ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการ ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสู่การเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวโดยชุมชน

Patcharin  Jungprawate; Matura Suansri

doi:10.60101/jla.2025.6.2.8160

Authors

Patcharin Jungprawate Faculty of Liberal Arts, Rajamangala University of TechnologyThanyaburi
Matura Suansri Faculty of Liberal Arts, Rajamangala University of Technology Thanyaburi

DOI:

https://doi.org/10.60101/jla.2025.6.2.8160

Keywords:

affecting success, community-based tourism, cultural tourism, tourism management

Abstract

The objectives of this study are to develop and examine the correspondence of the structural equation model of causal factors affecting on the success of developing cultural tourism management potential to value added of community-based tourism, as well as to investigate the causal factors influencing such success. The quantitative data were gathered by a questionnaire survey. The questionnaire was distributed to 216 villagers at Wat Fang Klong and 212 villagers at Tung Kraprong, Nakhon Nayok province. The sampling of 428 was selected by purposive sampling. The quantitative data were analyzed by descriptive statistics: frequency, mean, and average. Also, the data were analyzed by a structural equation model (SEM). The results of the research found that structural equation model of causal factors affecting on the success of developing cultural tourism management potential to value added community-based tourism were chi-square test data value is at 1.668, GFI = .965, AGFI = .933, CFI = .990, NFI = .975, IFI = .990, RMSEA = .041, and RMR = .031 which were in accordance with the significant at .05, which met the criteria set for the results of variable analysis in the newly developed model. When the total effect of the model was considered, it was found that the potential of tourism resources has a moderate positive influence on marketing. Relatively low positive influence on management and has an indirect positive influence on success on the other hand, marketing has a relatively high positive influence on engagement. and management has an indirect influence on success in terms of participation, there was a moderate positive influence on success. and all factors pass on their collective influence on success

References

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2560). ททท. เชิญชมขบวนแห่พิธีเปิด "ปีท่องเที่ยววิถีไทย เก๋ไก๋อย่างยั่งยืน" ปี 2561.

https://www.thaiticketmajor.com/variety/travel/7713/

กิตติภัฏ ฐิโณทัย และณัฐฐา วินิจนัยภาค. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จของการท่องเที่ยวโดยชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนบ้านบางน้ำผึ้ง จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 14(2), 217-234.

กุลชลี พวงเพ็ชร. (2561). การสงเสริมการตลาดแบบมีสวนรวมของวิสาหกิจชุมชนไรสานฝน ตําบลนิคมสรางตนเอง อําเภอเมือง

จังหวัดลพบุรี. วารสาร Veridian E Journal สาขามนุษยศาสตร สังคมศาสตร และศิลปะ, 11(2), 1455-1467.

จรัญญา คงเพชร. (2563). ความสำเร็จการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน: กรณีศึกษา ตลาดน้ำท่าคา จังหวัดสมุทรสงคราม.

https://ssed.nida.ac.th/images/jsd/Y23_2/02Jarunya_Kongphet.pdf

ณัฏฐพัชร มณีโรจน์. (2560). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 25-46.

ดรรชนี เอมพันธุ์. (2562). การจัดการทรัพยากรเพื่อการท่องเที่ยวในพื้นที่ป่าไม้. เอกสารประกอบการสอนประมวลสาระชุด

วิชาการจัดการทรัพยากรเพื่อการป่าไม้และสิ่งแวดล้อม หน่วยที่ 5. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

เทิดชาย ช่วยบำรุง. (2552). บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนบนฐานแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง. สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.

บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2548). การพัฒนาการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน. บริษัท เพรส แอนด์ ดีไซน์ จํากัด.

พจนา สวนศรี และสมภพ ยี่จอหอ. (2556). คู่มือมาตรฐานการท่องเที่ยวโดยชุมชน. มหาวิทยาลัยพายัพ และสถาบันการท่องเที่ยวโดยชุมชน.

ภราเดช ภยัฆวิเชียร. (2550). การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมรากหญ้าโดยชุมชนในประเทศไทย. eTAT Tourism Journal, 1, 1 – 7.

เมทิกา พ่วงแสง, ชัยยุทธ ถาวรานุรักษ์, โอปอ สุรารักษ์, และวราพร อภิธนาพงศ์. (2568). กลยุทธ์การสื่อสารการตลาดเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนทะเลน้อย จังหวัดพัทลุง. วารสารรัชต์ภาคย์, 19(62), 122-141.

รัตติยา พรมกัลป์, พระเทพปริยัติเมธี และนัยนา เกิดวิชัย. (2562). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 21(1), 13-28.

