ทุนวัฒนธรรมอาหารเมืองตรัง : การเชื่อมโยงอัตลักษณ์ชุมชน สู่การท่องเที่ยวเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ

ธนะวิทย์  เพียรดี; เบญจวรรณ  ขุนฤทธิ์; พัทธ์ธีรา ทองอ้ม

doi:10.60101/jla.2026.7.1.9969

ผู้แต่ง

ธนะวิทย์ เพียรดี สาขาวิชาการท่องเที่ยวและมัคคุเทศก์ โรงเรียนการท่องเที่ยวและการบริการ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์การศึกษาตรัง
เบญจวรรณ ขุนฤทธิ์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์การศึกษาตรัง
พัทธ์ธีรา ทองอ้ม สาขาวิชาธุรกิจโรงแรมและที่พัก คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

DOI:

https://doi.org/10.60101/jla.2026.7.1.9969

คำสำคัญ:

การท่องเที่ยวเชิงอาหาร , ทุนวัฒนธรรม , เศรษฐกิจสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและรวบรวมข้อมูลทุนวัฒนธรรมอาหารเมืองตรังที่มีศักยภาพในการส่งเสริมการท่องเที่ยว และ 2) เสนอแนวทางการพัฒนานวัตกรรมจากทุนวัฒนธรรมอาหารเมืองตรังที่สามารถเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืน ใช้ระเบียบวิธีศึกษาเชิงคุณภาพ ร่วมกับการสังเกตแบบไม่เป็นทางการเกี่ยวกับพฤติกรรมการเลือกซื้อสินค้า
การเก็บรวบรวมข้อมูลทุนวัฒนธรรมอาหารเมืองตรัง รวมถึงประเด็นของแนวทางการสร้างนวัตกรรมสินค้าอาหารเมืองตรัง ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง คือ เจ้าหน้าที่ภาครัฐ นักวิชาการที่มีความเชี่ยวชาญด้านวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวในจังหวัดตรัง ผู้ประกอบการธุรกิจอาหารและการท่องเที่ยว และตัวแทนชุมชนท้องถิ่น รวมทั้งสิ้นจำนวน 30 คน ใช้วิธีการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบมีวัตถุประสงค์ สามารถให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาวิจัยและสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย
โดยกำหนดผู้ให้ข้อมูลหลักที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญในประเด็นที่ศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นการประชุมกลุ่มย่อย และร่วมกันวิพากษ์สินค้านวัตกรรมในรูปแบบอาหารท้องถิ่นที่บ่งบอกถึงวัฒนธรรมเมืองตรัง และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการนำผลการประชุมกลุ่มย่อยมาวิเคราะห์และตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า แล้วมาสู่การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ทุนวัฒนธรรมอาหารเมืองตรังมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารใน
3 มิติหลัก ได้แก่ (1) มรดกวัฒนธรรมอาหารเมืองตรัง (2) อัตลักษณ์และความหลากหลายทางวัฒนธรรมเมืองตรัง และ
(3) ศักยภาพเชิงประสบการณ์การท่องเที่ยว ในส่วนของการพัฒนานวัตกรรม พบว่า สามารถอธิบายผ่านกรอบแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ได้ใน 3 ด้าน ได้แก่ (1) การพัฒนานวัตกรรมด้านผลิตภัณฑ์ (2) นวัตกรรมด้านบริการและประสบการณ์การท่องเที่ยว และ (3) นวัตกรรมด้านการสื่อสาร สะท้อนให้เห็นว่าเมืองตรังมีศักยภาพเพื่อนำไปสู่การดำเนินกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวเชิงอาหารโดยชุมชน จากผลิตภัณฑ์อาหารสู่ประสบการณ์ทางวัฒนธรรมในหลายมิติ ทั้งด้านรากเหง้าภูมิปัญญาหรือวัฒนธรรมอาหาร การรวบรวมเรื่องราวด้านหารเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของคนในชุมชน รวมถึงการพัฒนานวัตกรรมด้านอาหาร เพื่อสร้างประสบการณ์การท่องเที่ยวเชิงอาหารให้สอดคล้องกับความต้องการของนักท่องเที่ยวได้อย่างมีศักยภาพและสร้างรายได้ให้กับชุมชนได้อย่างยั่งยืน

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงวัฒนธรรม และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2565). รายงานการวิจัย เรื่อง โครงการศึกษาความต้องการของผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

กาญจนุรัตน์ ไมรินทร์ (2554). มาตรการทางภาษีเพื่อส่งเสริมทุนวัฒนธรรมไทย ศึกษาเฉพาะกรณีภาพยนตร์. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

กุลธิดา สมศรี. (2567). วัฒนธรรม เศรษฐกิจ soft power: บทบาทกระทรวงวัฒนธรรมในการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ด้วย soft power. สำนักงบประมาณของรัฐสภา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, 10, 1-14.

ช่อพฤกษ์ ผิวกู่. (2560). แนวทางการพัฒนาทุนวัฒนธรรมนวัตกรรมสู่ Thailand 4.0. ใน รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการระดับชาติ สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร ครั้งที่ 4, หน้า 134 - 142. มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.

ฐิญาภา เสถียรคมสรไกร และพิมพ์สิรี สุวรรณ. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกทางการท่องเที่ยวด้วยนวัตกรรม เพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มแก่ทรัพยากรท้องถิ่น. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(2), 411–432.

