041 และค่า RMR เท่ากับ .031 มีความสอดคล้องกับข้อมูลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวโดยชุมชน พบว่า ศักยภาพของทรัพยากรการท่องเที่ยวมีอิทธิพลเชิงบวกปานกลางต่อการตลาด มีอิทธิพลเชิงบวกค่อนข้างต่ำต่อการบริหารจัดการ และมีอิทธิพลเชิงบวกทางอ้อมต่อความสำเร็จ ในขณะที่ด้านการตลาดมีอิทธิพลเชิงบวกค่อนข้างสูงต่อการมีส่วนร่วม และการบริหารจัดการ มีอิทธิพลทางอ้อมต่อความสำเร็จ สำหรับการมีส่วนร่วมมีอิทธิพลเชิงบวกปานกลางต่อความสำเร็จ และปัจจัยทั้งหมดส่งผ่านอิทธิพลทางรวมไปยังความสำเร็จ
เอกสารอ้างอิง
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2560). ททท. เชิญชมขบวนแห่พิธีเปิด "ปีท่องเที่ยววิถีไทย เก๋ไก๋อย่างยั่งยืน" ปี 2561.
https://www.thaiticketmajor.com/variety/travel/7713/
กิตติภัฏ ฐิโณทัย และณัฐฐา วินิจนัยภาค. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จของการท่องเที่ยวโดยชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนบ้านบางน้ำผึ้ง จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 14(2), 217-234.
กุลชลี พวงเพ็ชร. (2561). การสงเสริมการตลาดแบบมีสวนรวมของวิสาหกิจชุมชนไรสานฝน ตําบลนิคมสรางตนเอง อําเภอเมือง
จังหวัดลพบุรี. วารสาร Veridian E Journal สาขามนุษยศาสตร สังคมศาสตร และศิลปะ, 11(2), 1455-1467.
จรัญญา คงเพชร. (2563). ความสำเร็จการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน: กรณีศึกษา ตลาดน้ำท่าคา จังหวัดสมุทรสงคราม.
https://ssed.nida.ac.th/images/jsd/Y23_2/02Jarunya_Kongphet.pdf
ณัฏฐพัชร มณีโรจน์. (2560). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 25-46.
ดรรชนี เอมพันธุ์. (2562). การจัดการทรัพยากรเพื่อการท่องเที่ยวในพื้นที่ป่าไม้. เอกสารประกอบการสอนประมวลสาระชุด
วิชาการจัดการทรัพยากรเพื่อการป่าไม้และสิ่งแวดล้อม หน่วยที่ 5. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เทิดชาย ช่วยบำรุง. (2552). บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนบนฐานแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง. สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2548). การพัฒนาการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน. บริษัท เพรส แอนด์ ดีไซน์ จํากัด.
พจนา สวนศรี และสมภพ ยี่จอหอ. (2556). คู่มือมาตรฐานการท่องเที่ยวโดยชุมชน. มหาวิทยาลัยพายัพ และสถาบันการท่องเที่ยวโดยชุมชน.
ภราเดช ภยัฆวิเชียร. (2550). การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมรากหญ้าโดยชุมชนในประเทศไทย. eTAT Tourism Journal, 1, 1 – 7.
เมทิกา พ่วงแสง, ชัยยุทธ ถาวรานุรักษ์, โอปอ สุรารักษ์, และวราพร อภิธนาพงศ์. (2568). กลยุทธ์การสื่อสารการตลาดเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนทะเลน้อย จังหวัดพัทลุง. วารสารรัชต์ภาคย์, 19(62), 122-141.
รัตติยา พรมกัลป์, พระเทพปริยัติเมธี และนัยนา เกิดวิชัย. (2562). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 21(1), 13-28.
วิวิศณ์ สุฃแสงอร่าม, วรัฏฐา เหมทอง, และประกายรัตน์ ทุนิจ. (2562). รูปแบบการส่งเสริมและพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อหนุนเสริมเศรษฐกิจ สร้างสรรค์สวัสดิการชุมชน ตำบลประสาทสิทธิ์ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ วิทยาลัยนครราชสีมา ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ.2562 “สังคมผู้สูงวัย: โอกาสและความท้าทายของอุดมศึกษา”. วิทยาลัยนครราชสีมา, นครราชสีมา ประเทศไทย.