วิวิศณ์ สุฃแสงอร่าม, วรัฏฐา เหมทอง, และประกายรัตน์ ทุนิจ. (2562). รูปแบบการส่งเสริมและพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อหนุนเสริมเศรษฐกิจ สร้างสรรค์สวัสดิการชุมชน ตำบลประสาทสิทธิ์ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ วิทยาลัยนครราชสีมา ครั้งที่ 6 ประจำปี พ.ศ.2562 “สังคมผู้สูงวัย: โอกาสและความท้าทายของอุดมศึกษา”. วิทยาลัยนครราชสีมา, นครราชสีมา ประเทศไทย.

สนอง เข็มพรหมมา และคณะ. (2562). รูปแบบบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมโดยภาคีเครือข่ายชุมชน ตำบลบ้านหม้อ กรณีศึกษาชุมชนตำบลบ้านหม้อ อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).

สินธุ์ สโรบล. (2559). การท่องเที่ยวโดยชุมชนแนวคิดประสบการณ์จากภาคเหนือ. โครงการประสานงานวิจัย และพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).

สุดถนอม ตันเจริญ. (2559). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนบางขันแตก จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 1-24.

สุริย์วิภา ไชยพันธุ์ และสำคัญ โรจนถาวร. (2563). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อกลยุทธ์การตลาดบริการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตภาคกลางตอนล่าง (กรุงเทพมหานคร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดสมุทรสงคราม และจังหวัดนครปฐม). วารสารการวัดผลการศึกษา, 37(102), 148-161.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่สิบสอง พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๖๔. https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=6422

องค์การท่องเที่ยวโลก (World Tourism Organization: WTO). (1985). Seminar Proceedings, The Future of National Tourism. องค์การการท่องเที่ยวโลก.

องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะหวาย. (2564). ประวัติความเป็นมา. จhttps://www.kowai.go.th/history.php

องค์การบริหารส่วนตำบลป่าขะ. (2564). ข้อมูลชุมชน. https://pakha-banna.go.th/public/list/data/index/menu/1168

อดิลักษณ์ พุ่มอิ่ม. (2566). การวิเคราะห์เส้นทางปัจจัยองค์ประกอบ ศักยภาพในการดึงดูดใจและการรองรับ ด้านการท่องเที่ยวที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ ในจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารการบริการและการท่องเที่ยวไทย, 18(1), 16-34.

อรุณี กะเส็มมิ. (2564). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนแบบมีส่วนร่วม กรณีศึกษา ชุมชนบ้านท่าดินแดง อำเภอท้ายเหมือง จังหวัดพังงา. [วิทยานิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

Alshamayleh, H. Z., Althuwaini, S., Abu Raje, H. M. T., Amlus, M. H. B., & Bataineh, M. J. (2025). Marketing through social media and technology to revitalize the tourism sector: A path to sustainable growth and increased tourist intention. Journal of Information Systems Engineering and Management, 10(45s). https://doi.org/10.52783/jisem.v10i45s.8794

Dickman, S. (1996). Tourism: An Introductory Text. Hodder Education.

Goodwin, H., & Santilli, R. (2009). Community-Based Tourism: A Success?, Paper Presented at The ICRT Occasional Paper 11, Barcelona, Spain.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R.E., & Tatham, R. L. (2006). Multivariate Data Analysis. Pearson.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Prentice Hall.

Hendrajana, I. G. M. R., Wahyundaru, S. D., Mochamad Kharisma, L., & Parwati, K. S. M. (2025). The influence of digital marketing on tourism destination promotion. International Journal of Society Reviews, 2(10), 2906-2919.

Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). Guilford Press.

Lawelai, H., Sadat, A., Harakan, A. (2024). The level of local community involvement in sustainable tourism marketing of the World Coral Triangle in Wakatobi National Park, Indonesia. International Journal of Sustainable Development and Planning, 19(12), 4831-4841. https://doi.org/10.18280/ijsdp.191230

Nitikasetsoontorn, S. (2014). The Success Factors of Community-Based Tourism in Thailand. National Institute of Development Administration, Bangkok.

Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the Fit of Structural Equation Models: Tests of Significance and Descriptive Goodness-of-Fit Measures. MPR-Online, 23-74.

United Nations World Tourism Organization. (2019). Sustainable tourism and development. UNWTO.

Yudistira, Y., Hernawan, W., & Poyo, M. D. (2024). Communication strategy patterns in tourism to increase visitors: A study on mangrove ecotourism Cuku Nyi-Nyi Pesawaran District. CONVERSE Journal of Communication Science, 2(1), Article 4605.