ดนัย เรียบสกุล. (2567). คุยกับรองศาสตราจารย์ ดร. ดนัย เรียบสกุล กับซอฟต์พาวเวอร์จากลวดลายผ้า: พลังแห่งศิลปวัฒนธรรมไทยบนเวทีโลก. https://www.creativethailand.org/article-read?article_id=34703

ทิพวัลย์ รามรง, ชัยรัตน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง, พรเทพ พัฒธนานุรักษ์ และสมจิตต์ ปาละกาศ. (2564). ศักยภาพอาหารท้องถิ่น ในการส่งเสริมการท่องเที่ยวผ่านอาหารท้องถิ่น กรณีศึกษาจังหวัดตรัง เมืองคนช่างกิน. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 47(2), 59-74.

บัญชา พจชมานะวงศ์, ยุวัฒน์ วุฒิเมธี และศรัณย์ รัตนสิทธิ์. (2562). การพัฒนารูปแบบเมืองแห่งอาหารการกินด้วยแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 5(2), 74-88.

สมศักดิ์ ศรีสันติสุข และยุทธศาสตร์ หน่อแก้ว. (2568). ทุนทางวัฒนธรรมกับการพัฒนาท้องถิ่น : แนวทางการจัดการระบบเศรษฐกิจชุมชนยุคปกติวิถีใหม่. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 5(1), 42-60.

สิโรตม์ ภินันท์รัชต์ธร และคณะ. (2564). การวิจัยและพัฒนาเพื่อยกระดับพิพิธภัณฑ์วัดพระรูป จังหวัดสุพรรณบุรีให้เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เหมาะสมกับสังคมไทยในศตวรรษที่ 21 (ปีที่ 1). สํานักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช).

สุเนตร ทวีถาวรสวัสดิ์, อนุชัย ถนอมสินรัตน์, สุปราณี ศิริสวัสดิ์ชัย และอารียา จุ้ยจำลอง. (2568). การพัฒนาทุนทางวัฒนธรรมอาหารของย่านกะดีจีนสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์. วารสารทีทัศน์วัฒนธรรม, 24(1), 204-223.

สำนักงานจังหวัดตรัง. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดตรัง พ.ศ. 2566 – 2570 (ฉบับทบทวนประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569). สำนักงานจังหวัดตรัง กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด.

สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดตรัง. (2568). ผู้ว่าจังหวัดตรังเปิดโครงการขับเคลื่อนจังหวัดตรังเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหารสู่การเสนอเข้าร่วมเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโก. https://trang.prd.go.th/th/content/ category/detail/id/33/iid/403083

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA). (2566). คู่มือการพัฒนาแผนงานการขับเคลื่อนเมืองสร้างสรรค์ ภายใต้โครงการวิจัยศึกษาแนวทางการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ด้วยมรดกทางวัฒนธรรม. https://api-creativecity.cea.or.th/ storages/about-us/1/files/1695108628262CreativeCity%20Manual% 20Final.pdf

องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) (องค์การมหาชน). (2565). คู่มือแนวทางการพัฒนาขีดความสามารถ เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโกร่วมกับ หน่วยงานภาคีขับเคลื่อนเมืองสร้างสรรค์. องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) (องค์การมหาชน).

อนุตรา อึ้งสุประเสริฐ และณัฐพร ศรีศิริรังสิมากุล. (2553). Bangkok City of Gastronomy. คิด Creative Thailand, 1(5), 14-19.

อารียา จุ้ยจำลอง. (2565). การพัฒนาอาหารจำลองเพื่อสื่อสารอัตลักษณ์อาหารพื้นบ้านของชุมชนบางกระดี่ กรุงเทพมหานคร. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 7(1), 100-112.

Galvez, J.C.P., Lopez-Guzman, T., Buiza, F.C., & Medina-Viruel, M.J. (2017). Gastronomy as an element of attraction in a tourist destination: the case of Lima, Peru. Journal of Ethnic Foods, 4, 254-261. https://doi.org/10.1016/j.jef.2017.11.002

Gogoski, R., & Cuculeski, V. (2019). Gastronomic tourism, creative economy and possibility for economic development. In Proceedings of the 13th Symposium with international participation “Novel Technologies and Economic Development”. University of Nis, Faculty of Technology, Leskovac, Serbia.

Horng, J.-S. & Tsai, C.-T. (2010). Government websites for promoting East Asian culinary tourism: A cross-national analysis. Tourism Management, 31, 74-85.

Howkins, J. (2009). The creative economy: How people make money from ideas (K. Wanichwirun, Trans.). Amarin Printing and Publishing.

Lenzerini, F. (2011). Intangible cultural heritage: The living culture of peoples. The European Journal of International Law, 22(1), 101–120.

Mak, A., Lumbers, M., Eves, A., & Chang, R. (2012). Factors influencing tourist food consumption. International Journal of Hospitality Management, 31(3), 928-936.

Shalini, D., & Duggal, S. (2015). A review on Food tourism quality and its associated forms around the world. African Journal of Hospitality, Tourism and Leisure, 4(2), 1-12.

Sormaz, U., Akmese, H., Gunes, Eda., & Aras, S. (2016). Gastronomy in Tourism, Procedia Economics and Finance, 39, 725 – 730.

Vanhonacker, F., Verbeke, W., Guerrero, L., Claret, A., Contel, M., Scalvedi, L., & Hersleth, M. (2010). How European consumers define the concept of traditional food: Evidence from a survey in six countries. Agribusiness, 26, 453–476.