สนอง เข็มพรหมมา และคณะ. (2562). รูปแบบบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมโดยภาคีเครือข่ายชุมชน ตำบลบ้านหม้อ กรณีศึกษาชุมชนตำบลบ้านหม้อ อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
สินธุ์ สโรบล. (2559). การท่องเที่ยวโดยชุมชนแนวคิดประสบการณ์จากภาคเหนือ. โครงการประสานงานวิจัย และพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
สุดถนอม ตันเจริญ. (2559). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนบางขันแตก จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 1-24.
สุริย์วิภา ไชยพันธุ์ และสำคัญ โรจนถาวร. (2563). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อกลยุทธ์การตลาดบริการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตภาคกลางตอนล่าง (กรุงเทพมหานคร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดสมุทรสงคราม และจังหวัดนครปฐม). วารสารการวัดผลการศึกษา, 37(102), 148-161.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่สิบสอง พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๖๔. https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=6422
องค์การท่องเที่ยวโลก (World Tourism Organization: WTO). (1985). Seminar Proceedings, The Future of National Tourism. องค์การการท่องเที่ยวโลก.
องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะหวาย. (2564). ประวัติความเป็นมา. จhttps://www.kowai.go.th/history.php
องค์การบริหารส่วนตำบลป่าขะ. (2564). ข้อมูลชุมชน. https://pakha-banna.go.th/public/list/data/index/menu/1168
อดิลักษณ์ พุ่มอิ่ม. (2566). การวิเคราะห์เส้นทางปัจจัยองค์ประกอบ ศักยภาพในการดึงดูดใจและการรองรับ ด้านการท่องเที่ยวที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ ในจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารการบริการและการท่องเที่ยวไทย, 18(1), 16-34.
อรุณี กะเส็มมิ. (2564). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนแบบมีส่วนร่วม กรณีศึกษา ชุมชนบ้านท่าดินแดง อำเภอท้ายเหมือง จังหวัดพังงา. [วิทยานิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
Alshamayleh, H. Z., Althuwaini, S., Abu Raje, H. M. T., Amlus, M. H. B., & Bataineh, M. J. (2025). Marketing through social media and technology to revitalize the tourism sector: A path to sustainable growth and increased tourist intention. Journal of Information Systems Engineering and Management, 10(45s). https://doi.org/10.52783/jisem.v10i45s.8794
Dickman, S. (1996). Tourism: An Introductory Text. Hodder Education.
Goodwin, H., & Santilli, R. (2009). Community-Based Tourism: A Success?, Paper Presented at The ICRT Occasional Paper 11, Barcelona, Spain.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R.E., & Tatham, R. L. (2006). Multivariate Data Analysis. Pearson.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Prentice Hall.
Hendrajana, I. G. M. R., Wahyundaru, S. D., Mochamad Kharisma, L., & Parwati, K. S. M. (2025). The influence of digital marketing on tourism destination promotion. International Journal of Society Reviews, 2(10), 2906-2919.
Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). Guilford Press.
Lawelai, H., Sadat, A., Harakan, A. (2024). The level of local community involvement in sustainable tourism marketing of the World Coral Triangle in Wakatobi National Park, Indonesia. International Journal of Sustainable Development and Planning, 19(12), 4831-4841. https://doi.org/10.18280/ijsdp.191230
Nitikasetsoontorn, S. (2014). The Success Factors of Community-Based Tourism in Thailand. National Institute of Development Administration, Bangkok.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the Fit of Structural Equation Models: Tests of Significance and Descriptive Goodness-of-Fit Measures. MPR-Online, 23-74.
United Nations World Tourism Organization. (2019). Sustainable tourism and development. UNWTO.
Yudistira, Y., Hernawan, W., & Poyo, M. D. (2024). Communication strategy patterns in tourism to increase visitors: A study on mangrove ecotourism Cuku Nyi-Nyi Pesawaran District. CONVERSE Journal of Communication Science, 2(1), Article 4605.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารศิลปศาสตร์ มทร.ธัญบุรี

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.


